شفقنا- استاد حوزه علمیه قم با تأکید بر ضرورت مهار نفس و رعایت حقوق دیگران در روابط اجتماعی گفت: نفس انسان بهگونهای است که همهچیز را در جهت منفعت خود میخواهد، حتی اگر به تضییع حقوق دیگران بینجامد؛ ازاینرو، انسان باید بتواند بر خواستههای نفسانی خود مسلط شود.
به گزارش شفقنا، آیتالله علوی بروجردی در ابتدای جلسه درس فقه خود (چهارشنبه ۱۳ آبان ۱۴۰۵)، در ادامه شرح دعای مکارمالاخلاق امام سجاد علیهالسلام، به فراز «اللَّهُمَّ خُذْ لِنَفْسِک مِنْ نَفْسِی مَا یخَلِّصُهَا، وَ أَبْقِ لِنَفْسِی مِنْ نَفْسِی مَا یصْلِحُهَا، فَإِنَّ نَفْسِی هَالِکهٌ أَوْ تَعْصِمَهَا» اشاره کرد و گفت: امام سجاد علیهالسلام در این فراز از دعا، نکته بسیار مهمی را مطرح میکنند و از خداوند میخواهند آن حیثیتی از نفس را که میخواهد آزاد و رها باشد و هر کاری که میل دارد انجام دهد، از انسان بگیرد و در مقابل، آنچه را زمینه ساز موجب صلاح و اصلاح نفس میشود، برای او باقی بگذارد.
نفس انسان همهچیز را در جهت منفعت خود میخواهد
وی با استناد به آیه شریفه «إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَهٌ بِالسُّوءِ إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّی» اظهار داشت: نفس حیوانی انسان اقتضائاتی دارد و همهچیز را در جهت منفعت و فایده خود میخواهد، حتی اگر این منفعتطلبی به ضایعشدن حقوق دیگران منجر شود. در چنین حالتی، آنچه برای نفس اهمیت دارد، تأمین خواستههای خود است و دیگران برای او موضوعیتی ندارند.
وی با اشاره به تفاوت زندگی حیوانی و اجتماعی انسان افزود: اجتماعات حیوانی بر اساس غرایز اداره میشوند، اما روابط اجتماعی انسان بر پایه ادراکات عقلی شکل میگیرد. حتی در جوامعی که اعتقادات دینی وجود ندارد نیز اصول و قواعد اخلاقی حاکم است؛ زیرا انسان به حکم عقل، حسن و قبح برخی رفتارها را درک میکند.
وی با تأکید بر ذاتیبودن حسن و قبح عقلی خاطرنشان کرد: دروغ و ظلم، به هر شکل و با هر پیامدی، قبیح است و عقل انسان زشتی آن را درک میکند. از این رو، هنگامی که انسان در اجتماع و در ارتباط با دیگران قرار میگیرد، مسئله اساسی این است که آیا تنها منافع خود را در نظر میگیرد یا حقوق و مصالح دیگران را نیز رعایت میکند.
آنچه میماند، علی بن ابیطالب است!
آیتالله علوی بروجردی در بخش دیگری از سخنان خود، با نقل خاطرهای از مرحوم آیتالله العظمی سیدابوالحسن اصفهانی، به اهمیت غلبه بر نفس و پرهیز از خودمحوری اشاره کرد.
وی گفت: یکی از بزرگان تهران نقل میکرد که در زمان مرحوم آیتالله سیدابوالحسن اصفهانی، گروهی از مؤمنان درخواست کردند عالمی برای تبلیغ دین به هندوستان اعزام شود. ایشان نیز یکی از علمای شایسته را انتخاب کردند و از او خواستند این مسئولیت را بپذیرد. این عالم با اعلام آمادگی برای سفر، به آیتالله اصفهانی گفت که البته ایشان را اعلم نمیداند و در هندوستان نیز مردم را برای تقلید به مرجع دیگری ارجاع خواهد داد!
آیتالله علوی بروجردی ادامه داد: مرحوم سیدابوالحسن اصفهانی با شنیدن این سخن شروع به گریه کردند و فرمودند: «سیدنا! من دارم تو را میفرستم هندوستان که ترویج علی بن ابیطالب بکنی. سیدابوالحسن کیست؟ امروز هست، فردا میافتد و میمیرد. آنکه میماند علی بن ابیطالب است. بلند شو برو، وظیفه خودت را انجام بده، به هر کسی میخواهی ارجاع بده؛ من موضوعیت ندارم!»
وی با تأکید بر اهمیت این رفتار اظهار داشت: این مسئله بسیار مهم است که انسان بتواند از خواستههای نفسانی و منافع شخصی خود عبور کند و انجام وظیفه را بر هر امر دیگری مقدم بدارد.











