شفقنا(پایگاه بین المللی همکاری های خبری شیعه)- رئیس موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) گفت: اگر جایی اختلاف سلیقه و فکر بود گمان نکنیم هرچه ما می فهمیم درست و هرچه بقیه می فهمند اشتباه است بلکه باید به همه علما با همه فتاوایشان احترام بگذاریم.
به گزارش خبرنگار شفقنا در قم، آیت الله مصباح یزدی در همایش اساتید موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) که جمعه شب در دارالقرآن علامه طباطبایی برگزار شد، اظهار داشت: خداوند در قرآن کریم نعمتهای بی شماری را ذکر کرده و به یاد انسان می آورد.
او با اشاره به شیوه های مختلف تربیتی قرآن کریم افزود: نعمتهایی که به انسان یادآوری می شود به دو دسته تقسیم می شود؛ یک دسته نعمتهایی که برای انسان آفریده شده اند یعنی جنبه ابزاری دارد، دسته دوم نعمتهایی است که در عین آنکه بیشترین فایده را به انسان می رسانند اما خودشان مقصودند و این از زیباترین تدبیرهای حکیمانه الهی است.
رئیس موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) عنوان کرد: انبیای و اولیای الهی در دسته دوم نعمتها قرار می گیرند که ذووجهین هستند یعنی پیامبر اکرم مخلوقی است که مقصود بالذات در خلقت است و راه تکامل را به او نشان داده و قرآن را هم براو نازل کرده است اما روی دیگر آن هدایت انسانهاست که وظیفه شخصی آنها تلقی می شود.
او بیان داشت: از روایات استفاده می شود، مقام امامت ائمه معصومین(ع) برحسب نصوصی که از خودشان رسیده از سایر انبیا بالاتر است؛ بعد از اوصیای انبیا کسانی که در مکتب اوصیا و انبیا خوب تربیت شدند مقامات عالیه داشتند که برخی از آنها مقاماتشان از دیگر انبیا بالاتر بوده است مانند حضرت سلمان؛ این مساله تنها در مقام بیان احتمال است و اصراری روی آن نیست.
مصباح یزدی تنزّل دیگر را وارثان و جانشینان انبیا ذکر کرد و گفت: از روایات مختلف شاید بتوان این مساله را استفاده کرد که در میان علمای اهل بیت(ع) که درست راه را پیمودند به مقاماتی برسند که بالاتر از دیگر انبیای الهی باشد و این را احتمال می دهم که البته احتمال بعیدی هم به نظر نمی رسد، باشد.
او بیان داشت: اینکه علامه طباطبایی دارای چه کمالاتی بودند، بزرگان ما سخن زیاد گفته اند اما بنده می خواهم از بعد دیگری صحبت کنم و نقش ایشان برای حوزه و تشیّع را برشمارم.
استاد حوزه علمیه قم شناخت نعمتهای الهی و درک صحیح نقش آنها در سعادت انسانها و شکرگذاری این نعمتها را وظیفه اخلاقی و اسلامی دانست و افزود: وظیفه دوم ما این است که بفهمیم این بزرگان چه نقشی برای پیشرفت حوزه و شاگردان و چه برکاتی برای جامعه خود داشتند تا اینکه آن راه را ادامه داده و از رهنمودهای آنها استفاده کنیم.
او با بیان اینکه داستانهای انبیا تنها برای ذکر در تاریخ نیست، گفت: قرآن تصریح کرده که بیان ویژگی های پیامبر برای این است که بدانیم چگونه به آنها تاسی کرده و الگوگیری کنیم.
مصباح یزدی ادامه داد: اصولا ما برای اسلام و راه خدا یک سری حقایق یقینی، مسلّم و ضروری داریم که آنها را باید ملاک قرار دهیم و در پرتو یقینیات، شبهات را حل کنیم، شبیه آنچه در قرآن کریم است، بعد ببینیم اختلاف سلیقه ها از کجا ناشی شده است و بالاخره در هر علمی موارد مشتبهی هم هست مگر در فقه ما همه فتواها یکسان است؟
او با بیان اینکه فتاوای مختلف از شان کسی نمی کاهد، گفت: اگر جایی اختلاف سلیقه و فکر بود گمان نکنیم هرچه ما می فهمیم درست و هرچه بقیه می فهمند اشتباه است بلکه باید به همه علما با همه فتاوایشان احترام بگذاریم.
استاد حوزه علمیه قم به ویژگی ممتاز و نادر مرحوم طباطبایی اشاره کرد و به بیان داستانی در خصوص آن پرداخت و اضافه کرد: سالها قبل از انقلاب و قبل از ارتحال آیت الله العظمی بروجردی، موضوعی در حوزه مطرح شد که کسانی نسبت به فلسفه خوشبین نبودند که البته این فکر بیشتر خارج از حوزه قم منشا گرفت و لذا نامه ای به آیت الله بروجردی نوشتند و بخصوص بهانه ای پیدا و روی شخص علامه طباطبایی تکیه کردند که ایشان در یکی از جلدهای بحارالانوار به سخن مرحوم مجلسی حاشیه زده بود که عده ای آن را اهانت تلقی کردند. این افراد به مرحوم آیت الله بروجردی فشار آوردند که باید دروس آیت الله طباطبایی تعطیل شود.
او ادامه داد: مرحوم علامه طباطبایی داستان را اینگونه برای بنده بیان کردند که «مرحوم آیت الله العظمی بروجردی مرحوم حاج احمد خادمی را فرستاد و فرموده بود: «من خودم در اصفهان فلسفه خواندم و شاگرد جهانگیرخان بودم و با فلسفه مخالف نیستم اما آنجا استاد، شاگردان خود را انتخاب می کرد و محدود بود ولی شنیدم درس شما خیلی عمومی است و کسانی شرکت می کنند که صلاحیت ندارند، شبهاتی از مطالب به ذهنشان می ماند که پاسخ آن را یاد نمی گیرند، اگر صلاح می دانید درس خود را محدود کنید و کسانی در درس شرکت کنند که مبتلا به شبهات نمی شوند».
مصباح یزدی اضافه کرد: علامه فرمود که من جواب شفاهی دادم در عین حال نامه ای به مرحوم آیت الله العظمی بروجردی نوشتم که از وقتی از تبریز به قم آمدم مطالعه ای در مورد وضع حوزه و دروس حوزه و نیازهای جامعه کردم که نتیجه مطالعه من این شد که دیدم جامعه نیاز به معرفت همه جانبه نسبت به اسلام دارد و وظیفه روحانیت است که اسلام در همه ابعاد آن بشناسد و آن را به جامعه معرفی کند، طبعا شناخت صحیح اسلام از منابع سه گانه قرآن، سنت و حدیث و عقل باید صورت گیرد اما برای عالم دینی غیر از این سه منبع این است که تهذیب نفس شده باشد تا بتواند نقش خود را به خوبی ایفا کند.
او بیان داشت: علامه طباطبایی در ادامه نوشته بود که در حوزه آن زمان از درس قرآن خبری نبود، از عقل هم دروسی که پایه آن استدلال عقلی قرآن باشد خبری نبود و برای تربیت اخلاقی هم برنامه ای در کار نبود، اما در زمینه حدیث آنچه در کتب فقهی و دروس فقهی گفته می شد، استفاده می گردید اما سایر احادیث که به ما رسیده مطرح نبود یعنی از مجموع این چهاررکن، یکی به صورت ناقص بود لذا وظیفه خود دانستم آن سه تا را احیا کنم.
رئیس موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) با بیان اینکه درس اخلاق علامه بعدها تعطیل شد، عنوان کرد: علامه طباطبایی در ادامه نامه خود نوشت: من دو درس تفسیر و فلسفه را تنها به عنوان واجب شرعی متعین تدریس می کنم در عین حال بنده جایز نمی دانم که در حوزه رفتاری داشته باشم که مخالفت با رفتار شما باشد چون موجب شقّ عصای مسلمین می شود لذا اگر تشخیص من باشد این واجب شرعی است اما اگر شما نهی بفرمائید تعطیل می کنم و حجّت من هم نهی شماست، منتظر امر شما هستم.
او افزود: علامه طباطبایی چندروز درس خود را تعطیل کردند تا اینکه مرحوم بروجردی، حاج احمد خادمی را فرستادند و فرمودند هرچه که شما صلاح می دانید همان را عملی کنید که مجددا درس ایشان شروع شد.
مصباح یزدی تصریح کرد: کسی که وارد حوزه می شود باید بنشیند و فکر کند وظیفه شرعی او چیست؟ مبادا تکلیف واجبی داشته باشم که ترک شود، این طرز فکر را در کمتر کسی مشاهده کردم. غالبا تحت شرایط اتفاقی در مسیری افتادند و همان را دنبال کردند که الحمدلله همه مسیرهای در حوزه در پرتو مسیر اهل بیت(ع) است.
او ابراز داشت: درسی که از این ویژگی علامه می گیریم این است که بدانیم برای بقا و رشد این حوزه و اینکه بتواند مقابل سیل بنیان کن الحاد و کفری که دنیا را فرا گرفته و موج آن ایران را هم کم و بیش گرفته است، وظیفه سنگینی داریم که اگر بخواهیم این وظیفه را درست انجام دهیم باید در وضع برنامه های خود تجدید نظر کنیم و حساب شده تر کار کنیم، پاسخ شبهاتی که از ناحیه وهابیون و تکفیری ها می آید را بدهیم و از رفتارهایی که سبب گرایشهای مادی گرایانه می شود را پرهیز کنیم.
استاد حوزه علمیه قم تاکید کرد: ما باید این درس را از منش علامه طباطبایی بگیریم که نیازهای جامعه را بررسی کرده و شبهات را بشناسیم و این مخصوص کشور ما نیست بلکه ما نسبت به دیگر مسلمانان هم وظیفه داریم.
او همچنین خواستار تشکیل اتاق فکری از اندیشوران حوزه به منظور وضع برنامه سنجیده ای برای آینده حوزه ریخته شد و گفت: اگر ضعفهایی در برخی دروس و روشهای درسی است، جبران شود و به هرحال کسانی از این حوزه فارغ التحصیل شوند که بتوانند نیازهای اسلام را در این عصر اثباتی و سلبی حل کنند.
مصباح یزدی با بیان اینکه گاهی گفته شده، مرحوم علامه طباطبایی در تفسیر المیزان عباراتی دارند با این مضمون که قرآن را فقط با خود قرآن می توان تفسیر کرد، افزود: یک وقت بحث سر این است که آیه قرآنی در مقام بیان مطلب خاصی است که هرکس آشنا به زبان باشد می فهمد این آیه در مقام بیان این مطلب است بلکه اگر روایتی داشته باشیم برای صحت و سقم آن گفته می شود عرضه علی الکتاب کنیم اما این به آن معنا نیست که هر نکته ای که در هر آیه ای مورد حاجت باشد، از خود آیه می توان استفاده کرد.
