فرید خاتمی: منطق شریعتی به سمت آزادی خواهی، دموکراسی و چند صدایی است

شفقنا- یک استاد دانشگاه در همایش «اکنون، ما و شریعتی» اظهار کرد: منطق شریعتی و چندگانگی های دیالکتیکی وی غنی تر از آن است که با توجیه گرایی بتوان به این اندیشه رسید. منطق این اندیشه به سمت آزادی خواهی، دموکراسی و چند صدایی است.
به گزارش خبرنگار شفقنا، فرید خاتمی در نشست «اکنون، ما و شریعتی» و پنل آزادی و دموکراسی خواهی سخنرانی خود تحت عنوان پولی لکتیک در اندیشه ی شریعتی با مروری بر اندیشه بر برخی فلاسفه و اندیشمندان آغاز کرد و گفت: دیالکتیک برای اولین بار و عمدتا در یونان باستان به کار رفته است در معنی فنی خود به شیوه ی مجادله و بحث و جدلی اتلاق می شود که عمدتا سقراط برای رسیدن به حقیقت به کار می برد.
او پس از توضیحاتی درباره ی انواع الگوهای دیالکتیکی در ادامه ی صحبت هایش با بیان اینکه الگوی دیالکتیکی هگلی را می توان در بازتفسیر شریعتی از الگوی زن مسلمان روشنفکر دید، گفت: الگوی روشنفکر اسلام شناس شریعتی نیز از همین منطق دیالکتیک هگلی پیروی می کند. باز تفسیری که شریعتی از مفهوم وحدت مسلمانان ارائه می دهد نیز از همین الگو تبعیت می کند.
او با بیان اینکه متدی که شریعتی در اندیشه پردازی خود به کار می برد، آگاهانه است، گفت: توجه شریعتی به روش مبارزه ی پیامبر که آن را به عنوان انقلاب در درون سنت ها با حفظ فرم اصلاح شده تعبیر می کند از الگوی دیالکتیک فهم یا فیشته ای تبعیت می کند. تعبیر شیعه به عنوان ایدئولوژیک وحدت عقیده و جهاد، خویشاوندی مرکب و خون نیز از همین الگو تبعیت کرده است.
این استاد دانشگاه در ادامه با اشاره به الگوی این ناهمانی نیچه ای، نگاه شریعتی به وصایت، امامت، ولایت، عصمت، اجتهاد و مواردی دیگر را آثاری از تبعیت از این الگو اشاره کرد و افزود: به طور مثال نگاه شریعتی به امامت نه به معنای اعتقاد به ۱۲ فرد معصوم مقدس ماورایی است بلکه به معنای رهبری پاک انقلابی برای هدایت مردم است. الگوی دیگری که در اینجا مورد توجه قرار می گیرد الگوی کیرکه گاردی است این الگو در پیوند با الگوی نیچه ای تبدیل به عنصر کنش و مبارزه می شود.
خاتمی با طرح این سوال که این متد یا شیوه ها چگونه می تواند برای اندیشه ی نوشریعتی مورد استفاده قرار گیرد، اظهار کرد: نو شریعتی در تقابل با منتقدین شریعتی، اغلب به وجوه متکثر اندیشه شریعتی ارجاع می دهد اما این ارجاع معمولا ارجاعی از سر توجیه، تلقی و دیده می شود که برای ایجاد چارچوب اندیشه ای و بنیان هایی که می خواهد طرحی جدید برای آینده ای جدید بیندازد، کفایت نمی کند.
او تصریح کرد: منطق شریعتی و چندگانگی های دیالکتیکی های وی غنی تر از آن است که با توجیه گری بتوان به تولید اندیشه رسید. منطق این اندیشه به سمت آزادی خواهی، دموکراسی و چند صدایی است. اساسا پولی لکتیک، نقدی است برای عبور از دوگانگی هایی که در اندیشه ی هگل و مارکس بنا شد و یک قرن در آرزوی رسیدن به وضعیتی بهتر تلاش کرد. پلی لکتیک برای فرا رفتن از این است این ظرفیت در اندیشه ی شریعتی وجود دارد، به شرطی که به نحوی اندیشه شناسانده، بازتعبیر و به کارگیری شود.