شفقنا- معاون پژوهش حوزه های علمیه از تدوین چندین طرح بنیادین در حوزه های علمیه خبر داد و گفت: نظام آموزش در عرصه پژوهش باید متحول شود و از یک نظام حافظه محور به نظامی بارور تبدیل شود.
به گزارش خبرنگار شفقنا در قم، حجت الاسلام والمسلمین میر معزی صبح یکشنبه در همایش علمی سیره امام رضا(ع)، آموزه ها و کارکردها که در پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی برگزار شد، اظهار داشت: تشریع احکام الهی از مباحث مهمی است که در کلمات معصومین به وفور دیده می شود اما ما کمتر روی آن کار کرده ایم و در بحثهای ما مغفول مانده است.
او یادآور شد: در کلمات ائمه معصومین(ع) در رابطه با علل احکام مطالب زیادی بیان شده است از جمله بخش زیادی از طلیعه خطبه فدکیه حضرت زهرا(س) درباره تشریع احکام می باشد همچنین امام رضا(ع) در نامه ای که محمد بن ثنان به ایشان می نویسد و از آن حضرت سؤالاتی درباره علل تشریح احکام می پرسد، حدیث مفصلی در این زمینه بیان می کنند که بی نظیر است.
معاون پژوهشی حوزه های علمیه افزود: شاید علت مغفول ماندن این بحث بین محققین و علما این باشد که در فقه فردی که به استنباط احکام عبادی می پردازد این علل چندان مهم نیست.
او ادامه داد: شیخ صدوق کتابی را در این خصوص، قرن ها پیش می نویسد اما بعد از ایشان تقریبا می شود گفت کار جدی در این زمینه نشده است لذا از نگاه فقه فردی شاید بی اهمیت جلوه کند اما وقتی ادعا می کنیم فقه اداره کننده فرد و جامعه است و نظام اسلامی را بر اساس فقه بنا می کنیم اهمیت آن نمایان می شود.
میرمعزی بیان داشت: اگر ما به علت حکم توجه نکنیم نمی توانیم ساختارها و فرآیندهای یک نظام را طوری تعریف کنیم که زمینه لازم برای تحقق آن حکم فراهم و یا زمینه لازم برای ترک حرامی در جامعه فراهم شود؛ مثلا مرحوم آیت الله حائری بیان می کرد اگر ما فلسفه و علت حرمت ربا را ندانیم نمی توانیم نظام پولی و مالی را برپا کنیم که در آن حقیقت ربا نیست.
او با اشاره به روایتی از امام رضا(ع) گفت: پیشوای هشتم شیعیان در مقام بیان علل تشریح احکامی مثل ربا و زکات بیان می دارد که اثر زکات برای قوت فقرا و محافظت از اموال اغنیا است و اگر در جامعه ای اغنیا یک طرف و فقرا یک طرف دیگر باشند این دو گانگی وحدت را از بین می برد و به دنبال آن بحران های اقتصادی، سیاسی و اجتماعی رخ خواهد داد.
معاون پژوهشی حوزه های علمیه افزود: در این حدیث خدا ربا را حرام کرد چون موجب فساد اموال می شود و در جامعه ربوی، اموال در نیاز جامعه به کار گرفته نمی شود و امام رضا(ع) می فرماید این مثل این است که در قرآن آمده اجتناب شود از این که به سفیه مالش را بدهند چون ممکن است آن مال را در راه خودش به کار نبرد.
او ابراز کرد: وقتی ربا در جامعه ادامه یابد معروف در جامعه رخت بر می بندد و امام نیز در این خصوص می فرماید یکی از علل تحریم ربا این است که مردم سودپرست می شوند و لذا فرق ریشه ای نظام سرمایه ای با نظام اسلامی در همین است که ربا عنصر متناسب با نظام سرمایه داری است.
میرمعزی با تأکید بر اینکه امام رضا(ع) چقدر دقیق از منظر فقه نظام ساز علل تشریع احکام را بیان می کند در بخش دیگری از سخنان خود عنوان کرد: چند طرح بنیادین در حوزه علمیه تدوین شده که اگر عملی شود حوزه از جهت پژوهش جهشی پیدا می کند.
او نظام آموزش پژوهش محور را یکی از طرحهای معاونت پژوهش ذکر کرد و گفت: نظام آموزش در عرصه پژوهش باید متحول شود و از یک نظام حافظه محور به نظامی بارور تبدیل شود، طلبه علاوه بر تعلیم و تعلم و یادگیری آنچه که قبلا تولید شده، برای تولید حرف نو و برای جست و جوی علمی و پژوهش علمی انگیزه پیدا می کند و این باید در روح طلبه نهادینه شود.
معاون پژوهشی حوزه های علمیه به درختواره علوم اسلامی اشاره کرد و گفت: درختواره علوم اسلامی و اینکه چه تعاملی بین این علوم وجود دارد در ساماندهی وجه علمی حوزه بسیار مهم است و زمانی که می خواهیم به نشریات، مؤسسات علمی و غیره مجوز دهیم، اگر در کنار این درختواره، نقشه جامع علمی داشته باشیم با یک نگاه روشن می توانیم علم را در حوزه ساماندهی کنیم.
او گفت: در خصوص علوم انسانی اسلامی نیز دست نیاز به سمت اهل نظر و اندیشمندان این حوزه دراز می کنیم تا بتوانیم از دانش آنها نیز بهره ببریم.
