شفقنا-رئیس دانشکده مذاهب اسلامی دانشگاه ادیان و مذاهب با بیان اینکه امام ششم شیعیان همواره به دنبال امت سازی بوده است، گفت: سیره تقریبی امام صادق (ع) تقریب اجتماعی بوده است. یعنی به شیعیان تاکید می کردند که با اهل سنت مرادوه داشته باشید و از آنان کناره گیری نکنید.
دکتر مهدی فرمانیان در گفت وگو با شفقنا ضمن تبریک فرارسیدن ۱۷ ربیع الاول سالروز میلاد پیامبر اکرم (ص) و امام صادق (ع) اظهار داشت: امام صادق (ع) در بخش تقریب در مقابله با زنادقه و غلات دقیقا عکس ما عمل می کردند یعنی با زنادقه با نشست های علمی، استدلال و پاسخگویی به سوالاتشان برخورد می کردند. در سیره امام صادق (ع) خیلی کم داریم که فرموده باشد زنادقه را طرد کنید یا آنها را از امت اسلامی بیرون کنید. اما با غلات، رویکرد سلبی داشتند یعنی آنها را لعن می کردند و به مسلمانان می گفتند با آنها ارتباط نگیرید. آنها را جزو شیعه حساب نمی کردند در عین اینکه استدلال های آنها را نفی می کردند. یکی از اصحاب امام صادق (ع) با یکی از زنادقه به بحث پرداخته و با تندی با ایشان برخورد می کند که زندیق معروف به صحابی امام صادق (ع) می گوید ما با جعفر بن محمد بحث می کنیم او سوالات ما را می شنود و به خوبی پاسخ می دهد و اگر شما از یاران او هستید چرا شبیه ایشان عمل نمی کنید و با صبر و حوصله به پاسخ سوالات ما نمی پردازید.
وی تصریح کرد: امام صادق (ع) به این نتیجه رسیده بودند که غلات به دنبال فهم دین نیستند بلکه به دنبال سوء استفاده از موقعیت اهل بیت (ع) هستند لذا آنها را طرد می کردند و به زنادقه پاسخ علمی می دادند. این درحالی است که ما عکس این را عمل می کنیم یعنی پاسخ زنادقه را با طرد و زندان می دهیم و با محبت با غالی ها رفتار می کنیم.
وی درباره جایگاه وحدت در سیره امام صادق (ع) گفت: وحدت در سیره حضرت امام جعفر صادق (ع) حرف اول را می زند. امام صادق (ع) همواره شاگردان خود را دعوت به حضور در مساجد اهل سنت می کردند و آنها را به اقامه نماز جماعت پشت سر آنها تشویق می کردند.
رئیس دانشکده مذاهب اسلامی دانشگاه ادیان و مذاهب تاکید کرد: سیره امام صادق (ع) امت سازی بوده است و هیچگاه میان شیعیان و اهل سنت فاصله نمی انداختند بلکه همواره تلاش می کردند بین این دو را جمع کنند و امت اسلام بسازند.
وی در ادامه سیره علمی و عملی حضرت را یادآور شد و گفت: امام صادق (ع) دارای سیره عمومی و خصوصی هستند. سیره خصوصی ایشان مربوط به حلقه اول اصحاب و شاگردان و تابعین ایشان است و سیره عمومی مربوط به همه شیعیان است. بنابراین ما باید به سیره عمومی حضرت تمسک کنیم.
وی افزود: سیره خصوصی برای مواقع خاص است، نباید آن را برای عموم بیان کنیم و بر اساس آن برای رفتار عموم شیعیان در رابطه با اهل سنت فتوا دهیم. امام صادق (ع) نیز دارای شاگردان و اصحاب خاص بودند که در لایه اول حضرت قرار داشتند و این روایاتی که می بینید امروز از امام صادق (ع) به دست ما رسیده همگی از جانب شاگردان خاص آن حضرت است.
وی به سیره عمومی امام صادق (ع) اشاره کرد و گفت: امام در حوزه عمومی سالها به تدریس مشغول بوده و هزاران شاگرد از اهل سنت داشتند اما هیچ شاگردی از شاگردان اهل سنت ایشان اظهار نداشتند که ایشان خلاف وحدت امت سخن گفته یا میان شیعه و اهل سنت اختلاف می اندازد یا به بزرگان اهل سنت توهین می کند.
وی خاطرنشان کرد: در نشست علمی شیوه تقریبی امام صادق علیه السلام بیان کردم که سیره تقریبی امام صادق (ع) تقریب اجتماعی بوده است. یعنی به شیعیان تاکید می کردند که با اهل سنت مرادوه داشته باشید و از آنان کناره گیری نکنید. یعنی حضرت تاکید داشتند که شیعیان خود را از امت دیده و از اکثریت کناره گیری نکنند، به گوشه ای نروند و فقط در میان خود ارتباط نداشته باشند. با ازدواج با اهل سنت مشکلی نداشتند و با تاکید برحضور در فعالیت های اجتماعی اهل سنت خود را نیز با اکثریت همراه کرده و اصلا به دنبال جداسازی خود از اکثریت نباشند.
فرمانیان ادامه داد: همین روش امام صادق (ع) باعث گردید همیشه شیعه در طول تاریخ در کنار اهل سنت زندگی کند و با آنان مراودات خانوادگی و اجتماعی و عاطفی داشته باشد. همیشه شیعه به صورت اقلیت در شهرهای سنی نشین حضور داشته و خود را از جمعیت و اکثریت جدا نکرده بلکه خود را از امت اسلامی دانسته و در غم و شادی آن شریک بوده است.
وی بیان کرد: شیعه به پیروی از امام صادق (ع) با اینکه به وضو و نماز اهل سنت اشکالاتی وارد دانسته اما به فرمان امام صادق (ع) همیشه در نماز جمعه و جماعات اهل سنت شرکت کرده و در تشیع جنازه همسایه سنی خود و نیز در مراسم های دیگر اهل سنت شرکت کرده و این نبود مگر به خاطر فرمایشات امام صادق (ع) برای شیعیان که هیچ گاه خود را از امت اسلامی دور نکرده و کنار نکشید و همیشه در مراسم های اجتماعی اهل سنت شرکت کنید.
استاد دانشگاه ادیان و مذاهب در پایان تاکید کرد: بنابراین برای امام صادق (ع) وحدت اسلامی و همراهی و کنار اهل سنت بودن از صحت شرعی نماز از سوی ایشان مهم تر بوده است و هم چنین در متن جامعه اسلامی بودن و غم آنان راغم خود دیدن و شادی آنان را شادی خود تلقی کردن را بر بسیاری از وجوه شرعی مقدم می کردند تا شاید بدانند که باید این وحدت را حفظ کنند اگرچه به قیمت نقص در برخی از واجبات شرعی باشد. این نقص اشکالی ندارد زیرا که وحدت امت اسلامی حفظ شده است.