شفقنا- عضو هیات علمی دانشکده جغرافیای دانشگاه تهران درباره نتایج نشست سه جانبه ایران، روسیه و ترکیه در مسکو معتقد است: بعد از این نشست، سه کشور ایران، روسیه و ترکیه تلاش می کنند تا عربستان را هم متقاعد کنند که دست از یکسویه نگری و دامن زدن به آتش اختلافات در منطقه بردارد و به سمت وحدت بروند.
دکتر کیومرث یزدان پناه درگفت وگو با شفقنا اولین پیام نشست سه جانبه ی ایران ترکیه و روسیه را بازگشت امنیت به منطقه ی غرب آسیا با محوریت قدرت های منطقهای دانست و اظهار کرد: این موضوع میتواند سرآغاز دستاورد بزرگی برای ثبات منطقه ای در خاورمیانه ای باشد که گرفتار پدیده ی بحران های ژئوپولتیکی تحمیلی از سوی قدرت های غربی و گروه هایی تحت حمایت غرب در این منطقه است.
او با اشاره به اتفاقات میدانی در کشور سوریه و اینکه می توان گفت تقریباً در حال نزدیک شدن به پایان خط تروریسم در این کشور هستیم، گفت: باید ثبات و امنیت به کشور سوریه برگردد و این کشور باید شرایط را به حالت عادی بازگرداند، هرچند متحمل هزینه های گزاف انسانی، مادی و معنوی شده است. به دلایل متعدد، نقش سه کشور ایران، روسیه و ترکیه هم در این زمینه حائز اهمیت است. همین که ترکیه جذب جبهه ی مقاومت و در واقع متوجه خطاهای راهبردی خود در سوریه و همچنین خطاهای راهبردی هم پیمانان عربی خویش با محوریت عربستان در سوریه شده است، مقدمه ای برای سرآغاز تحولات جدید در منطقه ی ما است. مقدمه ای که می تواند کل منطقه ی غرب آسیا را نسبت به بومی سازی امنیت در منطقه و از همه مهم تر کوتاه کردن دست بازیگران فرامنطقه ای خوش بین کند.
او با بیان اینکه حضور بازیگران فرامنطقه ای در این منطقه جز هزینه،مصیبت، جنگ های غیرمتعارف و ناامنی، دستاور دیگری برای منطقه ندارد، تصریح کرد: مسلماً این نشست سه جانبه که حتماً نماینده ی سوریه هم در آن حضور خواهد داشت، در تعیین سرنوشت منطقه ی ما و به ویژه کشور سوریه نقش حائز اهمیتی خواهد داشت.
این استاد ژئوپلیتیک با تأکید بر اینکه سوریه در حال نزدیک شدن به مراحل پایانی بحران است، اظهار کرد: باید مراقبت کرد که سوریه بتواند این روزهای آتی را در صحنه ی میدانی به خوبی کنترل و مدیریت کند و برخورد با شیرازه ی از هم پاشیده ی تروریست ها را در منطقه تکمیل کند. سوریه بعد از نزدیک 6 سال جنگ و درگیری های خونین داخلی که با عقبه ی قدرت های عربی منطقه ای و قدرت های فرامنطقه ای بوده، به مرحله ای رسیده است که حتماً باید نظم و امنیت در این کشور مستقر شود و سرنوشت سیاسی این کشور را مردم به واسطه ی قواعد شناخته شده و متعارف سیاسی تعیین کنند.
او مرحله بعدی کار در سوریه پس از حلب را رقه و دیرالزور خواند و افزود: با توجه به اینکه محیط ژئوپولتیکی این دو منطقه، کوچک تر و نیز در اینجا فضا برای قدرت مانور عملیاتی ارتش و نیروهای مقاومت بیشتر است. با توجه به اینکته، به نظر می رسد ارتش سوریه در مدت زمان کوتاهی می تواند بر آنها نیز فائق آید که اگر اینگونه شود، باید به طور رسمی مرگ تروریسم در سوریه و شکست آنها را اعلام کنیم که این، خود سرآغاز بازگشت ثبات و امنیت به سوریه خواهد بود. هرچند سوریه برای بازسازی ویرانه های ناشی از جنگ و التیام دل زخم خورده ی شهروندان سوری به زمانی طولانی نیاز خواهد داشت، اما به هر حال با توجه به آزادی کامل شهر حلب، مقدمات بازگشت ثبات به سوریه فراهم شده است.
یزدان پناه تصریح کرد: تحولات کشور سوریه و عراق در چند سال اخیر نشان داد هرچه میان قدرت های منطقه ای در غرب آسیا اختلاف نظر وجود داشته باشد، دامنه ی درگیری ها و تنش ها و ظهور گرو های تروریستی گسترده تر می شود و هر چه این کشورها با هم اتحاد و درک و فهم مشترکی نسبت به درد و دغدغه ی مشترک داشته باشند، مسلماً هیچ وقت در منطقه شاهد چنین تحولات غم باری نخواهیم بود.
او با اعتقاد بر اینکه بازگشت ترکیه به محور ایران و روسیه نقش بسزایی در ثبات و امنیت منطقه ای ایفا می کند، گفت: البته اعتقاد من این است که عربستان هم باید به همین جرگه بپیوندد زیرا اتحاد این کشورهای مسلمان است که می تواند مدیریت این منطقه را به ویژه از بعد امنیتی از دست کشورهای غربی و بازیگران مداخله گر فرامنطقه ای خارج کند و خود این کشورها ثبات و امنیت منطقه را به دست گیرند تا این منطقه ای که گرفتار انواع بحران های ژئوپولتیکی است، تبدیل به یک محدوده ی توسعه یافته ی ژئوپولتیکی شود.
این استاد ژئوپلیتیک ادامه داد: این آرزوی همه ی مسلمانان جهان و به ویژه مسلمانان این منطقه است که یک بار برای همیشه این اختلافات بی اساس در منطقه خاتمه پیدا کند. این مساله هم در گرو اتحاد کشورهای مسلمان و قدرتمند منطقه و در رأس آن، سه ایران، ترکیه و عربستان است. به اعتقاد من بعد از این نشست، سه کشور ایران، روسیه و ترکیه تلاش می کنند تا عربستان را هم متقاعد کنند که دست از یکسویه نگری و دامن زدن به آتش اختلافات در منطقه بردارد و به سمت وحدت بروند. به طور قطع اگر این اتفاق بیفتد، ثبات و امنیت منطقه ای توسط کشورهای منطقه بدون مداخله ی بازیگران یا مداخله گران فرامنطقه ای حتماً تأمین و تضمین خواهد شد.
او درباره سرنوشت آقای بشار اسد در پایان این مناقشات گفت: بشار اسد در طی این شش سال نشان داده است یک سیاستمدار حرفه ای و از همه مهم تر متعهد به سرزمین و مردم خویش بوده است. علی رغم همه ی پیشنهاداتی که غرب و حتی کشورهای عربی برای دست کشیدن از قدرت و اعطای امتیازات در خارج از سوریه به بشار اسد داده اند، وی سرنوشت ملی کشور خود را ترجیح داد. همین موضوع نشان می دهد که نباید به همین سادگی و با عجله مساله ی آقای بشاراسد را مورد تجزیه و تحلیل قرار داد. در سوریه امروز دیگر اصلاً بحث ماندن یا رفتن آقای بشار نیست و رفتار آقای بشار اسد مورد استقبال و مورد تأیید مردم آن کشور است.
یزدان پناه با بیان اینکه در ابتدا باید ثبات و امنیت به کشور سوریه برگردد، گفت: وقتی ثبات و امنیت در این کشور حاکم شد، متناسب با ساختار قانون اساسی این کشور و نیازهای واقع بینانه ی تمام گروه های سیاسی و مردمی کشور برای سرنوشت سیاسی کشور تصمیم گیری شود. اگر دوباره مردم سوریه به این نتیجه برسند که همچنان زمام امورشان دست آقای بشار اسد باشد، هم کلیه ی گروه ها و و مخالفان سوریه در داخل باید به این احترام بگذارند و هم باید مخالفان آقای اسد در خارج از سوریه به این انتخاب مردم سوریه احترام بگذارند. آنچه مسلم است فعلاً اولویت، بازگشت ثبات و امنیت به این کشور است و به نظر می رسد مساله فرایند سیاسی این کشور باید در ماه های آتی و با صبر و آرامش و مشارکت تمام گروه های سیاسی، مورد تدبیر و اندیشه قرار بگیرد.