زمان انتشار : ۲۱ مهر ,۱۳۹۴ | ساعت : ۱۷:۲۶ | کد خبر : 33929 | پرینت

انتظار پاسخگویی از صداوسیما درباره‌ی فاجعه منا نداریم؛ رییس پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات در یک نشست رسانه‌ای مطرح کرد

شفقنا رسانه- محمد قاسمی: محمدرضا جوادی یگانه، رییس پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات در نشست بررسی ابعاد رسانه‌ای فاجعه منا به عملکرد صداوسیما اشاره کرد و گفت: از صداوسیما انتظار زیادی ندارم، ولی نمی‌توان از تأثیر رسانه اصلی روی رفتار اجتماعی مردم چشم پوشی کرد. اگر آسیب اجتماعی وجود داشته باشد، تلویزیون می‌تواند آن را تشدید کند و این اتفاق ناخواسته رخ می‌دهد زیرا صداوسیما در معرض نقد قرار نمی‌گیرد.

در ابتدای این نشست محمود کریمی علوی، رییس پژوهشکده مطالعات فرهنگی و ارتباطات گفت: در بررسی نقش رسانه‌ها مقصود ما بخش وسیعی از رسانه‌هاست از جمله رسانه‌های ملی، منطقه‌ای، دنیای عرب و شبکه‌های اجتماعی.

او با خواندن بخشی از تیترهای مرتبط به فاجعه منا در رسانه‌های مختلف داخلی، خارجی و فضای مجازی، این تیترها را نشان دهنده‌ی نظرهای مختلف و متناقض نسبت به واقعه دانست و ادامه داد: نگاه دیگر در این مسأله، نگاه رسانه‌های خارجی مانند «سی.ان.ان» و «یورونیوز» و حتی «پرس تی وی» است. آنها در پوشش این اتفاق از واژه Stampede استفاده کردند که البته این واژه خیلی منفی به نظر نمی‌آید ولی معنای آن بیشتر به رم کردن حیوانات مربوط می‌شود. از نگاه غیرمسلمانان که اطلاعات زیادی از مراسم حج ندارند، این مراسم بیشتر شبیه تن به آب زدن هندوها در رودخانه گنگ است. آنها تعریفی از طواف، رمی جمرات و غیره ندارند. وقتی به این موضوع توجه کنیم که رسانه‌های خارجی غیرمسلمان به این واقعه نگاه می‌کنند و می‌بینند رسانه‌های کشورهای مسلمان به همدیگر دشنام می‌دهند، این موضوع معنا پیدا می‌کند و ما در پوشش اخبار به این مساله توجه نمی‌کنیم.

انتظاری از صداوسیما نیست که پاسخگو باشد

در ادامه این نشست محمدرضا جوادی یگانه، رییس پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات به صحبت درباره‌ی ابعاد رسانه‌ای فاجعه منا پرداخت و گفت: طبعا در این اتفاق از صداوسیما انتظاری نمی‌رود که پاسخگو باشد یا پیامدهای رفتارهای خود را بپذیرد. بارها مشاهده شد که خبر عبور کاروان ملک سلمان که پیش از این در شبکه‌های مجازی پخش شده بود، از این رسانه پخش شد یا رفتار مشمئزکننده‌ی یک بازیگر در تلویزیون دیده شد در حالی که خیلی مواقع قاطعانه برخورد می‌کنند و حتی امروز یک کارشناس آشپزی را به خاطر صحبت‌هایش اخراج کردند. در روزنامه‌ها هم مشاهده کردیم روزنامه‌ای که اشتباهی انجام داده بود، فردا تمام صفحه خود را به تصحیح اشتباه خود می‌پردازد.

برخی از رویکردهای رسانه‌ها مانند نمک به روی زخم پاشیدن بود

او با اشاره به تنش‌های دیگر در حج عمره عید ادامه داد: برخی از رویکردهای رسانه‌ها مانند نمک به روی زخم پاشیدن بود و با وجود تلاش رویکردهای عرب ستیز و دین ستیز در جامعه می‌شد حدس زد که جامعه باید نسبت به چنین اتفاق‌هایی مدیریت شود.

جوادی یگانه همچنین به عملکرد صداوسیما اشاره کرد و گفت: از صداوسیما انتظار زیادی ندارم، ولی نمی‌توان از تأثیر رسانه اصلی روی رفتار اجتماعی مردم چشم پوشی کرد. اگر آسیب اجتماعی وجود داشته باشد، تلویزیون می‌تواند آن را تشدید کند و این اتفاق ناخواسته رخ می‌دهد زیرا صداوسیما در معرض نقد قرار نمی‌گیرد.

این مدرس ارتباطات به نقش شبکه‌های اجتماعی از جمله تأثیر توییتر اشاره کرد و گفت: فیلتر شدن شبکه اجتماعی توییتر که شبکه‌ای محتوا محور است، بی فایده بوده است. از لحاظ ضریب نفوذ اینترنت ما و عربستان تقریبا برابر هستیم، ولی به دلیل این که این شبکه‌ها در عربستان فیلتر نیستند، توانستند از طریق آن، جریانی جهانی درست کنند در حالی که در ایران چون توییتر در دسترس نیست، هشتگ‌های مربوط به این اتفاق در نرم‌افزارهای ارتباطی مانند تلگرام رواج پیدا ‌کرد که چندان دیده نمی‌شوند. مثل این که درباره‌ی موضوعی با همدیگر حرف بزنیم ولی کسی به آن گوش ندهد.

او ادامه داد: من نرم افزارهای ارتباطی موبایلی مانند تلگرام را که اساسا برای ارتباط شخصی شکل گرفته‌اند، شبکه شایعه می‌نامم. اینها رسانه مکمل هستند و قرار نیست خبررسانی از شبکه‌ای بدون متولی مانند تلگرام انجام شود. به دلیل این که شبکه مستقلی نداریم، این شبکه‌ها فقط شایعه‌ساز هستند. به سرعت عکس و محتوا تولید می‌شود و در این رسانه‌ها بازنشر می‌شوند. ضمن این که مدتی است در تلگرام با کانال‌هایی روبه رو هستیم که گاهی تا صدهزار نفر در آنها عضو هستند و در غیاب رسانه رسمی کار خبررسانی را انجام می‌دهند. وقتی رسانه اصلی یعنی صداوسیما به خواسته مخاطب بی‌توجهی می‌کند و وقتی مخاطب می‌بیند مقدار زیادی از مطالب دور از منافع عمومی است، به رسانه جایگزین روی می‌آورد.

در تحلیل برخی رفتارهای بعد از فاجعه منا، به نقد اجتماعی نیاز داریم

جوادی یگانه گفت: من می‌خواهم از منظر دیگری این موضوع را تحلیل کنم. باید بپذیریم شبکه‌های کوچکی وجود دارند که حداکثر ۲۰۰ نفر از مردم می‌توانند در آن حضور پیدا کنند و خبرها را به سرعت منتقل می‌کنند. اگر تعریف جامعه را به معنای روابط اجتماعی بگیریم و ارسال و دریافت پیام را هم یک رابطه تلقی کنیم، می‌توانیم بگوییم با یک جامعه مجازی از خودمان روبه رو هستیم و باید آن را نقد کنیم و ببینیم چه کار کرده‌ایم. در زمان بحث‌های مربوط به واقعه منا، هم حساس بودیم، هم اثر گذاشتیم و هم همدردی کردیم، ولی مساله دیگر این بود که مطلقا آداب تعامل اجتماعی را بلد نبودیم و سواد رسانه‌ای ضعیفی داریم.

او ادامه داد: در جامعه‌ای که دو جریان خفته عرب ستیزی و مقابل هم قرار گرفتن شیعه و سنی وجود دارد، این غلیان احساسات باعث ایجاد شکاف بیشتر می‌شود. در این جریان بارها اتفاق افتاده است که خیلی از مطالب را نخوانده منتشر کرده‌ایم. اگر این مساله را آسیب شناسی کنیم متوجه می‌شویم نقاط زیادی وجود دارد که جامعه ایرانی باید روی آن کار کند. به عنوان مثال به راحتی درباره‌ی واقعه‌ای که بیش از ۵۰۰ نفر در یک سفر عرفانی دچار حادثه شدند، طنز منتشر می‌شد و این دور از آداب اجتماعی بود. از این منظر دیگر نمی‌توان نقد رسانه‌ای کرد و به نظرم به نقد اجتماعی نیاز داریم.

این نشست صبح امروز سه شنبه ۲۱ مهر ۱۳۹۴ در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد.

انتهای پیام

fa.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here