شفقنا- امام سجاد(ع) می فرماید: «وَ أَمَّا حَقُّ الصَّغِيرِ فَرَحْمَتُهُ وَ تَثْقِيفُهُ وَ تَعْلِيمُهُ وَ الْعَفْوُ عَنْهُ وَ السَّتْرُ عَلَيْهِ وَ الرِّفْقُ بِهِ وَ الْمَعُونَةُ لَهُ وَ السَّتْرُ عَلَى جَرَائِرِ حَدَاثَتِهِ فَاِنَّهُ سَبَبٌ لِلتَّوْبَةِ وَ الْمُدَارَاةُ لَهُ وَ تَرْكُ مُمَاحَكَتِهِ فَاِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى لِرُشْدِهِ».
«حق كودك عبارت است از: مهرورزى بر او، پرورش و آموزش او، گذشت و پرده پوشى بر خطاهاى وى، و نرمش در برابر او، و كمك به او و ناديده گرفتن لغزش هاى دوران كودكى او، زيرا اين كار سبب بازگشت او به راه راست مى شود و به يك كلمه «مدارا» با او سر به سر نگذاشتن با او، زيرا اين نوع رفتار سبب رشد او مى شود».
***
به گزارش شفقنا، حضرت آیت الله العظمی سبحانی در اثر خود با عنوان «شرح رساله حقوق سیدالساجدین» در شرح حق 44 با عنوان حقوق کودک مرقوم می دارند: «اگر بزرگتر بر گردن كوچكتر حق دارد، در مقابل، دومى نيز بر گردن او ذى حق است، امام سجاد(عليه السلام)، حق كوچكتر را بر گردن بزرگتر، در چند جمله خلاصه كرده و مى فرمايد:
- «فرَحْمتَهُ» به او مهر مىورزند. زيرا اظهار محبت و مودّت در پرورش كودك، تأثيرى بسزا دارد، و در روايت آمده است:
«أكرموا أولادكم وأحسنوا آدابهم يغفر لكم».([1])
«به فرزندانتان احترام بگذاريد و با آنان به صورت محترمانه رفتار كنيد».
- «وتثقيفه وتعليمه»: او را پرورش و آموزش دهى.
امروز كلمه«ثقافت» به معنى فرهنگ به كار مى رود و شايد مقصود امام، اين است كه او را از شرايط زمان، آگاه و عالِم، پرورش دهد.
از امام مجتبى(عليه السلام) نقل شده است:
«أنّه دعا بنيه وبنى أخيه فقال: إنّكم صغار قوم ويوشك أن تكونوا كبار قوم آخرين، فتعلّموا العلم، فمن لم يستطع منكم أن يحفظه فليكتبه وليضعه في بيته».([2])
«حضرت، روزى فرزندان خود و فرزندن برادرانش را جمع كرد و فرمود: شما افراد خردسال يك نسل هستيد و به زودى بزرگسالان نسل ديگرى خواهيد بود پس دانش بياموزيد و هركس نمى تواند مطالب علمى را حفظ كند، بايد كه آن را بنويسد و در خانه خود نگهدارد».
- والعفو عنه والستر عليه والرفق به والمعونة له والستر على جرائر حداثته.
زندگى كودك، خالى از خطا و اشتباه نيست، از اين جهت امام، سفارش مى كند خطاى او ناديده گرفته شود. و به خطاهاى او پرده بکشد.
البته، عفو از خطاى كودك به اين معنا نيست كه او را اندرز ندهد. پيامبر گرامى مى فرمايد:
«رحم الله عبداً أعان ولده على برّه بالإحسان إليه، والتآلف له وتعليمه وتأديبه».([3])
«خدا بنده اى را بيامرزد كه به فرزندش در كارهاى نيك، يارى كند و با او انس بگيرد و در تعليم و تأديب وى كوشا باشد».
[1]. وسائل الشيعه، ج15، باب83 از ابواب احكام الأولاد، الحديث9.
[2]. بحارالأنوار، ج2، ص 152، حديث37.
[3]. مستدرك الوسائل، ج15، باب63 از ابواب احكام الأولاد، حديث9.
ادامه دارد…
