شفقنا – در حالی که ایران پایگاه‌های آمریکا در منطقه خلیج فارس را آماج حملات پهپادهای شاهد قرار می‌دهد، این اقدام واکنشی را برانگیخته است که می‌تواند چشم‌انداز امنیتی خاورمیانه را دگرگون سازد.
به گزارش سرویس ترجمه شفقنا، از زمان آغاز جنگ، بیش از ۵ میلیارد دلار قرارداد برای شرکت‌های صنایع دفاعی از جمله «اندورِل اینداستریز» و «آرتیایکس» از آمریکا، «راین‌متال» از آلمان و شرکت «ای‌اواس» از استرالیا اعلام یا تأیید شده است. شرکت‌های اوکراینی نیز در حال پیگیری قراردادهایی هستند و اگرچه این شرکت‌ها طی چهار سالی که از تهاجم روسیه می‌گذرد، سامانه‌های خود را بهبود داده و آزمایش کرده‌اند، اما با چالش‌های خاص خود مواجه هستند.
میلیاردها دلار هزینه‌کرد مذکور، زمینه‌ساز ظهور نسل جدیدی از شرکت‌های دفاعی در سراسر جهان خواهد شد و سامانه‌هایی که این شرکت‌ها در حال استقرار آنها هستند، تصویری اولیه از این موضوع به جهان ارائه می‌کنند که اقتصادهای پیشرفته چگونه تلاش خواهند کرد خود را در برابر سامانه‌های بدون سرنشینی که در حال تغییر شکل میدان‌های نبرد مدرن هستند، مصون نگه دارند.
آندریاس کریگ، استاد مطالعات امنیتی در کینگز کالج لندن که به ارتش قطر مشاوره داده است، می‌گوید: پول تقریباً به میزانی نامحدود موجود است.
«آنچه اکنون شاهد آن هستیم، احتمالاً بزرگ‌ترین موج هزینه‌کرد دفاعی در تاریخ کشورهای خلیج فارس است.»
حتی پیش از جنگ آمریکا علیه ایران، کشورهای حوزه خلیج فارس طی چندین دهه ۵۰ میلیارد دلار برای سامانه‌های پیشرفته پدافند هوایی هزینه کرده بودند. اما این سامانه‌ها، از جمله موشک‌های پاتریوت شرکت آرتیایکس و سامانه دفاع موشکی تاد ساخت شرکت لاکهید مارتین، با در نظر گرفتن مقابله با موشک‌های بالستیک طراحی شده بودند.
گسترش استفاده از پرتابه‌های ارزان‌تر مانند پهپادهای شاهد مشکل متفاوتی ایجاد کرده است. پهپادهای شاهد که با سرعت نسبتاً پایینی حرکت می‌کنند، می‌توانند در ارتفاع پایین پرواز نمایند و از سامانه‌های راداری دفاعی بگریزند. برخلاف موشک‌ها، شاهدها همچنین می‌توانند در میانه مسیر پرواز جهت خود را تغییر دهند و به آنها امکان می‌دهد از زوایای غیرمنتظره و در تعداد زیاد به اهداف نزدیک شوند.
چنین پهپادهایی نیروهای مدافع را وادار می‌کنند وارد تبادل‌هایی از نظر اقتصادی پرهزینه شوند. در حالی که قیمت یک پهپاد شاهد می‌تواند تنها ۳۰ هزار دلار باشد، پیشرفته‌ترین موشک‌های پاتریوت PAC-۳ هر کدام بیش از ۴ میلیون دلار قیمت دارند.
بر اساس تحلیل «بلومبرگ بیزنس‌ویک» از داده‌های موجود، اگرچه موشک‌های PAC-۳ به‌ندرت علیه پهپادهای ایرانی به کار گرفته شده‌اند، اما ایالات متحده و متحدانش در منطقه خلیج فارس احتمالاً در جریان جنگ، بیش از ۲۵۰۰ فروند از این موشک‌ها را با هزینه‌ای بالغ بر دست‌کم ۱۰ میلیارد دلار مصرف کرده‌اند.
حتی موشک‌های هوا‌به‌هوای حرارت‌یاب و قدیمی‌تر AIM-۹ ساخت شرکت «ریتیون» — که برای مقابله با پهپادهای شاهد از جنگنده‌ها شلیک شده‌اند — نیز صدها هزار دلار قیمت دارند.
کریگ می‌گوید، به‌عنوان راه‌حلی موقتی و ابتکاری، برخی کشورهای خلیج فارس همچنین بالگردهای تهاجمی آپاچی را اعزام کرده‌اند تا پهپادهای شاهد را با مسلسل هدف قرار داده و سرنگون کنند.
شرکت‌های غربی فرصت تازه‌ای برای فروش سامانه‌های دفاعی نوین می‌بینند؛ بسیاری از این سامانه‌ها را پیش‌تر در اوکراین آزمایش کرده‌اند.
شرکت صنایع آندوریل محصولی به نام لاتیس عرضه می‌کند که اطلاعات را از طریق حسگرهای مختلف جمع‌آوری کرده و سپس از این داده‌ها برای هدایت سامانه‌هایی مانند تجهیزات مقابله با پهپادها استفاده می‌کند. سامانه اف‌اس-ال‌آی‌دی‌اس شرکت آرتیایکس نیز برای مقابله با هواگردهای بدون سرنشین، ترکیبی از رهگیرهای ارزان‌قیمت کایوت و ایجاد اختلال در سیگنال‌ها را به کار می‌گیرد.
تابستان امسال، شرکت ای‌اُ‌اس دیفنس سیستمز سفارشی به ارزش ۱۲۴ میلیون دلار از امارات متحده عربی برای توپ ۳۰ میلی‌متری اسلینگر دریافت کرد؛ این توپ از مهمات ویژه‌ای استفاده می‌کند که برای سرنگون کردن پهپادها طراحی شده‌اند.
شرکت ای‌اُ‌اس دیفنس سیستمز می‌گوید تاکنون بیش از ۶۰ توپ اسلینگر در خاورمیانه مستقر کرده است که با استفاده از آنها صدها مهمات مهاجم سرنگون شده‌اند. هر یک از کشورهای حوزه خلیج فارس چند صد هدف بالقوه، از جمله تأسیسات نظامی، مراکز انرژی و فرودگاه‌ها، دارند که به حفاظت چندلایه نیاز دارند. دفاع از هر یک از این اهداف می‌تواند چندین میلیون دلار هزینه داشته باشد و در نتیجه، اندازه کل این بازار به ده‌ها میلیارد دلار می‌رسد.
کشورهای عرب حوزه خلیج فارس که پس از ماه‌ها حملات برای تأمین مجدد سامانه‌های دفاعی خود با مشکل مواجه شده‌اند، خواهان نوع متفاوتی از رابطه با تأمین‌کنندگان هستند. آنها علاقه‌مند به ایجاد تولید مشترک و سامانه‌های دفاعی چندلایه‌ای هستند که بتوانند با طیفی از تهدیدها، از موشک‌های بالستیک گرفته تا پهپادهای ارزان‌قیمت، مقابله کنند.
کریگ می‌گوید: کشورهای خلیج فارس دیگر نمی‌خواهند صرفاً مشتری باشند. فشار و تلاش راهبردی بزرگ، بر خودکفایی و ایجاد تاب‌آوری متمرکز است و بخشی از این تاب‌آوری به این معناست که شما از طریق سرمایه‌گذاری‌های مشترک، زنجیره تأمین و مسیر تولید خودتان را ایجاد کنید.
برخی از این کشورها در حال بررسی تسلیحات پرانرژی مانند لیزرها و سامانه‌های جنگ الکترونیک هستند، اما هر دو فناوری کاستی‌هایی دارند. لیزرها می‌توانند سامانه‌هایی ظریف و حساس باشند و به مقدار زیادی برق نیاز دارند، در حالی که قابلیت‌های جنگ الکترونیک باید به‌طور مداوم به‌روزرسانی شوند تا در برابر ایجاد اختلال، آسیب‌پذیر نشوند.
ارتش‌های کشورهای حوزه خلیج فارس برای تأمین مجدد رهگیرهای گران‌قیمت از تأمین‌کنندگان غربی با مشکلاتی مواجه بوده‌اند. آنها اکنون به دنبال ترکیبی از شرکای مختلف هستند، از جمله کشورهایی که صنایع دفاعی آنها تاکنون صادرکنندگان عمده تسلیحات نبوده‌اند، مانند ترکیه و اوکراین.
برخی کشورهای حوزه خلیج فارس، از جمله عربستان سعودی، به شرکت بایکار دیفنس تکنولوژی ترکیه روی آورده‌اند. به گفته محمد بحارون، مدیرکل یک مؤسسه پژوهشی مستقر در دبی که به دولت امارات متحده عربی مشاوره می‌دهد، ابوظبی همچنان در حال ارزیابی فناوری‌های مقابله با پهپادهاست و احتمالاً این تجهیزات را از چندین کشور خریداری خواهد کرد.
دولت‌های منطقه به راهبرد اوکراین برای ایجاد لایه‌های مختلفی از حسگرها، سامانه‌های جنگ الکترونیک، رهگیرها، نرم‌افزارها و اپراتورهای آموزش‌دیده اشاره می‌کنند؛ مجموعه‌ای که می‌تواند به‌طور مستمر خود را با تغییرات میدان نبرد تطبیق دهد و آن را الگویی می‌دانند که می‌خواهند از آن پیروی کنند.
کلارا کالودروویچ، کارآفرین حوزه فناوری و عضو غیرمقیم شورای آتلانتیک، می‌گوید: آنچه آنها می‌خواهند خریداری کنند، مفهوم پدافند هوایی‌ای است که اوکراین آن را ایجاد و سرهم‌بندی کرده است.
ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهوری اوکراین، پیشنهاد کمک به کشورهای حاشیه خلیج فارس برای تقویت دفاع آنها در برابر پهپادها را مطرح کرده و همزمان استدلال کرده است که کشورهای منطقه باید از روابط نزدیک خود با روسیه برای فشار آوردن به‌منظور برقراری آتش‌بس در اوکراین استفاده کنند. کشور او توافق‌های همکاری دفاعی با عربستان سعودی، امارات متحده عربی و قطر امضا کرده و شرکت‌های دفاعی اوکراینی می‌گویند از سوی مشتریان بالقوه در کشورهای حاشیه خلیج فارس با استقبال و علاقه مواجه شده‌اند. با این حال، تاکنون هیچ قرارداد تجاری‌ای به‌صورت عمومی اعلام نشده است.
عوامل متعددی نیز وجود دارد که این روند را پیچیده می‌کند. سامانه‌های اوکراینی مقابله با پهپادها به‌شدت به اپراتورهای انسانی ماهر متکی هستند؛ ویژگی‌ای که اثربخشی آنها را افزایش و هزینه‌ها را کاهش می‌دهد، اما در عین حال به آموزش تخصصی و نیروی انسانی زیادی نیاز دارد. سازندگان پهپاد در اوکراین منابعی را که رقبای آنها برای آموزش مشتریان جدید اختصاص می‌دهند، در اختیار ندارند؛ مسئله‌ای مهم در کشورهای حاشیه خلیج فارس که نیروهای نظامی آنها به سامانه‌های پیشرفته آمریکایی و آموزش‌های مربوط به آنها عادت کرده‌اند.
شرکت‌های اوکراینی همچنین به‌دلیل قوانین صادراتی کشورشان با محدودیت مواجه هستند. بسیاری از آنها می‌گویند می‌توانند تعداد بیشتری رهگیر نسبت به آنچه وزارت دفاع سفارش می‌دهد تولید کنند، اما کی‌یف فروش بین‌المللی هر چیزی را که بتوان از آن برای مقابله با تهاجم روسیه استفاده کرد، مسدود کرده است؛ به‌ویژه در شرایطی که کمبود رهگیرهای پاتریوت وجود دارد. دولت اوکراین همچنین تلاش کرده است زمینه را برای برخی قراردادهای منفرد فراهم کند.
اولگ تسیل‌ویک، رئیس موقت سرویس دولتی کنترل صادرات اوکراین، می‌گوید مجوز صادرات را برای دست‌کم یک سازنده پهپاد اوکراینی صادر کرده است، اما حاضر نشد جزئیات بیشتری ارائه دهد.
بلومبرگ بیزنس‌ویک نتوانسته است هیچ شرکتی را شناسایی کند که در حال حاضر به‌طور فعال پهپادهای نظامی صادر کند.
در مقابل، دولت دونالد ترامپ فروش سامانه‌های مقابله با پهپاد در کشورهای حاشیه خلیج فارس را در اولویت قرار داده و روند آن را تسریع کرده است. این دولت تاکنون با یک قرارداد بالقوه ۲ میلیارد دلاری برای ارسال سامانه‌های مقابله با پهپاد شرکت اندوریل به کویت موافقت کرده است و این شرکت سال گذشته از ایجاد یک ائتلاف تولیدی با شرکت دفاعی اماراتی ای‌دی‌جی‌ای گروپ پی‌جِی‌اس‌سی خبر داد. یک شرکت مستقر در ایالت ویرجینیا که برای ارتش آمریکا لیزرهای ضدپهپاد تأمین می‌کند نیز در حال پیگیری قراردادهای مشابه است.
بازار مقابله با پهپادها اکنون در حال گسترش فراتر از دولت‌هاست. شرکت پهپادسازی پاوروس اخیراً قراردادی برای حفاظت از زیرساخت‌های نامشخص نفت و گاز در خاورمیانه امضا کرده است. (دونالد ترامپ جونیور، پسر رئیس‌جمهوری، شریک یک شرکت سرمایه‌گذاری است که در هر دو شرکت پاوروس و آندوریل سرمایه‌گذاری کرده است.) همچنین اریک پرینس، بنیان‌گذار شرکت پیمانکار نظامی بلک‌واتر، یک سرمایه‌گذاری مشترک با شرکت اوکراینی تولیدکننده نرم‌افزار پهپاد، سوارمر، ایجاد کرده است که به دولت‌ها و همچنین اپراتورهای زیرساخت‌های حیاتی خدمات پدافند هوایی ارائه می‌دهد.
برت ولیکوویچ، یکی از بنیان‌گذاران و رئیس شرکت پاوروس، می‌گوید: فقط به تمام چیزهایی فکر کنید که واقعاً به حفاظت نیاز دارند: مراکز داده، قطب‌های لجستیکی و پالایشگاه‌ها.
وی افزود این بازار ممکن است از بازار نظامی بزرگ‌تر باشد.
شرکت‌های اوکراینی همچنان در حال بررسی راه‌های ورود به این حوزه و بهره‌گیری از دانش و تجربه انباشته شرکت‌هایشان در مقابله با حملات گسترده پهپادی هستند. اما در همین حال، رقبا در حال تلاش برای تثبیت جایگاه خود در این بازار هستند، پیش از آنکه شرکت‌های اوکراینی فرصت ورود پیدا کنند.
رابرت تولست، پژوهشگر جنگ زمینی در مؤسسه خدمات سلطنتی متحد در لندن، می‌گوید: در اینجا خطرات واقعی برای اوکراین وجود دارد. این محیط به‌شدت رقابتی است.
این خبر را اینجا ببینید.