شفقنا- امام سجاد(ع) می فرماید: «وَ أَمَّا حَقُّ الْخَلِيطِ فَأَنْ لاَ تَغُرَّهُ وَ لاَ تَغُشَّهُ وَ لاَ تَكْذِبَهُ وَ لاَ تُغْفِلَهُ وَ لاَ تَخْدَعَهُ وَ لاَ تَعْمَلَ فِي انْتِقَاضِهِ عَمَلَ الْعَدُوِّ الَّذِي لاَ يَبْقَى عَلَى صَاحِبِهِ وَ اِنِ اطْمَأَنَّ اِلَيْكَ اسْتَقْصَيْتَ لَهُ عَلَى نَفْسِكَ وَ عَلِمْتَ أَنَّ غَبْنَ الْمُسْتَرْسِلِ رِبا وَ لا قُوَّةَ اِلاَّ بِاللَّهِ».
«و حقّ معاشر با تو اين است كه او را فريب ندهى، نيرنگ نزنى، دروغ نگويى، و بسان دشمن با او رفتار نكنى، اگر بر تو اطمينان كرد تا توانى براى او تلاش كنى و مغبون كردن كسى كه به تو اعتماد كرده است حكم ربا دارد، و توانى جز از طرف خدا نيست».
به گزارش شفقنا، حضرت آیت الله العظمی سبحانی در اثر جدید خود با عنوان«شرح رساله سیدالساجدین» در شرح حق 37 که به معاشر اختصاص دارد، مرقوم می دارند: «در گذشته(حق مصاحب، حق سى و سوم) موضوعى به نام حق رفيق و دوست مطرح شد، ولى در اين بخش از سخنان امام، موضوع «خليط» است. اكنون بايد ديد فرق اين دو تا چيست.
موقعيت رفيق و دوست، برتر از مقام خليط است، دوست انسان در زندگى آدمى حالت يگانگى دارد از كارهاى آشكار و نهان آدمى آگاه و تكيه گاه انسان در زندگى است ولذا در غم و شادى انسان شريك مى باشد.
ولى خليط كسى است كه با انسان نوعى معاشرت دارد مثلاً طرف داد و ستد است و احياناً نشست و برخاستى دارد و لذا «خليط» در لغت به «نديم»([1]) تفسير شده است و در روايتى وارد شده: اسعد الناس من خالط الناس.([2])، سعادتمندترين انسان ها كسى است كه با مردم معاشرت كند.
در هر حال امام حقوق معاشر را چنين بيان مى كند:
- فأنْ لا تَغُرَّهُ ولا تَغُشَّهُ ولا تَكْذِبَهُ وَلا تُغَفِّلَهُ ولا تَخْدَعَهُ: او را فريب مده، نيرنگ نزن، دروغ مگو، فريب مده، مفاد اين نواهى اين است كه با او بسان برادر رفتار كن.
- ولا تَعْمَلَ في انتقاضِهِ عَمَلَ العَدوّ الّذي لا يَبقى على صاحِبِهِ: هرگاه با او بسان دشمنى كه برطرف مقابل چيزى فروگذار نمى كند، رفتار مكن.
- وإنْ اطْمَأنَّ إليكَ اسْتَقصَيْتَ لَهُ عَلى نَفْسِكَ:و اگر بر تو اطمينان كرد، تا توانى بر او تلاش كن (و مصالح او را بر مصالح خود مقدم بدارد).
- وَعَلِمْتَ أنّ غَبْنَ الْمُستَرسِلِ رِباً: بدان، مغبون كرده آن كس بر تو اطمينان كرده است حكم ربا را دارد، (حرام مؤكد است).»
[1]. مجمع البحرين، ماده «خلط».
[2]. بحارالأنوار، ج74، ص 185.
ادامه دارد….
