شفقنا رسانه- روزنامهها امسال هم با انتشار سالنامهها تلاش کردهاند با مروری بر وقایع و تحولات در سالی که گذشت، به تبیین و تحلیل اتفاقها بپردازند. شفقنا رسانه در تعطیلات نوروزی مروری بر این سالنامهها دارد. شرق در ۲۵۶ صفحه منتشر شد و عکس جلد خود را به تصویری از اسحاق جهانگیری با تیتر ۱۴۰۰ خیلی دور خیلی نزدیک اختصاص داد. فهرست آن شبیه به فهرست سال گذشتهاش منتشر شد و در هر بخش به مصاحبه و یادداشتهایی درباره رویدادهای سال ۹۶ پرداخت.
از دغدغه اصلاحطلبان تا تجمعهای مردمی
این سالنامه با انتخاب اسحاق جهانگیری به عنوان چهره سال مصاحبهای در صفحه سیاسی با او انجام داد. محور مصاحبه بیشتر بر انتخابات ۹۶و حاشیههای به وجود آمده برای اسحاق جهانگیری تمرکز داشت. او با دفاع از جریان اصلاح طلبی در هنگام انتخابات معتقد است که در انتخابات اصرار داشته جریان اصلاحات را نمایندگی کند. و این تصمیم را در حین مناظره گرفته که احساس نشود این جریان در صحنه اداره کشور غایب است. جهانگیری دربارهی تعامل خود به عنوان معاون اول با رئیسجمهور گفته: «خیر. من با آقای دکتر روحانی رابطه سیاسی صمیمی دارم. که به نظرم آقایان هاشمی و خاتمی و احمدی نژاد با معاون اولشان چنین رابطهای نداشتند. آقای روحانی به من اعتماد کامل دارند و میدانند تا زمانی که مسئولیت دارم آنچه در توانم باشد برای اداره کشور به کار خواهم گرفت». او در تحلیل این که آیا قرار است گزینههای اصلاحطلبان در انتخابات ۱۴۰۰را از الآن محدود کنند، ادامه میدهد: «در مورد انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۴۰۰ هم باید بگویم اگر تا انتخابات ۱۴۰۰ عمری باشد، باید ببینم چه کسی خواهد آمد اما این واقعا دغدغه اصلاحطلبان نیست. دغدغه برای اصلاح طلبان حرف و حدیثهایی است که عدهای از دوستان بدون توجه به جایگاه اصلاح طلبان در جلسات خصوصی شان میگویند و به گوش اصلاح طلبان هم میرسد. اصلاح طلبان آزرده میشوند که بشنوند افرادی نسبت به آنها اظهار نظرهای خوبی ندارند.»
یکی از موضوعاتی که امسال در اکثر سالنامهها دیده میشود، تحلیل و بررسی اعتراضها و تجمعات دیماه بود. محسن آرمین، سیاستمدار اصلاح طلب در گفتوگو با شرق در تحلیل این اعتراضها توضیح میدهد: «اکثر کسانی که در اعتراضات اخیر شرکت داشتهاند نماینده گروههایی از جامعه بودند که جزء پایگاه اجتماعی اصلاحات محسوب نمیشوند. طبیعی است که اصلاحطلبان نتوانند گروهی را که جزء بدنه آنها محسوب نمیشوند و میدانی را که متعلق به آنها نیست، هدایت و مدیریت کنند. چنین انتظاری از اصلاحطلبان منطقی به نظر نمیرسد.»
بخش بعدی این سالنامه مصاحبه تفصیلی با علی دیواندری رئیس پژوهشکده پولی و بانکی است. اثرگذاری سیاستهای پولی، چگونگی حمایت دولت از بنگاههای کوچک و متوسط، حمایت از تسهیلات پولی، از مهمترین محورهای این مصاحبه است. او در پاسخ به این که اگر بانکها مقاومتی برای ارائه تسهیلات ندارند چرا فعالان صنعتی خلاف این را میگویند، توضیح میدهد: «مشکل آنجا پیش میآید که بنگاهها مشکلات ساختاری داشته باشند و نتوانند به تنهایی این مشکلات را حل کنند. طبیعتا در چنین شرایطی تزریق نقدینگی از سوی بانکها نه تنها مشکلی را حل نمیکند بلکه ارائه تسهیلات به این واحدها بیفایده است. برای مثال به شرکتی که توانایی مدیریتی بالایی نداشته یا کیفیت محصولاتش پایین و مشکل فروش داشته باشد، تزریق مالی شود، بنگاه نمیتواند این منابع را همراه با سود بازگرداند، چون توجیه اقتصادی ندارد. در چنین شرایطی نظام بانکی ریسکهایی میبیند و وقتی آنالیز میکند به این نتیجه میرسد که نمیتوان منابع مالی تزریق کرد.»
آینده برجام با وجود سایه ترامپ
سیاستهای جهانی و تأثیر ریاست جمهوری ترامپ بر آمریکا و اتخاذ استراتژیهایی برای آسیا و خاورمیانه بیش از همیشه در رسانهها دیده میشود. سالنامه شرق در بخش جهان خود به بررسی چند موضوع بینالمللی مثل داعش، سایه ترامپ و پوتین بر سر اروپا، و جنگ ابدی خاورمیانه پرداخته است. یکی از مصاحبههای مهم این بخش با افشین شاهی، استاد روابط بین الملل دانشگاه «بردفورد» بریتانیا است که به خوبی تصویر واضحی از سیاستهای منطقه و امریکا را در آینده تحلیل میکند. او با تحلیل افول نقش رهبری امریکا در جهان میگوید: «دورانی که ایالات متحده در صدد بود از سرمایههای هنگفت خود برای حل مشکلات جهان استفاده کند، به پایان رسیده و این مسیر در نهایت به اضمحلال نقش تاریخی امریکا ختم میشود.» او بزرگترین نگرانی خود در سال آینده را وضعیت برجام میداند و توضیح میدهد: «بزرگترین نگرانی من نابودی برجام است که تبعات آن نه تنها برای خاورمیانه بلکه برای تمامی جهان بسیار منفی خواهد بود.»
در بخش جامعه چند گزارش تفصیلی کار شده که به نوشتهی روزنامه، خبرنگاران چند ماه برای به دست آوردن اطلاعات آن کار کردهاند و از این منظر این بخش جایگاه ویژهای در بین مطالب سالنامهها دارد چرا که قدمی در راستای کارهای تحقیقی در روزنامهنگاری است و برخلاف خط گفتوگومحوری ویژهنامههای نوروزی است. یکی از مطالب مهم این بخش مروری بر اعتراضات مردمی شهر مشهد در سال ۷۱ است که هنوز هم ابعادی از آن ناگفته و مبهم است و تا به حال کمتر به آن پرداختهاند. این گزارش در مصاحبههای متعددی با فرماندهان انتظامی و سایر مسئولان آن زمان از جمله شهردار وقت تلاش کرده تا به ابهامات موجود پاسخ بدهد. در بخشی از این گزارش آمده: «از آن زمان تصاویر زیادی وجود ندارد. در آن زمان هم جز صدا و سیما، چند روزنامه و خبرگزاری ایرنا، رسانهای نمیتوانسته مستندنگاری داشته باشد. البته روزنامه قدس و خراسان در روزهای پس از این اتفاق روایتهای مفصلی از حادثه را از زبان مردم و شاهدان عینی و مسئولان ارائه میکنند. بسیاری از لحظات آن صبح تا غروب میتواند تبدیل به سکانسهایی جذاب برای سینماگران شود. اما به همان دلیلی که حوادث مختلف پس از انقلاب از دهه ۶۰ مستندنگاری نشده و اطلاعاتی از آن وجود ندارد، درباره اتفاقات دهه ۷۰ و به ویژه این اعتراضات خیابانی آن دوره هم مستندنگاری وجود ندارد».
همیشه احترام متقابل و جنسیتی وجود داشت
شرق در بخش زاویه نگاهی به جایگاه زنان و فعالیت آنان در حوزههای مختلف انداخته است. فارغ از کیفیت گفتوگو و گزارشها، توجه به مقوله زنان و بررسی مشکلات آنها مهم است. در یکی از مصاحبهها با منیژه حکمت، کارگردان سینما درباره مطرح شدن بحث جنسیت در سینما میگوید: «آنچه را در سینما میخواستهام به دست آوردهام. صادقانه بگویم اگر منظور برخورد با مدیران باشد، مطمئنا امکانات من با مردان برابر است. اگر منظور اندیشه و فکر است که زن و مرد ندارد، سانسور و توقیف میکنند. حتی به نظرم شرایط خانمها بهتر است؛ چون صدایمان بلندتر است. در فیلمهایی که من کار میکنم، در صحنه و پشت صحنه نیز یک جور مادر و خاله هستم و هیچ وقت تا حالا ندیدهام تعرضی صورت بگیرد. ما به دلیل توانایی هوشی خود صد چشم و صد گوش داریم. سریع متوجه میشویم، آیا پول دادهاند روی صحنه باشند یا فلان سمت را بگیرند یا اینکه توانا هستند و این کاره؟ همه اینها به چیدمان برمیگردد که در آن میتواند هر اتفاقی بیفتد. من تا به حال شاهد هیچ اتفاقی در فیلمها و پشتصحنههایم نبودهام. در همه کارهای صنفی هم بودهام. در بیشتر شوراهای مرکزی، جزء هیئت رئیسهها بودم و گاهی تنها خانم جمع بودم. همیشه احترام متقابل و جنسیتی وجود داشت».
یکی دیگر از بخشهای این سالنامه به دنیای علم و فناوری اختصاص دارد و گزارشی دربارهی چاپگرهای سه بعدی که اطلاعات خوب و مفصلی درباره تاریخچه چاپگرها و سیر تحول آنها بعد از ظهور فناوریها و تکنولوژیها دارد. در بخشی از این متن آمده است: «چاپگرهای سه بعدی همه چیز را پرینت خواهند کرد. تقریبا چیزی وجود ندارد که بتوان تصور کرد، از پرینت شدن در امان بماند. حتی صحبت بر سر پرینت سه بعدی خودروها، ساختمانها، پلها و سازههای عظیم است.»
در صفحه ورزش هم علاوه بر نگاهی به برنامههای ورزشی، مطالبی را به ورزش بانوان اختصاص داد و در بخشی از آن با بررسی راههای توسعه ورزش بانوان با فریبا محمدیان معاونت بانوان وزارت ورزش و جوانان گفتوگو کرد: «در حال حاضر زنان ورزشکار ایرانی در ۳۵ رشته مجوز حجاب را از مسئولان داخلی و خارجی گرفته اند. وزارت ورزش و جوانان با تشکیل کارگروهی که متشکل از صاحب نظران مختلف است، بحث طراحی لباسهای بانوان را با جدیت بیشتری نسبت به گذشته پیگیری میکند تا بتواند بعد از گرفتن هر مجوز آن را رسما در کتاب قانون هم ثبت کند.»
