شفقنا- دکتر اعظم نژادی جامعه شناس، به اثرات خوب و بد تلفن همراه در روابط خانوادگی اشاره و اظهار کرد: هر وسیله ای که از کارکرد اصلی خود دور شود به عنوان وسیله ای مزاحم شناخته می شود. تلفن همراه قرار بود که برای انجام کارهای ضروری مورد استفاده قرار گیرد، در صورتی که ما طبق اظهارات همسران متوجه می شویم، این وسیله کارکرد اصلی اش را از دست داده و وسیله ای جهت سرگرمی افراد شده است. استفاده نادرست از موبایل می تواند هزینه های غیر قابل جبرانی برای خانواده ها در برداشته باشد. مثل: بی اعتمادی طرفین نسبت به یکدیگر و خشونت. اگر هر یک از این موارد وارد زندگی شود، طرفین به جای لذت بردن از یکدیگر مدام در پی تحقیر و توهین یکدیگر می باشند. نارضایتی در زندگی به قهر و بعد از اندکی طلاق عاطفی و در نهایت طلاق قانونی منجر خواهد شد.
متن گفت وگو با دکتر اعظم نژادی را می خوانید:
به نظر شما استفاده از گوشی هوشمند تا چه حد در زندگی افراد موثر بوده است؟
مسلما هر پیشرفتی که در جامعه به لحاظ دانش و تخصص گرایی و خلق تکنولوژی صورت می گیرد، زندگی افراد نیز تحت تاثیر امکانات بوجود آمده دستخوش تغییراتی می شود. انجام دادن بسیاری از کارها مثل انجام عملیات بانکی، صحبت کردن به صورت صوتی و تصویری در هر مکان و زمانی از مهمترین کارکردهای این وسیله است که نمی توان آن را نادیده گرفت.
آیا موبایل باعث شده که خانواده امروزی نسبت به انجام کارهایش در مقایسه با خانواده قدیم برتری داشته باشد؟
اینکه بگوییم گوشی موبایل باعث شده خانواده امروزی کارکرد بهتری داشته باشد، به نظرم درست نیست. در هر دوره ای با توجه به امکاناتی که قابل دسترسی است، افراد امورات خودشان را تنظیم می کنند.
این وسیله به میزان توانسته محبوبیت خود را در خانواده های ایرانی حفظ کند؟
وقتی نگاه می کنیم به اکثریت خانواده های ایرانی، متوجه می شویم که موبایل بیش از این که عاملی جهت سامان مشکلات در بین افراد باشد به عنوان معضلی از سوی والدین، همسران یاد می شود.
در این روزهای کرونایی این وسیله تا چه حد توانسته باعث آرامش خانواده ها شود؟
این روزها که اکثریت افراد خود را قرنطینه کرده بودند و برخی نیز هنوز در این وضعیت به سر می برند، این وسیله توانست ارزشمند بودنش را بیش از قبل نشان دهد. اکثریت افراد برای رفع دلتنگی و جویای حال عزیزانشان از تماس تصویری استفاده کرده و همین باعث شد که بتوانند این شرایط سخت را تحمل کنند.
شما معتقدید که این وسیله در شرایط کرونایی باعث آرامش اکثریت افراد شده است.
من یکی از کارکردهای مثبت این وسیله را نام بردم. در صورتی که اکثریت تماس ها با بنده این در این روزها گویای استفاده نادرست از این وسیله بوده است.
در ارتباط با استفاده نادرست بیشتر توضیح می دهید.
خب، این وسیله قرار بود که برای انجام کارهای ضروری مورد استفاده قرار گیرد، در صورتی که ما طبق اظهارات همسران متوجه می شویم، این وسیله کارکرد اصلی اش را از دست داده و وسیله ای جهت سرگرمی افراد شده است.
استفاده بی رویه از این وسیله توسط اعضای خانواده چه مشکلاتی می تواند در بر داشته باشد.
ببینید، اگر شما بیش از اندازه تلویزیون نگاه کنید، چه اتفاقی برایتان می افتد؟ اول چشمانتان درد می گیرد، بعد خستگی و نرسیدن به کارها و … . این وسیله هم همین است. وقتی بیش از اندازه خود را مشغول گوشی کنیم از اطرافمان غافل می شویم. دیگران احساس می کنند که کسی که آن طرف گوشی است یا مطلب و عکسی که در حال بازدید و خواندن آن هستیم، مهمتر از آنها است. این ها حس های منفی و ناخوشایندی است که اعضای خانواده را دچار سردی و فاصله گیری نسبت بهم کرده است.
به نظر شما این وسیله در خانه بیشتر توسط آقایان استفاده می شود یا خانم ها؟
اگر بگویم فرقی ندارد شاید اشتباه باشد. به نظر می رسد در زندگی مشترک آقایان به دلیل زمان فراغت بیشتر در محیط خانه از این وسیله بیشتر استفاده می کنند. افرادی که که مجرد هستند و مسئولیت چندانی در خانه ندارند به یک اندازه از این وسیله استفاده می کنند.
یعنی منظورتان این است که آقایان فرصت بیشتری برای استفاده از این وسیله در خانه دارند؟
بیشترین زمان زنان در خانه صرف مدیریت و سامان امورات خانه و فرزندان می باشد. در نتیجه وقت اندکی برای انجام کارهای متفرقه باقی می ماند. مخصوصا این روزها که زنان علاوه بر سامان امورات خانه مسئول ضدعفونی کردن وسایل و برقراری نظم و آرامش را برعهده دارند. در مقابل، اکثریت آقایان نسبت به مسئولیت های درون خانه غریبه هستند. در نتیجه آقایان فرصت بیشتری برای انجام کارهای متفرقه دارند.
می توان نتبجه گرفت که موبایل وسیله ای است که باعث بهم ریختگی نظم درون خانه و پیدایی مشکلات شده است؟
هر وسیله ای که از کارکرد اصلی خود دور شود به عنوان وسیله ای مزاحم شناخته می شود. حالا این وسیله می خواهد گوشی باشد می خواهد استفاده بی رویه از تلویزیون و … باشد.
چه عاملی باعث شده که این وسیله بیش از اندازه مورد استفاده قرار گیرد؟
نداشتن مهارت اجتماعی در بین همسران .
در جامعه ما شاهدیم که اکثریت افراد دارای تحصیلات عالیه می باشند، این صحبت شما در تناقض با کسب تحصیلات نیست؟
مشکل این است که وقتی می گوییم مهارت اجتماعی، اکثریت افراد فکر می کنند، منظور تخصص گرایی و سوادآموزی است. نه. خانواده امروزی در انجام مبتدی ترین و ساده ترین فعالیت ها ناتوان شده است. مثل گفتگوکردن، گوش دادن، خندیدن، لذت بردن و … اینها همه مهارت هایی است که فرد مدرن نسبت بهش بی توجه شده است.
ارتباط مهارت هایی که نام بردید را با استفاده از موبایل بیشتر توضیح دهید.
شما همسران را نگاه کنید در بیشتر زمان ها حرفی برای گفتگو کردن ندارند یا اگر هم می خواهند حرف بزنند، نهایت دو دقیقه این صحبت به طول می انجامد. می شود گفت، صحبت های کوتاه و خسته کننده. در صورتی که قرار است، گفتگو تاثیر گذار و با هیجان گفته شود. منظورم این است که ایجاد حس خوب کند نه اینکه طرف مقابل منتظر تمام شدن آن باشد. زمانی که اعضای خانواده ناتوان از گفتگو کردن باشند، دیگر گوشی برای شنیدن تقویت نمی شود و خنده ای ایجاد نمی شود و در نهایت لذتی برده نمی شود و … . وقتی افراد خود را ناتوان از برقراری ارتباط می بینند، برای پنهان ناتوانی اشان به وسایلی که جاندار نیستند و می توانند به راحتی با دیگری حرف بزنند و گفتگو کنند، پناه می برند. صحبت و چت کردن با دیگری بدون اینکه ارتباط چشم در چشم داشته باشی، بسیار راحت تر از ارتباط کلامی رو در رو می باشد.
یعنی موبایل باعث شده که افراد ناتوان از گفتگو کردن بشوند؟
نه. ضعف در ایجاد برقراری با یکدیگر باعث شده که به وسیله ای به نام موبایل برای گذراندن وقت پناه ببریم.
می توان گفت، یکی از عوامل خشونت در بین همسران استفاده از موبایل می باشد؟
بله. بهتر است این سوال را با مثال واقعی پاسخ گویم. چندی قبل مراجعه کننده ای داشتم که عنوان می کرد، چندین بار به همسرم اخطار دادم که وقتی خانه می آید، مدام این گوشی را در دستش نگیرد، اما او به تذکرهای من توجهی نکرد. تا اینکه دعوایی بین آنها صورت می گیرد و به کتک کاری و فحش و … می انجامد. ببیند باز هم تکرار می کنم، هر وسیله که از کارکرد اصلی اش دور شود، موجب اذیت و آزار طرفین می شود.
مهمترین مشکلی که این وسیله برای همسران ایجاد کرده، چیست؟
بی اعتمادی نسبت به یکدیگر. اگر یکی از همسران به هر علتی بیش از اندازه از این وسیله در خانه استفاده کند، بعد از مدتی به دلیل تولید انرژی منفی و شرایط ناخوشایند باعث بگو مگو و در نهایت به بی اعتمادی طرفین نسبت به یکدیگر منجر می شود.
آیا استفاده از شبکه های مجازی باعث ایجاد مشکل در امر زناشویی شده است؟
بله. متاسفانه در جامعه شاهدیم که افرادی که از شبکه های اجتماعی به درستی استفاده نمی کنند، بعد از مدت زمانی نمی توانند از زندگی و داشته های خود لذت ببرند. برخی از این افراد که جوان نیز هستند، متاسفانه بعد از مدتی نگاه کردن به تصاویر و فیلم های نامناسب به بیماری ناتوانی جنسی و خودارضائی و … گرفتار می شوند.
این مسئله در خانم ها بیشتر است یا آقایان؟
خانم و آقا فرقی ندارد هر یک از این افراد در صورتی که از شبکه های اجتماعی استفاده درست نکنند، نسبت به شرایط واقعی خود بیگانه می شوند. در نتیجه همسران با اینکه برای داشتن همدیگر هزینه های زیادی پرداخت کردند، اما این با هم بودن به دلیل استفاده نادرست از گوشی هوشمند به نارضایتی منجر شده است.
این وسیله چه مشکلاتی را برای فرزندان ایجاد کرده است؟
استفاده بی رویه از این وسیله چه برای همسران و چه برای فرزندان با مشکلات اساسی روبرو است. همان طور که والدین ناتوانند در برقراری ارتباط با یکدیگر و به موبایل جهت وقت گذرانی پناه می برند، فرزندان نیز با استفاده بیش از اندازه از موبایل نسبت به برقراری ارتباط با یکدیگر ناتوان شدند. بعد این می شود که در مهمانی هستند، اکثریت به جای گفتگو کردن با یکدیگر غرق در گوشی های خود هستتند. چون بلد نیستند، حرف بزنند. این می شود که افراد به جای اینکه حرف بزنند و مشکلات را با گفتگو کردن حل کنند، دعوا می کنند، داد می زنند و ناراضی از شرایط شان هستند.
اکثریت افراد فکر معتقدند، اگر در جامعه امروزی افراد کمتر با یکدیگر صحبت می کنند به این دلیل است که به محض صحبت کردن سوءتفاهم ایجاد می شود و افراد برای اینکه مشکلی پیش نیاید از صحبت کردن امتناع می کنند؟
این سوءتفاهم ها از کجا نشات گرفته؟ دقت کنید، اکثریت افراد دچار سوءتفاهم هستند، چرا؟ چون از گفتگوکردن عاجزند. وقتی نتوانی حرف بزنی، دیگری به محض اینکه حرفی بزند، به خودت می گیری و ناراحت هستی. این ناراحتی با تو باقی می ماند و تو را عصبی خواهد کرد. در صورتی اگر توانمند و قوی بودی، همان لحظه مشکل پیش آمده را حل می کردی.
موبایل چه مشکلی در اجتماعی شدن افراد ایجاد کرده است؟
اکثریت افراد در جامعه دارای تحصیلات عالیه هستند. تخصص های متعددی دارند، اما نمی توانند به درستی ارتباط برقرار کنند. می توان از کلاس درس به عنوان یک نمونه یاد کرد. وقتی در کلاس هستیم، دانشجو خوب و ممتاز نمی تواند پاسخ سوالت را بدهد. او که جواب سوال را بلد است و به عنوان بهترین دانشجو می باشد، چرا؟ به خاطر اینکه والدین در فراگیری مهارت های اجتماعی ضعیف عمل کردند. البته خود والدین هم ضعیف هستند که فرزندان ضعیف می شوند. دانشجو خجالتی است و ناتوان است از گفتگو کردن و … . به خاطر اینکه افراد به جای گفتگوکردن با یکدیگر بیشترین زمان خود را صرف نگاه کردن فیلم و تصاویر و چت کردن و … می کنند. منظورم این است، که بیشترین زمان افراد به بطالت می گذرد و این می شود که افراد بلد نیستند با هم ارتباط برقرار کنند. نسبت به محیط پیرامون خود غریبه هستند. از شرایط خود ناراضی هستند. در نهایت در مواجه با بحران شکننده اند و نمی توانند به درستی تصمیم بگیرند. این می شود که اکثریت افراد عصبی، منزوی، تنها و … هستند.
چرا در شرایط کرونایی معضلات استفاده از موبایل بیش از هر زمان دیگری مشاهده شده است؟
زمانی که افراد از یکدیگر دور هستند نسبت به کارهایی که انجام می دهند، ناآگاهند. در شرایط کرونایی خانواده در کنار یکدیگر قرار گرفت. این با هم بودن باعث شد اعضای خانواده متوجه ضعف ها و ناتوانی های خود بشوند. در این زمان همسران و فرزندان دوست داشتند که از همصحبتی با یکدیگر لذت ببرند، ولی آنها به دلیل ناتوانی در برقراری ارتباط بیشتر زمان شان را صرف این وسیله کردند. این معضل درابتدا به صورت فریاد و بعد به خشونت مبدل شد.
چه زمانی باید از موبایل استفاده کرد؟
شما چه زمانی از گوشی تلفن استفاده می کنید؟ این وسیله هم به مانند همان است. درست است که قابلیت های این وسیله قابل قیاس با گوشی تلفن نیست. اما باید با خودمان دائما تکرار کنیم ، این وسیله قرار بوده زندگی را راحت تر کند، نه اینکه خود باعث مشکل شود.
چگونه می توان از این وسیله به درستی استفاده کرد؟
باز هم اشاره می کنم، هر وسیله ای که کارکردش را از دست می دهد و بیش از اندازه مورد استفاده قرار می گیرد، به این دلیل است که خانواده دچار ضعف و ناتوانی شده است. اگر خانواده به لحاظ کسب مهارت های اجتماعی قوی عمل کند، آن وقت از جذابیت همسران و والدین کم نمی شود و موبایل به عنوان وسیله ای ضروری در مواقع لزوم مورد استفاده قرار می گیرد.
اگر نکته ای باقی مانده، لطفا اشاره کنید.
استفاده نادرست از موبایل می تواند هزینه های غیر قابل جبرانی برای خانواده ها در برداشته باشد. مثل: بی اعتمادی طرفین نسبت به یکدیگر و خشونت. اگر هر یک از این موارد وارد زندگی شود، طرفین به جای لذت بردن از یکدیگر مدام در پی تحقیر و توهین یکدیگر می باشند. نارضایتی در زندگی به قهر و بعد از اندکی طلاق عاطفی و در نهایت طلاق قانونی منجر خواهد شد.