شفقنا- دکتر یونس نوربخش جامعه شناس و استاد دانشگاه تهران میگوید: مدلی که دولت ما برای مقابله با کرونا اتخاذ کرده است فاصله گیری اجتماعی است یعنی از مردم خواسته در مراکز پر تعداد تجمع نکنند، ارتباطها را کاهش دهند، از یکدیگر فاصله بگیرند و تا حد امکان از خانه خارج نشوند؛ اما این مدل به شکل ضعیف اجرا میشود به همین دلیل تاثیرگذاری پایینی دارد.
دکتر نوربخش با انتقاد از ضعیف بودن احساس مسوولیت و مشارکت در ایران اظهار کرد که از گذشته در خصوص احساس مسوولیت و مشارکت، ضعف داشتیم؛ درحالی که تک تک آحاد مردم در سلامت جامعه، کاهش خطرات و آسیبها، دارای نقش اجتماعی هستند.
یونس نوربخش در گفت و گو با خبرنگار شفقنا در رابطه با عدم توجه بخشی از جامعه به توصیههای بهداشتی مسوولین، گفت: رفتارهای غلط امروز بعضی از شهروندان در برابر کرونا، محصول تصورات و آموزشهای غلط گذشته است که باید بنیادیتر بررسی شود، چراکه در موارد مشابه تکرار خواهد شد؛ همانگونه که در گذشته هم در حوادث دیگر تکرار شده است. اما اگر بخواهیم در مورد کرونا بگوییم که چرا این اتفاقات رخ می دهد به چند نکته باید اشاره کرد؛ اول اینکه جدی بودن خطر کرونا، هنوز خیلی عمومیت پیدا نکرده است. یعنی یک درک صحیح از اینکه این ویروس واقعا خطرناک است وجود ندارد و لذا مسوولین و رسانهها دائما باید خطرات عدم توجه به توصیههای بهداشتی در مقابل کرونا را گوشزد کنند. البته صحبت من به این معنا نیست که موجب ترس و مردم شود بلکه باید به گونهای باشد که موجب جدی گرفتن و پرهیز از رفتارهای پر خطر شود.
جدی بودن خطر کرونا عمومیت پیدا نکرده است
او در ادامه به احساس مسوولیت و مشارکت اشاره کرد و گفت: از گذشته در خصوص احساس مسوولیت و مشارکت، ضعف داشتیم؛ درحالی که تک تک آحاد مردم، در سلامت جامعه و کاهش خطرات و آسیبها، دارای نقش اجتماعی هستند که یک وظیفه عمومی و ملی است. چراکه بر اساس محاسبات آماری، هر یک نفر میتواند در شیوع تصاعدی این ویروس نقش جدی ایفا کند و باعث گسترش بیشتر بیماری شود.
در مقابله با کرونا گرفتار ضعف احساس مسوولیت و مشارکت هستیم
این جامعه شناس با تاکید بر دعوت جدی از همه مردم برای مقابله با کرونا، اظهار کرد: نکته بعد که باید به آن توجه داشت، دعوت جدی است؛ اما یک شبکه تلویزیون را که باز میکنی میگویند که «نترسید مساله جدی نیست»؛ در شبکه دیگر میگویند کرونا خیلی خطر دارد و باید جدی گرفته شود!. اینگونه برخوردها اشتباه است و باید روند متعادلی در اطلاع رسانی و رفتارهای دولت صورت بگیرد؛ در حقیقت به گونهای باشد که مردم احساس جدی بودن کنند و به صورت جدی هم مشارکت بالایی داشته باشند.
روند متعادلی در اطلاع رسانی و رفتارهای دولت صورت بگیرد
نوربخش اظهار کرد: نکته بعدی این است که مدلی که دولت اتخاذ کرده است مدل قرنطینه نیست. در دنیا مدلهای مختلفی برای مقابله با کرونا اتخاذ شده است که یکی از آن قرنطینه بود، اما مدلی که دولت ما انتخاب کرده، فاصله گیری اجتماعی است و از مردم خواسته در مراکز پر تعداد تجمع نکنند، ارتباطها را کاهش دهند، از یکدیگر فاصله بگیرند و تا حد امکان از خانه خارج نشوند؛ اما این مدل وقتی تاثیرگذار است که به صورت جدی اجرا شود؛ اما من فکر می کنم مدل فاصله گیری اجتماعی در ایران به شکل ضعیف اجرا می شود نه جدی و به همین دلیل تاثیرگذاری آن هم پایین تر است؛ درحالی که باید به عنوان یک سیاستگذاری اجتماعی دنبال شود.
مدل فاصله گیری اجتماعی در ایران چون به شکل ضعیف اجرا میشود تاثیرگذاری پایینی دارد
نوربخش تصریح کرد: کرونا ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی، روحی و روانی، بهداشتی درمانی و حتی سیاسی دارد. لذا ستاد ملی مقابله با کرونا باید کارگروههای مختلف پیشگیری، بحثهای اقتصادی، روانی و اجتماعی تشکیل دهد. به همین دلیل اگر بخواهم تصمیم جامعی برای دولت پیشنهاد کنم میگویم که این چهار عامل باید در کنار هم قرار بگیرد؛ 1: رسانه برای آگاهی بخشی عمومی 2: آموزش؛ به هر نحوی باید مردم را آموزش دهیم. :3 پلیس. 4: تسهیلات و خدمات الکترونیک. رسانهها تصورات غلط از بیماری را باید کنار بگذارند و مردم را به درستی آگاه کنند که عدم توجه به توصیهها چه پیامدهایی دارد. حوزه آموزش هم باید راهکارهای پیشگیری و مراقبت را ارائه دهد؛ خصوصا مراقبت از بیماران کرونایی که قرار است در خانه از آنها نگهداری شود اما تا حالا برنامهای از تلویزیون ندیدیم که اگر خانوادهای بخواهد از مریض خود در خانه مراقبت کند باید چه کاری انجام دهد!.
رسانهها تصورات غلط از بیماری را کنار بگذارند
روند مراقبت از بیماران کرونایی در خانه آموزش داده شود
این استاد دانشگاه ادامه داد: پلیس هم به عنوان نظام اجتماعی باید با جریمه و برخورد با کسانی که سلامت عمومی را به خطر میاندازند مقابله کند. همچنین الان بهترین فرصت است که بحث تجارت الکترونیک و دولت الکترونیک فعال شود تا مردم به راحتی بتوانند کارهای خود را انجام دهند. همچنین سلامت الکترونیک باید فعال شود و مطبها این فرصت را به بیماران بدهند که به صورت تلفنی ویزیت شوند؛ بنابراین اگر کسی قصد رعایت توصیههای بهداشتی را دارد این امکان باید برای او فراهم شود.
پلیس با کسانی که سلامت عمومی را به خطر می اندازند مقابله کند
نوربخش با ابراز امیدواری از پیشرفت روند مقابله با کرونا، گفت: به نظر من دولت ابتدا کمی ضعیف جلو آمد و با جلسات هفتگی و با حضور وزیر پیش رفت که کافی نبود؛ الان با حضور شخص رییس جمهور و جلسات روزانه ستاد، روند مقابله با کرونا بهتر شده است و از همان ابتدا باید اینگونه عمل می شد. روند مقابله با کرونا باید فرا دستگاهی و به عنوان مساله ملی در نظر گرفته شود و حتی در کنار آن باید کمیته جهانی هم تشکیل شود؛ یعنی دائما ارتباط با کشورهایی که با این مساله مواجه هستند وجود داشته باشد. البته با تاکید مقام معظم رهبری، روند جدی تری را شاهد هستیم اما چیزی که هنوز خلاء آن وجود دارد، تشکیل کارگروه های متعدد اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و روانشناختی در کنار ستاد ملی مقابله با کرونا است که به دانشگاههای بزرگ برای کمک، باید فراخوان داده شود.
خلاء کارگروههای مختلف اقتصادی، سیاسی، روانشناختی و اجتماعی برای مقابله با کرونا وجود دارد
استاد دانشگاه تهران با تاکید بر لزوم افزایش اعتماد مردم به مسوولین، اظهار کرد: متاسفانه در سالهای گذشته اعتماد اجتماعی به نهادهای مختلف کشور کاهش یافته است و باید برای افزایش اعتماد عمومی جامعه، تلاش کرد و این صورت نمیگیرد مگر اینکه مردم کارآمدی و توانایی دولت و دستگاهها را در حل مسایل ببینند. اگر این توانایی و کارآمدی نشان داده شود اعتماد مردم افزایش پیدا میکند در نتیجه وقتی دولت مردم را برای رعایت توصیههای بهداشتی و ماندن در خانه فرا میخواند، مردم هم به عنوان شهروند به توصیهها گوش میدهند. بنابراین فاصله دولت و ملت مشکلاتی ایجاد میکند.
کارآمدی و توانایی دولت و دستگاهها در حل مسایل اعتماد از دست رفته مردم را باز می گرداند
او بیان کرد: همیشه در جامعه تعدادی هستند که یکسری تصورات و رفتارهای غلط را دارند و در مساله کرونا هم این مساله را شاهد بودیم که عدهای به بستن درب حرم اعتراض کردند؛ اگرچه خوشبختانه مراجع و علمای بزرگ توصیههای وزارت بهداشت و اقدامات صورت گرفته را تایید کرده و موافق بازگشایی درب حرم نبودند. البته تصور بخشی از مردم از مفهوم شفا یافتن این است که هیچ تدبیر عقلانی و علمی صورت نگیرد که کاملا غلط است؛ همانطور که تعدادی از ائمه ما با سم مسموم شدند! بنابراین اگر قرار بود اینگونه عمل شود ائمه باید مانع از شهادت خوشان توسط سم می شدند. لذا شفا یافتن مفهوم دیگری است و ما باید این را توجه داشته باشیم که افکار غلط در حوزه دین و افراطی گراییها مثل خاری بر چشم خودمان خواهد رفت.
افکار غلط در حوزه دین و افراطی گراییها مثل خاری بر چشم خودمان خواهد رفت
نوربخش ادامه داد: من به عنوان جامعه شناس دین میگویم که باید مراقب بدعتها و درک غلط از دین، در جامعه باشیم چراکه در غیر اینصورت دود آن به چشم خودمان خواهد رفت؛ بنابراین باید با افرادی که به دنبال برهم زدن نظم عمومی در هر حوزهای هستند قانونا برخورد کرد.
این استاد دانشگاه با تاکید بر نقش صدا وسیما در مقابله با کرونا، گفت: صدا وسیما تا الان عملکرد خوبی داشته است اما در 3 حوزه هنوز ضعیف عمل میکند؛ موضوع اول، اخبار صحیح و به موقع است البته نسبت به روزهای اول بهبود پیدا کرده است اما باید دقیق تر و گسترده تر از این باشد. کار دوم ایجاد نشاط اجتماعی است وقتی به مردم میگوییم در خانه بمانند طبیعی است که بخش زیادی از اوقات فراغ آنها صرف تماشای تلویزیون میشود؛ اما آیا تلویزیون با این برنامهها میتواند اوقات فراغت مردم را پُر کند؟ اگر اینگونه نباشد ممکن است مردم برای تفریح از خانه خارج شوند لذا اوقات فراغت و نشاط یکی از وظایف رسانه است.
رسانه ملی زمینه نشاط را برای مردم ایجاد کند
نوربخش در پایان خاطرنشان کرد: اقدام سوم آموزش است یعنی الان آموزش در دو بُعد پیشگیری و مراقبت از بیماران کرونایی باید مورد توجه قرار بگیرد و اگر روند شیوع کاهش پیدا نکند میزان مبتلایان بیش از تختهای بیمارستان ها خواهد بود.
