شفقنا آینده– یک کارشناس مسائل منطقه می گوید: از منظر ژئوپلیتیک، تلاش برای انسداد کامل تنگه بابالمندب، نه تنها با مخالفت جامعه جهانی مواجه خواهد شد، بلکه میتواند به ضد خود تبدیل شود. تجربه تنگه هرمز نشان میدهد که اتکا به استراتژی انسداد، گزینههای جایگزینی (مانند مسیرهای انرژی در آفریقای جنوبی یا خطوط لوله جایگزین عربستان) را برای قدرتهای اقتصادی فعال میکند.لذا، اگر انصارالله به دنبال حفظ دستاوردهای سرزمینی و تداوم نقشآفرینی در این حوزه است، باید بهجای تقابل محض، بابالمندب را به عنوان یک «اهرم ژئوپلیتیک» مدیریت کند. این گروه باید با اتخاذ دیپلماسی فعال با کشورهای منطقه و جامعه جهانی، از تبدیل شدن این تنگه به کانون منازعهای فراگیر جلوگیری کند. حضور انصارالله در این منطقه، در صورتی که منجر به بیثباتی جریان جهانی انرژی شود، در درازمدت موجب اجماع قدرتهای بزرگ علیه آنها خواهد شد.
دکتر محمد گل افروز در گفت وگو با خبرنگار شفقنا آینده در خصوص تحرکات اخیر انصارالله یمن در تنگه بابالمندب و حملات هدفمند به تأسیسات عربستان سعودی، اظهار داشت: در شرایطی که جمهوری اسلامی ایران تحت فشارهای فزاینده ایالات متحده و متحدان منطقهای آن قرار دارد، اقدامات انصارالله را میتوان به مثابه گشایشی راهبردی در «محور مقاومت» قلمداد کرد. این کنشها تا حدودی در جهت تعدیل فشارهای وارد بر تهران عمل میکند. با این حال، تداوم این روند میتواند در میانمدت و بلندمدت، چالشهای امنیتی و سیاسی جدیدی را برای این محور به همراه داشته باشد.
تثبیت سرزمینی و مدیریت بحران
وی افزود: تسلط انصارالله بر بخشهای موثر از سواحل بابالمندب، محصول سالها برنامهریزی نظامی و تقویت توانمندیهای پهپادی و موشکی با هدف ایجاد حاشیه امن برای صنعا بوده است. اگرچه انصارالله توانسته است با تکیه بر ابزارهای نظامی، وضعیت موجود را در کوتاهمدت تثبیت کند، اما بقای بلندمدت آنها در این پهنه آبی نیازمند گذار از رویکرد «انسداد کامل» به «مدیریت هوشمندانه» تنگه است.
واکنشهای بینالمللی و مخاطرات امنیتی
وی تصریح کرد: اهمیت بابالمندب به عنوان یکی از شریانهای حیاتی تجارت جهانی و ترانزیت انرژی، حساسیت قدرتهای بینالمللی (از جمله چین، هند و قدرتهای غربی) را برانگیخته است. عربستان سعودی با بهرهگیری از ظرفیتهای دیپلماتیک خود، در پی ایجاد یک ائتلاف واحد متشکل از بازیگران منطقهای (ترکیه، پاکستان و غیره) و بینالمللی (ایالات متحده و اسرائیل) است تا با بینالمللیسازی بحران، فشار بر انصارالله را برای عقبنشینی از این تنگه به حداکثر برساند.
ضرورت بازنگری در الگوی رفتاری
وی گفت: از منظر ژئوپلیتیک، تلاش برای انسداد کامل تنگه بابالمندب، نه تنها با مخالفت جامعه جهانی مواجه خواهد شد، بلکه میتواند به ضد خود تبدیل شود. تجربه تنگه هرمز نشان میدهد که اتکا به استراتژی انسداد، گزینههای جایگزینی (مانند مسیرهای انرژی در آفریقای جنوبی یا خطوط لوله جایگزین عربستان) را برای قدرتهای اقتصادی فعال میکند.لذا، اگر انصارالله به دنبال حفظ دستاوردهای سرزمینی و تداوم نقشآفرینی در این حوزه است، باید بهجای تقابل محض، بابالمندب را به عنوان یک «اهرم ژئوپلیتیک» مدیریت کند. این گروه باید با اتخاذ دیپلماسی فعال با کشورهای منطقه و جامعه جهانی، از تبدیل شدن این تنگه به کانون منازعهای فراگیر جلوگیری کند. حضور انصارالله در این منطقه، در صورتی که منجر به بیثباتی جریان جهانی انرژی شود، در درازمدت موجب اجماع قدرتهای بزرگ علیه آنها خواهد شد.
گل افروز با بیان اینکه انصارالله با حضور در بابالمندب، جبهه جدیدی را در معادلات منطقهای گشوده است؛ اما استمرار موفقیت این حضور، در گرو درک ظرافتهای ژئوپلیتیکی این آبراهه بینالمللی و اجتناب از تکرار الگوهای فرسایشی است اظهار داشت: استراتژی موفق باید مبتنی بر پیوند میان کنش نظامی و مدیریت دیپلماتیک باشد تا بتواند ضمن حفظ جایگاه در جبهه مقاومت، از فشارهای بینالمللی برای عقبنشینی اجباری پیشگیری نماید. برخلاف رویکردهای تقابلی، تداوم وضعیت کنونی در یمن و تنگه بابالمندب نشان میدهد که شکلگیری یک جبهه یکپارچه از قدرتهای منطقهای و جهانی علیه انصارالله، نه تنها راهحل پایداری نیست، بلکه میتواند چالشهای امنیتی را عمیقتر کند. در شرایط گذار از نظم پیشین به نظم جدید منطقهای، راهبرد مطلوب نه تقابل نظامی، بلکه «مدیریت مشارکتی» این حوزه استراتژیک است.
پیچیدگی رقابتهای منطقهای (عربستان، امارات و انصارالله)
وی ادامه داد: عربستان سعودی در حالی که خود را قدرت مسلط شبهجزیره میپندارد و نسبت به استقلال سیاسی انصارالله در مرزهای جنوبیاش با تردید مینگرد، با رقابتی پنهان با امارات متحده عربی نیز مواجه است. رویکرد انفعالی امارات در مقاطع اخیر، نشاندهنده شکاف در دیدگاههای دو متحد سنتی (ریاض و ابوظبی) نسبت به مدیریت بحران یمن است. این عدم هماهنگی، مانعی در جهت شکلگیری یک اجماع واقعی علیه یمن محسوب میشود.
ضرورت گذار به نظم امنیتی نوین
این کارشناس مسائل منطقه تصریح کرد: نظم ژئوپلیتیک پیشین در منطقه، کارآمدی خود را از دست داده و اکنون خلاء امنیتی ناشی از این گذار، نیازمند طراحی یک معماری جدید است. این معماری نوین امنیتی نباید صرفاً بر محور اتحادهای محدود و ائتلافهای «همسو» استوار باشد؛ بلکه نیازمند «اجماع فراگیر» با حضور تمامی بازیگران کلیدی از جمله ایران، عربستان، ترکیه، پاکستان و قدرتهای فرامنطقهای است.
نقد سیاستهای اقتصادی-امنیتی ریاض
وی تصریح کرد: عربستان سعودی که پیشتر چشماندازهایی مبتنی بر «اروپای خاورمیانه» و تحول اقتصادی گسترده در منطقه را دنبال میکرد، اکنون در گرداب تنشهای فرسایشی گرفتار شده است. برای دستیابی به ثبات پایدار، ریاض باید از رویکرد تکبعدی امنیتی فاصله بگیرد. نادیده گرفتن نقش ایران در ترتیبات امنیتی منطقه و تقلیل آن به صفبندیهای نظامی، مسیر دستیابی به امنیت پایدار را دشوار میسازد. صلح در یمن و منطقه، نیازمند توافقهای کلان و دیپلماسی چندجانبه است.
گل افروز تاکید کرد: با توجه به واقعیتهای میدانی، احتمال عقبنشینی انصارالله از مواضع استراتژیک خود بسیار اندک است. این گروه احتمالاً به درک راهبردی رسیدهاند که برای تثبیت حاکمیت خود در یمن، باید از رویکرد «اهرم فشار» (انسداد) به سمت «مدیریت ژئوپلیتیک» حرکت کنند. به عبارت دیگر، انصارالله نیز به دنبال تعامل با بازیگران منطقهای به عنوان یک قدرت واقعی است. زمان برای بازیگران منطقهای در حال گذر است. تداوم جنگ فرسایشی، فرصتهای توسعه اقتصادی و ثبات را میسوزاند. برای تغییر پارادایم از «منازعه» به «همافزایی»، رهبران منطقهای باید با ارادهای جمعی، از مدلهای سنتیِ مبتنی بر حذف یکدیگر عبور کنند. راهبرد نهایی باید مبتنی بر منافع جمعی باشد تا ضمن تثبیت نظم جدید، تمامی کشورها از امنیت و ثبات منطقه بهرهمند شوند.











