شفقنا- اگر چه کویت یک کشور مسلمان با اکثریت سنی است، اما درصد بزرگی از جمعیت را شیعیان این کشور تشکیل می دهند. طبق آمارها، شیعیان کویت 30 تا 40 درصد کل جمعیت کویت را تشکیل می دهند و حدوداً سیصد هزار شهروند کویتی شیعه هستند که این تعداد تقریبا 36 درصد از کل شهروندان کویتی را شامل می شود.
به گزارش سرویس ترجمه شفقنا، مقاله زیر برگرفته از چندین منابع خبری عربی است که به معرفی و اطلاعاتی درباره شیعیان در کویت می پردازد.
شیعیان کویت از کجا آمده اند؟
محمد العطار در مطلبی در الفجر آورده است: براساس نظر «عبد المحسن یوسف جمال» در کتاب «لمحات من تاريخ الشيعة في الكويت» (خلاصه ای از تاریخ شیعه در کویت) پیشینه حضور نخستین خانواده های شیعه در کویت به پایان قرن هفدهم و آغاز قرن هجدهم بر می گردد که همانند دیگر خانواده ها و قبایل سنی به کویت آمدند و بسیاری از آنها در طول دوران سلطنت شیخ صباح در منطقه شرق سکنی گزیدند. در این میان، خانواده «شمساه» اولین خانواده شیعی به شمار می رود که در کویت اقامت گزید.
آخرین آمار
در خصوص تعداد شیعیان کویت آمار رسمی مشخصی وجود ندارد، اما جیمز بیل (James Bill) تعداد شیعیان کویت را میان پانزده تا بیست و پنج درصد تخمین زده است. این در حالی است که آنتونی کوردسمن (Anthony Cordesman) می گوید بر اساس آمارهای اطلاعات آمریکا شیعیان کویت را30 درصد از 1.2 میلیون نفر ساکن این کشور را تشکیل می دهند. علاوه بر این، در گزارش آزادی مذهبی در جهان که وزارت خارجه آمریکا در سال 2006م، آن را منتشر کرده است، ذکر شده که صد هزار شیعه در کویت ساکن هستند که ملیت کویتی ندارند و حدود ده هزار نفر از جماعت «البهرة» در این کشور زندگی میکنند که شیعی به شمار می روند.
گرایش های مذهبی
شیعیان کویت عمدتا به چهار مدرسه مذهبی تقسیم می شوند: مدرسه شیخیه که بر آنان اسم «جماعت میرزا» هم اطلاق می شود و این نام از پیشوای آنان «میرزا حسن إحقاقی» گرفته شده است. میرزا حسن مؤسس مسجد امام صادق در قلب پایتخت کویت است و این مسجد مرکز تجمعات این چماعت به شمار می رود. بیشتر مقلدان میرزا گروه «الحساویه» هستند که از أحساء به این کشور آمده اند و مهمترین خانواده های این جماعت عبارتند از: أریش، خریبط، الشواف، والوزان. شیخیه از جریان إخباری نشأت گرفته است.
مدرسه دیگر إخباریه است. آنها بحرینی و از مقلدان میرزا ابراهیم جمال الدین هستند که پیشوای شیعیان بحرینی به شمار می رود. مهمترین خانوادههای وابسته به این جماعت خانواده های قلاف، خیاط، مکی، جمعه، حاجی حامد می باشند.
مدرسه سوم، شیعیان با گرایش به مرجعیت در ایران هستند. این جریان پس از برپایی انقلاب اسلامی ایران در سال 1979م، رونق بیشتری یافت.
مدرسه چهارم مدرسه الخویی است. آنها عموما شیعیان کویتی ایرانی تباری هستند که از آیت الله سید ابوالقاسم خویی که در نجف زندگی میکرد تقلید میکنند. در حقیقت جزئی از مکتب اصولی هستند.
یک مکتب دیگر هم در کویت وجود دارد که از مرجعیت شیرازی پیروی می کند.
مساجد زین العابدین، مقامس و نقی از مراکز تجمع این گروه در کویت به شمار میرود. مهمترین خانوادههای منتسب به این جماعت خانوادههای موسوی، قبازر، دشتی، اشکانی، بهمن، بهبهانی، و معرفی هستند.
اکثریت شیعیان در مناطقی مانند قادسیه، منصوریه، دعیه، دسمه، رميثية، سالمية، حولي، وجابرية حضور دارند. بر اساس گزارش های شیعیان، تعداد مساجد شیعه بیش از 30 مسجد و بیش از 140 حسینیه است.
نقش شیعیان در سیاست
بر اساس پژوهشی که توسط خبرگزاری کویت (KUNA) در سال 2006م، منتشر شد، حدود 28 جنبش و مکتب شیعی در کویت وجود دارد. در انتخابات مجلس کویت که در دسامبر 2012م، برگزار شد، نامزدهای شیعه 17 کرسی از 50 کرسی پارلمان کویت را به دست آوردند، اما در انتخابات 2013 پارلمان، هشت کرسی را به دست آوردند. علاوه بر این، شیعیان در ارتش، نیروهای پلیس و هیئت دولت فعالیت های خوبی دارند.
از جمله برجسته ترین ائتلاف های سیاسی در کویت عبارتند از جنبش اسلامی توافق ملی که در تاریخ 7 ژانویه 2003 تأسیس شد و نیز ائتلاف تجمعات ملی که در سپتامبر 2005 تأسیس شد. این دو ائتلاف از بیشترین تجمعات و جنبش های شیعی که در عرصه سیاست، عدالت، صلح و میثاق ملی، فعالیت دارند تشکیل شده است.
همچنین در کنار گردهمایی دانشمندان مسلمان شیعه در کویت و جنبش اسلامی توافق ملی و سایر جنبش ها، از آن جا که در کویت هیچ حزبی وجود ندارد، شیعیان در میان انجمن های سیاسی هم حضور گسترده ای دارند. بارزترین این انجمن ها عبارتند از انجمن اتحاد ملی اسلامی 1998، هیئت خدام المهدی و گروه دار الزهراء، که نماینده بزرگترین تاجران شیعه کویت است.
مشکلات
این شرایط نسبتا مناسب شیعیان کویت، به این معنی نیست که شیعیان در این کشور هیچ گله و شکایتی نداشته باشند، بلکه آن ها با مشکلات عدیده ای روبرو هستند که مهمترین آن ها دشواری اخذ مجوز ساخت مساجد، اعلام روز عاشورا به عنوان تعطیل رسمی در کشور، وارد کردن دروس دینی مذهب دوازده امامی در مدارس و دانشکده های الهیات به طور مساوی با دروس مذهب اهل سنت، حذف مطالبی که شیعیان را در کتب اهل سنت، غیر مؤمن نامیده است و اعطای مجوز ساخت حسینیه با سازوکار سریع و بدون مشخص کردن تعداد است.
ارتباط با شیعیان ایران و جهان
شیعیان در سراسر جهان طبیعتا با شیعیان ایران و عراق به عنوان بزرگتیرن جمعیت های شیعی جهان و سپس افغانستان و پاکستان و آذربایجان و لبنان و بحرین و یمن و ترکیه و کشمیر احساس قرابت دارند و این امر تأثیر مثبتی روی رابطه کشورها دارد. روابط کویت و ایران نیز از این موضوع مستثنا نیست و در دوره هایی، شاهد رشد و پیشرفت چشمگیری بوده و فقط چند سالی که ایران درگیر جنگ با عراق بود، رابطه کویت و ایران با تنش هایی همراه بوده است. کویت ایران را به عنوان یک کشور مهم استراتژیک به شمار می آورد و رابطه شیعیان با این کشور را جدی می گیرد و با آن تعامل برقرار می کند.