شفقنا- کتاب «امالمؤمنین حضرت خدیجه کبری (س)»، اثر آیتالله احمد عابدی، از استادان حوزه علمیه قم و پژوهشگر عرصه تاریخ، سیره و معارف اسلامی، در ۴۰۰ صفحه به دست مؤسسه بوستان کتاب منتشر و روانه بازار نشر شده است.
به گزارش شفقنا، این اثر که به مناسبت هزار و پانصدمین سال تولد حضرت خدیجه کبری (س) به زیور طبع آراسته شده است، شرحی جامع و پژوهشی از فضایل فردی، اجتماعی و عبادی این بانوی بزرگوار است که در شکلگیری تمدن اسلامی نقشی بیبدیل و محوری ایفا کرده است.
نویسنده در مقدمه کتاب، با اشاره به اینکه «این اثر گامی است کوچک در جهت بزرگداشت هزار و پانصدمین سال تولد حضرت خدیجه کبری (سلام الله علیها)»، تأکید دارد: بیان کمالات و فضایل آن حضرت، در واقع ترسیم سیمای نورانی اوست. اما آنچه در اینجا ذکر میشود، نمیتواند ترسیمکننده تمام و کمال چهره و شخصیت آن بزرگوار باشد؛ بلکه تنها قطرهای از دریای فضایل و سجایای اخلاقی آن «سیده النساء» و بزرگبانوی اسلام است. زیرا نخست: تمام فضایل او برای ما نقل نشده و ما اطلاع چندانی از تاریخ آن حضرت نداریم. دوم: نگارنده در آن حد نیست که بتواند عظمت آن بانو را درک کند و بهناچار به قدر بضاعت اندک خود نگاشته، نه به اندازه جایگاه رفیع آن سرو بلندقامت آسمان ملکوت و قله انسانیت و معنویت، که خداوند به او مباهات کرده، و تاریخ بشریت بر او نظیری سراغ ندارد.
ساختار کتاب؛ سفری پژوهشی در ابعاد گوناگون شخصیت خدیجه کبری (س)
کتاب با ساختاری منظم و پژوهشی، ابعاد مختلف زندگی و شخصیت این بانوی بزرگوار را به تصویر کشیده است. عناوین اصلی کتاب شامل مباحثی است که هر یک، دریچهای تازه بر شخصیت بینظیر خدیجه کبری (س) میگشاید:
۱. کمالات و فضایل خدیجه کبری (س) و اولینها
در این بخش، نویسنده به ویژگیها و خصوصیات منحصربهفردی پرداخته که در برخی از آنها حضرت خدیجه (س) اولین شخص است و در برخی دیگر، تنها آن حضرت این ویژگیها را دارد و نه هیچ کس دیگر؛ از جمله: اولین و بلکه تنها زنی است که خدای متعال به او سلام رسانده است؛ اولین و تنها زنی که خداوند به او بر ملائکه مقربین مباهات میکند؛ اولین زن مسلمان؛ اولین کسی که پس از امیرالمؤمنین (ع) اسلام آورد؛ اولین کسی که به پیامبر خدا «السلام علیک یا رسول الله» گفت؛ تنها همسری که ۲۸ سال با پیامبر زندگی کرد؛ تنها کسی که تمام ثروت خود را در سختترین دوران به رسول خدا (ص) بخشید؛ تنها بانویی که پیامبر برای آرامشیافتن به او پناه میبرد («یَسْکُنُ إِلَیْهَا»)؛ تنها همسری که فرزند آورد و نسل پیامبر از ذریه اوست؛ و دهها ویژگی منحصربهفرد دیگر.
۲. عبادت حضرت خدیجه کبری (س)
در این فصل، نویسنده به بررسی عبادت و بندگی این بانوی بزرگوار پرداخته، از مقام والای عبادی او سخن گفته است که بالاترین عبادت، عُتْق (آزادسازی) نامیده شده است. همچنین به این نکته اشاره شده است که حضرت خدیجه (س) اولین نمازگزار پس از رسول خدا (ص) بود و در هفت سال آغازین نبوت، تنها سه تن نماز میگزاردند: پیامبر (ص)، امیرالمؤمنین علی (ع) و خدیجه کبری (س).
۳. مباهات خداوند به خدیجه (س) و ارتباط با فرشته وحی
یکی از جذابترین بخشهای کتاب، تبیین جایگاه بلند خدیجه کبری (س) نزد خداوند است. نویسنده با استناد به منابع معتبر، نشان میدهد چگونه خداوند متعال نزد ملائکه خود، به وجود این بانو مباهات میکند و چگونه جبرئیل امین بر او سلام میرساند. حضرت خدیجه (س) اولین زنی بود که با جبرئیل (ع) ملاقات و گفتوگو کرد.
۴. علم، حزم و درایت خدیجه کبری (س)
نویسنده در این بخش، به ابعاد علمی و فرهنگی شخصیت این بانوی بزرگوار پرداخته است. مقصود از علم در اینجا صرفاً خواندن و نوشتن نیست، بلکه علم به معارف الهی، شناخت حقایق دینی و درک عمیق از جایگاه نبوت است. خدیجه کبری (س) سرشار از عقل و حزم بود و «حازمه» (بسیار بادرایت) خوانده شده است. او طرف مشورت رسول خدا (ص) بود و پیامبر غصهها و درد دلهایش را با او در میان میگذاشت.
۵. خدیجه کبری (س) در سیره، حدیث و گفتار رسول خدا (ص)
این فصل به بررسی نحوه برخورد و گفتار پیامبر اکرم (ص) درباره حضرت خدیجه (س) اختصاص دارد. نویسنده نشان میدهد پیامبر (ص) هرگز از ذکر فضایل او خسته نمیشد و آن مقدار که از او به نیکی یاد کرده، از هیچ کس دیگر یاد نکرده است. هرگاه سخن از خدیجه (س) به میان میآمد، پیامبر (ص) به بهترین وجه او را ثنا میگفت. رسول خدا (ص) نه تنها او را دوست میداشت و به او عشق میورزید، بلکه دوستداران خدیجه (س) را نیز دوست میداشت و آنان را احترام مینمود. پس از وفات او، هرگاه نامش را میشنید، گریه میکرد و یک سال بر او عزاداری نمود. عایشه بر مقام او حسادت میورزید و بر او رشک میبرد.
۶. خدیجه کبری (س) در کلام ائمه معصومین (ع)
در این بخش، نویسنده به بیان فضایل این بانوی بزرگوار از زبان ائمه اطهار (ع) پرداخته است. ایشان در کلام خود، حضرت خدیجه (س) را با عالیترین تعابیر ستوده و مقام والای او را یادآور شدهاند.
۷. بزرگترین بازرگان مکه؛ اصالت خانوادگی و جایگاه اقتصادی
یکی از ابعاد کمتر پرداختهشده شخصیت حضرت خدیجه (س)، جایگاه اقتصادی و تجاری اوست. نویسنده در این فصل، به بررسی تجارت مکه در دوران جاهلیت، جایگاه خاندان عبدالمطلب در تجارت، و موقعیت بینظیر خدیجه (س) با عنوان بزرگترین تاجر قریش و مکه پرداخته است. او تمام ثروت خود را در راه اسلام هزینه کرد و هزینه زندگی تمام مسلمانان را در دوران محاصره شعب ابیطالب پرداخت.
۸. خانه خدیجه (س)؛ بهترین مکان مکه پس از مسجدالحرام
نویسنده در این بخش، به جایگاه معنوی و تاریخی خانه حضرت خدیجه (س) پرداخته است؛ خانهای که بخشی از آن «قبه الوحی» (خیمه وحی) نامیده میشد و قسمت عمده قرآن کریم در آن نازل شد. این خانه، پس از مسجدالحرام، بهترین مکان مکه مکرمه معرفی شده و از نظر جغرافیایی، همسایه خانه آمنه (محل ولادت پیامبر) بوده است.
۹. انفاق و مقام احسان حضرت خدیجه (س)
در این فصل، نویسنده به بررسی جود و سخاوت بینظیر این بانوی بزرگوار پرداخته است. خدیجه کبری (س) با عنوان «امام الاسخیاء» (پیشوای سخاوتمندان) و «آجود الأجود» (سخاوتمندترینِ سخاوتمندان) معرفی شده است. او تمام ثروت خود را در راه خدا و پیامبر (ص) انفاق کرد و این انفاق در سختترین دوران تاریخ اسلام صورت گرفت.
زبان و سبک نوشتاری؛ علمی، مستند و در عین حال روان و گیرا
نویسنده در این اثر، با زبانی علمی و پژوهشی، اما روان و قابلفهم برای عموم مخاطبان، به تبیین ابعاد مختلف شخصیت حضرت خدیجه (س) پرداخته است. استفاده از منابع معتبر تاریخی و حدیثی، مستندسازی دقیق مطالب، و پرهیز از افراطوتفریطهای رایج در برخی آثار مشابه، از ویژگیهای برجسته این کتاب است. نویسنده با نثری شیوا و استوار، مفاهیم عمیق تاریخی و معنوی را به زبانی گویا و خالی از پیچیدگیهای غیرضرور عرضه کرده است.
ساختار کتاب به گونهای طراحی شده است که خواننده در هر فصل، با دریچهای تازه از شخصیت این بانوی بزرگوار آشنا میشود. از بررسی فضایل فردی و عبادی گرفته تا ابعاد اجتماعی، اقتصادی و سیاسی شخصیت او، همگی در این کتاب، منسجم و مستند بررسی شده است.
جامعه هدف و مخاطبان
این کتاب برای طیف گستردهای از مخاطبان طراحی و تدوین شده است؛ از طلاب و دانشجویان علوم دینی و تاریخ اسلام که به دنبال آشنایی با شخصیتهای تأثیرگذار صدر اسلام هستند تا پژوهشگران و استادان حوزه و دانشگاه که به دنبال منابعی معتبر برای مطالعات تطبیقی و تاریخی درباره حضرت خدیجه (س) میگردند. همچنین عموم علاقهمندان به سیره نبوی و تاریخ اسلام نیز میتوانند با مطالعه این کتاب، تصویری روشن و مستند از زندگی و شخصیت این بانوی بینظیر به دست آورند.
فرجام سخن
«امالمؤمنین حضرت خدیجه کبری (س)» بیش از آنکه صرفاً یک کتاب باشد، سفری است پرمایه و جذاب در زندگی بانویی که بهتنهایی خود یک امت بود؛ بانویی که پیامبر خدا (ص) بهترین تعریف و تمجید را بر او داشته و آن مقدار که از او به نیکی یاد کرده، از هیچ کس دیگر یاد نکرده است؛ بانویی که در شکلگیری تمدن اسلامی مهمترین نقش را داشت؛ بانویی که چه در دوشیزگی، چه در نقش همسر و شریک زندگی رسول خدا (ص)، چه در نقش مادر، چه در نقش زنان رزمنده و حتی زنان سیاستپیشه، چنان نیک درخشید که آموزگار و اسوه حسنه همه زنان در همه عرصههای زندگی شد. این اثر ارزشمند، بیتردید گامی بلند در جهت معرفی ابعاد ناشناخته شخصیت این بانوی بزرگوار و نشاندادن نقش بیبدیل او در تاریخ اسلام است.