شفقنا- منابع دیپلماتیک عراقی آگاه، در گفت‌وگو با «العربی الجدید»، جزئیات آنچه را در سلسله دیدارهای استیون واگن، کاردار جدید آمریکا در بغداد، با شماری از مقام‌های ارشد عراقی مطرح شده، فاش کردند.
به گزارش شفقنا، العربی الجدید نوشت: به گفته این منابع، تحرکات واگن در روزهای نخست آغاز مأموریتش، حامل پیام‌های متعدد سیاسی، امنیتی و اقتصادی بوده که مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از:
- حمایت از دولت علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق؛
- تعیین تکلیف پرونده انحصار سلاح در دست دولت؛
- تکمیل ترتیبات پایان مأموریت ائتلاف بین‌المللی در عراق؛
- تحریم‌های آمریکا علیه ایران؛
- مبارزه با فساد؛
- تکمیل تشکیل کابینه دولت.
سفارت آمریکا در بغداد چهارشنبه گذشته اعلام کرده بود که استیون واگن، سفیر پیشین آمریکا در یمن، به‌عنوان کاردار هیئت دیپلماتیک ایالات متحده در عراق منصوب شده و جانشین جوشوا هریس شده است؛ هریس نیز دوشنبه گذشته به مأموریت خود پایان داده بود.
منابع دیپلماتیک گفتند: «انتخاب واگن برای حرکت سریع به سوی رؤسا و رهبران عراق، نشان‌دهنده توجه آمریکا به مرحله پس از ۳۰ سپتامبر/سپتامبر است و صرفاً اقدامی تشریفاتی در ارتباط با آغاز مأموریت جدید او نیست.»
این منابع افزودند: «واشنگتن می‌خواهد بداند دولت عراق تا چه اندازه قادر است به تعهداتی که درباره انحصار سلاح در دست دولت و پایان دادن به هرگونه فعالیت مسلحانه خارج از نهادهای رسمی داده است، عمل کند.»
تحریم‌های ایران در صدر گفت‌وگوها
به گفته این منابع، نخستین دیدار واگن با فؤاد حسین، وزیر امور خارجه عراق، عمدتاً بر ماهیت مرحله آینده روابط عراق و آمریکا و همچنین موضوع تحریم‌های آمریکا علیه ایران و پیامدهای آن برای عراق متمرکز بود.
این منابع توضیح دادند که طرف آمریکایی در این دیدار تأکید کرده است که واشنگتن «با دقت» ماهیت تعاملات مالی و اقتصادی عراق با تهران را زیر نظر دارد و نمی‌خواهد خاک یا نهادهای عراقی به مجرایی برای دور زدن تحریم‌های آمریکا علیه ایران تبدیل شوند.
منابع افزودند: «پیام آمریکا در این زمینه روشن است: عراق می‌تواند روابط خود را با کشورهای همسایه حفظ کند، اما نمی‌تواند وارد ترتیبات مالی یا اقتصادی‌ای شود که از دید آمریکا به‌منزله حمایت از تهران یا دور زدن تحریم‌ها تفسیر شود.»
به گفته آنان، این پرونده «در مرحله آینده یکی از موضوعات دائمی در دستور کار تماس‌های بغداد و واشنگتن خواهد بود».
سلاح و رابطه با گروه‌های مسلح
اما دیدار واگن با علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق، بنا بر گفته منابع مذکور، ابعاد سیاسی و امنیتی گسترده‌تری داشت. واشنگتن همچنان با نگاه مثبتی به دولت الزیدی می‌نگرد و از ثبات آن حمایت می‌کند، اما هم‌زمان خواهان برداشتن گام‌های عملی در چند پرونده است که آنها را برای ادامه شراکت دو کشور اساسی می‌داند.
منابع تأکید کردند: «موضوع سلاح به‌طور مستقیم در گفت‌وگوها مطرح شد، به‌ویژه با نزدیک شدن به موعد تعیین‌شده برای پایان مأموریت ائتلاف بین‌المللی در عراق.»
آنان افزودند که واشنگتن می‌خواهد هم‌زمان با این تحول، «پیشرفت ملموسی در برنامه انحصار سلاح در دست دولت» مشاهده کند.
همین موضوع در دیدار واگن با فائق زیدان، رئیس شورای عالی قضایی عراق نیز به‌طور جدی مطرح شد. منابع توضیح دادند: «واشنگتن می‌خواهد مسئله انحصار سلاح، مسیری نهادی و قانونی داشته باشد، نه اینکه صرفاً به یک تفاهم سیاسی با برخی گروه‌های مسلح محدود شود.»
به گفته همین منابع، اهمیت دیدار با رئیس شورای عالی قضایی با تمایل دولت آمریکا برای اطلاع از سازوکارهای قانونی‌ای ارتباط دارد که دولت عراق می‌تواند برای برخورد با هرگونه سلاح یا فعالیت مسلحانه خارج از چارچوب نهادهای رسمی به کار گیرد.
این پیام‌ها، بنا بر گفته این منابع، نشان می‌دهد که توجه آمریکا تنها به اعلام آمادگی برخی گروه‌ها برای تحویل سلاح محدود نیست، بلکه ماهیت چارچوب قانونی و نهادی‌ای را نیز دربرمی‌گیرد که دولت عراق برای تضمین انحصار تصمیم‌گیری درباره جنگ و صلح در اختیار خواهد گرفت.
پایان مأموریت ائتلاف و مرحله امنیتی آینده
بر اساس گفته منابع دیپلماتیک عراقی، موضوع تکمیل خروج مورد انتظار ائتلاف بین‌المللی از عراق و ضرورت پایبندی به جدول‌های زمانی مورد توافق بغداد و واشنگتن نیز در دیدارهای واگن در بغداد مطرح شد.
این منابع گفتند واشنگتن می‌خواهد گذار از مرحله مأموریت نظامی ائتلاف بین‌المللی به مرحله‌ای جدید از روابط امنیتی و مشورتی، بدون ایجاد خلأ امنیتی انجام شود.
آنان تأکید کردند که طرف آمریکایی اهمیت زیادی برای تضمین تداوم توانایی نهادهای امنیتی عراق در رویارویی با چالش‌هایی قائل است که ممکن است پس از پایان مأموریت نظامی ائتلاف پدیدار شوند.
مبارزه با فساد
موضوع مبارزه با فساد نیز، بنا بر گفته همین منابع، از جمله پرونده‌هایی بود که مورد توجه آمریکا قرار دارد.
منابع مذکور گفتند واشنگتن خواهان مشاهده اقدامات گسترده‌تر و جدی‌تری برای پیگرد فساد مالی و اداری است.
به گفته آنان، توجه آمریکا تنها به کارمندان و رده‌های پایین اداری محدود نمی‌شود، بلکه «شبکه‌های فساد و افرادی را که در پرونده‌های بزرگ دست دارند، از جمله صاحبان نفوذ سیاسی و مالی»، نیز دربرمی‌گیرد.
بر اساس این گزارش، پیامی که واگن در این زمینه منتقل کرده، ضرورت وجود «مبارزه واقعی با فساد، نه اقداماتی گزینشی یا محدود» بوده است؛ چرا که فساد مستقیماً با ضعف نهادهای دولتی و تهدید اقتصاد، سرمایه‌گذاری و ثبات سیاسی ارتباط دارد.
کابینه و نفوذ گروه‌های مسلح
در ارتباط با تکمیل تشکیل کابینه نیز منابع مذکور گفتند این موضوع در چارچوب گفت‌وگوها درباره مرحله آینده دولت مطرح شده است.
به گفته آنان، واشنگتن می‌خواهد نهادهای دولتی از نفوذ گروه‌های مسلح دور باشند.
همین منابع افزودند: «هرگونه مشارکت سیاسی نباید به پوششی برای فعالیت مسلحانه خارج از نهادهای دولتی تبدیل شود.»
آنان خاطرنشان کردند که موضع آمریکا «فقط به این موضوع مربوط نمی‌شود که چه کسی اعلام می‌کند سلاح خود را تحویل می‌دهد، بلکه به ماهیت رابطه میان فعالیت سیاسی و فعالیت مسلحانه و اینکه آیا واقعاً میان این دو تفکیک صورت گرفته است یا نه نیز مربوط می‌شود.»
این منابع تأکید کردند که واشنگتن می‌خواهد مناصب اصلی دولتی و امنیتی تحت اختیار نهادهای دولتی و تابع تصمیم‌های آنها باشند، نه در اختیار هیچ گروه مسلح یا جریان سیاسی‌ای که از نیروی نظامی مستقل برخوردار باشد.
دیدگاه یک نماینده عراقی
در همین زمینه، مختار محمود، عضو کمیسیون روابط خارجی پارلمان عراق، در گفت‌وگو با «العربی الجدید» گفت: «واگن به‌تازگی مأموریت خود را آغاز کرده و طبیعی است که دیدارهایش را با مقام‌های عراقی مسئول پرونده‌های سیاسی، دیپلماتیک و امنیتی آغاز کند؛ به‌ویژه آنکه روابط عراق و آمریکا شامل پرونده‌های مشترک متعددی است که به گفت‌وگوی مستمر و هماهنگی مستقیم میان دو طرف نیاز دارد.»
محمود توضیح داد: «پرونده تکمیل خروج ائتلاف بین‌المللی از عراق، به‌ویژه با نزدیک شدن به موعدهای تعیین‌شده برای پایان مأموریت ائتلاف و انتقال به مرحله جدید همکاری و روابط امنیتی میان بغداد و واشنگتن، یکی از مهم‌ترین پرونده‌های مطرح در حال حاضر است.»
وی افزود که مرحله آینده «به هماهنگی سطح بالایی نیاز دارد تا اجرای توافق‌های صورت‌گرفته به‌صورت روان و بدون تأثیرگذاری بر وضعیت امنیتی و ثبات داخلی تضمین شود».
محمود همچنین اشاره کرد که این دیدارها در چارچوب پیگیری نتایج سفر الزیدی به واشنگتن و تفاهم‌ها و توافق‌هایی که میان دو طرف حاصل شده نیز انجام می‌شود.
او توضیح داد که اهمیت هر سفر رسمی «تنها در نتایج سیاسی و رسانه‌ای آن نیست، بلکه در توانایی تبدیل توافق‌های صورت‌گرفته به گام‌های عملی و برنامه‌های اجرایی در عرصه واقعی» است.
محمود به «العربی الجدید»: نباید هر دیداری را حامل پیام یا فشار سیاسی دانست
این عضو کمیسیون روابط خارجی پارلمان عراق تأکید کرد: «عراق و آمریکا در برابر مرحله جدیدی از روابط قرار دارند که مستلزم گذار از سطح توافق‌ها و تفاهم‌ها به سطح اجرای واقعی آنها، چه در حوزه‌های سیاسی و اقتصادی و چه در حوزه امنیتی، است؛ به‌گونه‌ای که منافع مشترک تأمین شود و در عین حال حاکمیت عراق و تصمیم ملی آن حفظ شود.»
وی ادامه داد: «تداوم دیدارها میان مقام‌های عراقی و آمریکایی اقدامی مثبت و مهم است و نباید هر دیداری را به‌منزله حامل پیام یا فشار سیاسی تفسیر کرد؛ به‌ویژه آنکه پرونده‌های مشترک متعددی وجود دارد که نیازمند رایزنی مستمر است و ماهیت مرحله کنونی نیز هماهنگی بیشتر میان دو کشور را ایجاب می‌کند.»
محمود تأکید کرد: «عراق برای ایجاد رابطه‌ای متوازن با آمریکا بر پایه منافع مشترک و احترام متقابل تلاش می‌کند.»
وی افزود که مرحله آینده «آزمونی واقعی برای میزان توانایی دو طرف در اجرای توافق‌های صورت‌گرفته خواهد بود، به‌ویژه در پرونده‌هایی که در جریان سفر نخست‌وزیر به واشنگتن مورد بحث قرار گرفتند و باید به شکلی عملی بر همکاری دو کشور اثر بگذارند».
سوابق استیون واگن
سفارت آمریکا در بغداد چهارشنبه گذشته اعلام کرده بود که استیون فگن، سفیر پیشین آمریکا در یمن، به‌عنوان کاردار هیئت دیپلماتیک ایالات متحده در عراق منصوب شده است.
این سفارتخانه در بیانیه‌ای اعلام کرد که فگن پیش‌تر سفیر آمریکا در یمن بوده و پیش از آن نیز به‌عنوان کاردار و معاون رئیس هیئت دیپلماتیک آمریکا در بغداد و همچنین سرکنسول آمریکا در اربیل فعالیت کرده است.
سفارت آمریکا افزود که فگن از تجربه گسترده منطقه‌ای برخوردار است که می‌تواند به تقویت روابط میان آمریکا و عراق کمک کند.
فگن در وزارت امور خارجه آمریکا سمت‌های مختلفی داشته است که از جمله آنها می‌توان به مدیر دفتر امور ایران در وزارت امور خارجه آمریکا بین سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۸ اشاره کرد.
او همچنین بین سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۱ معاون رئیس هیئت دیپلماتیک آمریکا در سفارت این کشور در بغداد بود و بین سال‌های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۰ در سرکنسولگری آمریکا در اربیل فعالیت کرد. وی همچنین مأموریت‌های دیپلماتیکی در پاکستان، تفلیس و قاهره داشته است.
مأموریت واگن در بغداد
واگن در حالی به‌عنوان کاردار ریاست هیئت دیپلماتیک آمریکا در بغداد را برعهده گرفته است که سمت سفیر دائمی آمریکا در عراق از پایان سال ۲۰۲۴ همچنان خالی مانده و در این مدت چندین دیپلمات اداره هیئت آمریکا را بر عهده گرفته‌اند.
پیش از واگن، الیزابت ترودو و دانیل روبنشتاین به‌عنوان کاردار، ریاست هیئت دیپلماتیک آمریکا در بغداد را به‌صورت موقت برعهده داشتند.
سفارت آمریکا پس از پایان مأموریت جوشوا هریس که رسماً در سپتامبر ۲۰۲۵ این مسئولیت را بر عهده گرفته بود، فگن را به‌عنوان کاردار جدید معرفی کرد.
هریس در پیامی به مناسبت پایان مأموریتش بر ادامه حمایت کشورش از حاکمیت عراق و تقویت همکاری دوجانبه میان بغداد و واشنگتن تأکید کرده بود.
بدین ترتیب، واگن مأموریت جدید خود در بغداد را در شرایطی آغاز می‌کند که از تجربه پیشین در پرونده‌های عراق و ایران برخوردار است؛ آن هم در مرحله‌ای که موضوعاتی همچون امنیت، سلاح، روابط با ایران، تحریم‌ها، مبارزه با فساد و خروج نظامی آمریکا با روند بازتعریف روابط میان بغداد و واشنگتن تلاقی پیدا کرده‌اند.
از این رو، تحرکات و تماس‌های نخست واگن با مقام‌های عراقی می‌تواند نشانه‌ای مهم از اولویت‌های مرحله آینده روابط بغداد و واشنگتن باشد.
متن مطلب در العربی الجدید