شفقنا- مناظره های ۶ نامزد انتخابات ریاست جمهوری دوازدهم روز گذشته (جمعه) از ایستگاه دوم عبور کرد تا از سه مناظره پیش بینی شده برای معرفی آرا، عقاید و برنامه های نامزدها تنها یک گام باقی بماند.
به گزارش شفقنا به نقل از ایرنا، مناظره دوم گرچه با محور سیاست و فرهنگ تدارک دیده شده بود اما پیشینه بحث ها، انتقادها و موضع گیری های نامزدها پیرامون سیاست چرخید تا مقوله فرهنگ در مناظره های انتخاباتی زیرسایه سنگین سیاست قرار گیرد.
مناظره دوم هم مانند نشست نخست از منظر محتوای برنامه های ارائه شده از سوی نامزدها برای اداره کشور چندان غنی نبود و بیشتر زمان این برنامه به انتقادها از دولت مستقر و پاسخ به ادعاها گذشت. موضوعی که تصمیم گیری و انتخاب میان این شش نفر را برای مردم دشوار خواهد کرد؛ زیرا مردم در این مناظره ها که مهمترین عرصه معرفی نامزدها است چندان با برنامه های آنها برای اداره کشور و حل مشکلات آشنا نمی شوند.
با این حال تحلیل اظهارنظرهای ۶ نامزد انتخاباتی در مناظره روز گذشته نشان می دهد که انتقاد از وضع موجود، بدون ارائه راهکاری مشخص تاکتیک انتخاباتی نامزدها، کاملا پر رنگ می نمود.
**عملکرد دولت یازدهم و نقادی های هدفمند نامزدها
انتقاد از دولت یازدهم و «حسن روحانی» به عنوان رییس دستگاه اجرایی مستقر، مهم ترین و پردامنه ترین بحث مناظره دوم انتخاباتی بود. «محمدباقر قالیباف» سید «ابراهیم رییسی» و سید «مصطفی آقا میرسلیم» در این مناظره در صف منتقدان جدی روحانی ظاهر شدند. «اسحاق جهانگیری» در قامت معاون اول دولت یازدهم و «مصطفی هاشمی طبا» در عین حفظ استقلال، منصفانه به حمایت از عملکرد دولت پرداختند.
آموزش و پرورش، سند برجام و برخورد دولت با منتقدان، از چالشی ترین موضوعات مطرح شده در مناظره ها بود که بیشترین کنش و واکنش های نامزدها را در پی داشت. مرزهای انتقاد گاهی به زندگی خصوصی وزرای کابینه دولت مستقر هم رسید و گاهی هم رنگ تخریب و اتهام زنی به خود گرفت.
طرح حاشیه های کشف لباس در منزل یکی از وزرای دولت یازدهم، آغاز انحراف ها از پاسخ به پرسش های اصلی مناظره بود. این موضوع در حالی از سوی یک نامزد مطرح شد که سوال اصلی مجری مناظره از وی درباره برنامه او برای شتاب بخشیدن به رشد علمی کشور بود. دوری از متن سوال مناظره و پرداختن به حاشیه ها و دست افزار قرار دادن برخی رویدادها، موضوعی بود که در ساعاتی از مناظره مردم را سردرگم کرد و این از پیام های منتشر شده در شبکه های مجازی مشخص بود.
فرافکنی از پاسخ به سوال و ارائه برنامه از سوی نامزد خاص، حتی اعتراض نامزد هم فکر او را نیز در پی داشت. نامزدهای منتقد حتی پای هواپیماهای خریداری شده از سوی دولت را به بحث آموزش و پرورش کشاندند و دولت را به این بهانه نسبت به امور فرهیختگان بی توجه معرفی کردند. بیکاری جوانان تحصیکرده و ایجاد شغل برای آنها، وضیعت دانش آموزان محروم در مدارس وایجاد پنج میلیون شغل از وعده های نامزدها درمناظره دوم بود، اما انتظارها برای ارائه برنامه ای هرچند کوتاه در مسیراجرایی شدن این وعده ها، به بی پاسخ ماند.
برجام نیز در مناظره سیاسی- فرهنگی روز جمعه، موضوع پربحثی بود که هر شش نامزد با طرح سوال درباره این موضوع به اظهارنظر پرداختند. برخی آن را سند ملی دانستند اما دولت را به کم کاری در پیگیری تعهدات برجام متهم کردند. انتقاد و اتهام دیگری که برخی نامزدها متوجه دولت دانستند، ادامه تحریم ها در دوران پسابرجام بود.
دامنه بحث های برجامی به برکناری دانشمندان هسته ای کشیده شد و نامزدهای منتقد روحانی، دستاوردهای برجام را در سبد اقتصادی مردم بی تاثیر ارزیابی کردند. این میان با وجود اتهام زنی های مختلف و انتقادهای متعدد از برجام، هیچ کدام از نامزدهای منتقد برای بهبود موقعیت ایران در سند برجام، پیشبرد اهداف در سایه برجام و رفع تحریم های بانکی و اقتصادی، برنامه مشخصی ارائه ندادند و به کلی گویی و اتهام های اثبات نشده روی آوردند.
برخورد دولت با منتقدان و مخالفان دیگر محور سوالی از نامزدهای تشکیل دولت آینده بود. دیدگاه سه نامزد اصولگرا در این عرصه، تنها به تخریب کارنامه دولت محدود شد. عناوینی که از سوی رییس جمهوری و برخی اعضای هیات دولت، تنها به برخی سودجویان از وضع موجود داده شده بود، دست افزاری برای نامزدهای منتقد شد تا با بهره گیری از آن بتوانند دولت را «منتقدستیز» معرفی کنند. انتقادها علیه رویکرد دولت با منتقدان در حالی از سوی برخی نامزدها مطرح شد که کاربران شبکه های اجتماعی با انتشار اظهارنظرهای نامزدهای منتقد در دوران مسوولیت، کارنامه آنها را در عرصه مدارا با منتقد ضعیف دانستند. جمع بندی سخنان نامزدهای مخالف دولت در زمینه برخورد با منتقدان، افقی از برنامه ها و راهبردهای آنان برای تکریم منتقدان نشان نداد و تنها به مرور نوع برخورد دولت یازدهم طی چهار سال گذشته، گذشت.
** دفاع اعتدالگرایان از دستاوردهای اعتدال
حجم انبوه انتقادها و اتهام ها نسبت به عملکرد و کارنامه دولت یازدهم، رییس جمهوری و معاون اولش را به دفاع صریح از دستاوردهای چهارساله دستگاه اجرایی وادار ساخت. اعتدال گرایان مناظره دیروز تلاش کردند از اتهام زنی های بی پایه به رقبا پرهیز کنند و تنها به بیان نکاتی در حوزه کارنامه دولت طی چهار سال گذشته بپردازند.
برجام به عنوان مهمترین دستاورد دولت یازدهم در مناظره هرچند مورد انتقاد فراوان نامزدهای جریان اصولگرا قرار گرفت اما رییس جمهوری و معاون اول دولت با ارائه نتایج به ثمر نشستن برجام رقبا را در این زمینه نامطلع دانستند. برخی نامزدهای منتسب به جریان سیاسی خاص تا پیش از امضای سند برجام، تلاش کردند آن را در تضاد با منافع ملی جلوه دهند؛ موضوعی که روحانی هم با اشاره به آن از نامزدها خواست موضع خود را درباره این سند ملی مشخص کنند.
دانش برخی نامزدها درباره صنایع هسته ای و میزان پیشرفت ایران در این حوزه طی دوران پسا برجام، به واسطه دوری از عرصه های اجرایی بازهم روحانی را وادار به تذکر در این موضوع کرد. آمار و ارقام ارائه شده از سوی جهانگیری در حوزه صادرات نفت، در دوران پس از برجام و افزایش امنیت کشور در سایه توافق برجام از دیگر محورهای تاکیدی جریان اعتدال گرا در مناظره ها بود. جهانگیری در دفاع از حاشیه سازی برای وزرای دولت؛ کابینه را مظلوم خواند اعلام کرد فعالیت اقتصادی دختر یکی از وزرای دولت کاملا قانونی و محدود بوده است. دولت در دفاع از رویکرد خود در برابر منتقدان به موضوع احزاب و اقوام اشاره کرد. هم رییس جمهوری و هم معاون اول او بر استقبال از منتقدان و اندیشه های گوناگون در دولت یازدهم اشاره کردند. نخستین فرماندار زن از اهل سنت مصداق مشارکت همه ایران در اداره ایران بود که از سوی رییس دولت یازدهم مطرح شد.
دسترسی آزاد به اطلاعات هم گرچه هنوز راه درازی برای رسیدن به معیارهای جهانی در پیش دارد، دستاوردی بود که جهانگیری آن را یکی از افتخارات دولت یازدهم برشمرد. تکیه بر قدرت دیپلماسی و افزایش توان اقتصادی در سایه دیپلماسی فعال، تلاشی بود که در دولت یازدهم آغاز شد و روحانی در مناظره روز جمعه بر ادامه آن به عنوان برنامه راهبردی خود تاکید کرد.
**برنامه نامشخص نامزدها، فزونی ابهامات جامعه
ماهیت و رسالت تعریف شده برای مناظره های تلویزیونی در انتخابات ریاست جمهوری شناخت مردم از نامزدهای انتخابات و آگاهی از برنامه های آنها برای اداره کشور بوده است. رسالتی که در مناظره دوم چندان به انجام نرسید. با مرور بحث های مطرح شده در مناظره انتخاباتی می توان گفت این مناظره هم به انتقادهای کلی از کارنامه دولت یازدهم و پاسخ به این انتقادها گذشت. دولت یازدهم هم مانند دولت های پیشین در اداره جامعه کاستی هایی داشته و دارد. اعلام این کاستی ها با چاشنی انتقاد و بدون ارائه راهکار از سوی نامزدهای انتخاباتی نه تنها نفعی برای کشور و مردم ندارد بلکه جامعه را در انتخاب و گزینش دچار نوعی سردرگمی می کند. از این نظر که برای کاهش مشکلات جزییات برنامه هر یک از نامزدها چیست؟ کدام نامزد با معضلات جامعه آشناتر است و راهکار علمی برای حل آنها در ذهن و برنامه دارد؟ کدام نامزد در مسیر واقعیات گام بر می دارد و کدامیک به شعارهای کلی روی آورده است؟ پرسش های آحاد مردم را مناظره های انتخاباتی باید روشن سازد که دستکم در مناظره دوم نه تنها ابهامات برنامه و راهکار نامزدها برطرف نشد بلکه بر انبوه سوالات در اذهان مردم نیز افزوده شد.
