شفقنا آینده– سازمان همکاری شانگهای که این روزها در آستانه بیستوپنجمین سالگرد شکلگیری آن هستیم؛ شاید در نگاه اول یک سازمان پربار و هدفمند به نظر برسد- و البته به عقیده شماری از نشریات غربی در مقایسه با آشفتگی غرب واقعاً همینطور هم هست. با این حال به عقیده و استدلال سی. راجا موهان کارشناس امور بینالملل این گروه منطقهای نیز درست مانند دیگر نهادهای چندجانبه و چندملیتی دیگر ابزار دست یک کشور قویتر، در این مورد خاص چین، قرار گرفته- که از این سازمان برای کسب مشروعیت برای اهداف خود استفاده کرده و آن را در لباس جهانیگرایی و خیر عمومی جلوه میدهد.
به گزارش سرویس ترجمه شفقنا از مرکز ژئوپلیتیک تغییر جهانی؛ موهان در این زمینه به صراحت نوشته که موتور محرکه سازمان همکاری شانگهای نیز مانند بریکس «یک سری مواضع ضد آمریکایی و ضد غربی» است. مواضعی که شاید برای چین مناسب باشد، اما برای هند که از زمان پیوستن به این سازمان در سال ۲۰۱۷ همگرایی فزایندهای با ایالات متحده آمریکا در جریان درگیری مرزی خود با چین داشته، شاید کمتر مناسب به نظر برسد- و این میتواند تردیدها و تگرانیهای زیادی درباره فرجام همکاری مشترک این دو کشور در سازمان همکاری شانگهای به وجود آورد.
این احتمال در روزهای اخیر دستمایه مرکز ژئوپلیتیک تغییر جهانی قرار گرفته- که با تمرکز بر فشارهای همپوشانی ژئوپلیتیک، ژئواکونومیک و تغییر جهانی سیستماتیک رهبران جهان را در جهتیابی تغییرات متقاطع در حوزه قدرت، اقتصاد و سیستمهای سیارهای کمک میکند.
حالا این مرکز- یا به بیانی دقیقتر: مرکز ژئوپلیتیک تغییر جهانی- به بهانه بیستوپنج سالگی این سازمان این پرسش را مطرح کرده که آیا سازمان همکاری شانگهای را میتوان آینده چندجانبهگرایی دانست؟ در پاسخ به این پرسش هم در آغاز مطلب به این واقعیت امیدوارکننده اشاره شده که تعامل مداوم هند با سازمان همکاری شانگهای نشان میدهد که قدرتهای بزرگ در حال یادگیری همکاری بدون همسویی هستند.
سازمان همکاری شانگهای کشورهایی را در بر میگیرد که ۴۲٪ از جمعیت جهان و ۳۶٪ از تولید ناخالص داخلی جهان- بر اساس برابری قدرت خرید- را تشکیل میدهند. این آمارها برای G۷، اما، ۱۰٪ و ۲۸٪ است. با این حال، برخلاف نشست سران G۷ که در ماه ژوئن توجه جهانی عظیمی را به خود جلب کرد، نشست سازمان همکاری شانگهای احتمالا توجه بسیار کمی را به خود جلب خواهد کرد. اتفاقی که البته ممکن است یک اشتباه باشد. به هر حال در جهانی که به طور فزایندهای تکهتکه شده است، سازمان همکاری شانگهای یک سوال مهم را مطرح میکند- و آن هم این است که آیا کشورهایی با منافع و سیستمهای سیاسی بسیار متفاوت هنوز قادر به ایجاد اشکال معناداری از همکاری چندجانبه میتوانند باشند؟!
این پرسش را به خضوض موضوعی چون عضویت هند، برجستهتر جلوه میدهد. سازمان همکاری شانگهای ترا بیشتر کشورهایی تشکیل داده که در غرب اغلب به عنوان «محور شرارت» توصیف میشوند: بلاروس، چین، جمهوری اسلامی ایران و روسیه- البته به همراه چند کشور دیگر آسیای مرکزی که تحت نفوذ شدید چین، روسیه یا هر دوی آنها هستند. از این رو، تداوم مشارکت هند در این سازمان نکاتی را درباره ماهیت و سرنوشت احتمالی اینگونه همکاریهای چندجانبه آشکار میسازد. آیا این سازمان صرفاً محفلی بیحاصل برای گفتگو است یا تلاشی جدی برای همکاری در سایه شکافهای عمیق سیاسی؟
پاسخ این پرسش را میتوانید با مراجعه به متن کامل این مقاله در اینجا پیدا کنید