شفقنا – یک روز پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، جنگ علیه ایران را آغاز کرد، ادعا کرد که این نبرد ممکن است چهار تا پنج هفته طول بکشد. شش ماه بعد، نشانه چندانی وجود ندارد که پایان این درگیری نزدیک باشد.
به گزارش سرویس ترجمه شفقنا، جنگ ایران به چالشی بزرگ برای دوره دوم ریاستجمهوری ترامپ تبدیل شده است؛ چالشی که به جایگاه او نزد رأیدهندگان در داخل آمریکا آسیب رسانده و موقعیت ایالات متحده در خاورمیانه را تضعیف نموده است. همچنین به نظر میرسد توانایی رئیسجمهور برای شکل دادن به نتیجه جنگ بهشدت محدود شده است، زیرا ایران دریافته است که میتواند در برابر بمبارانهای شدید مقاومت کند و با ترکیبی ارزان از مینها و پهپادها، بهتدریج توانمندترین نیروی نظامی جهان را تحقیر نماید.
اکنون ترامپ باید تنگه هرمز را بازگشایی کند، در حالی که همچنان در چارچوب خطوط قرمز خودش عمل میکند: بیزاری شدید او از تبدیل شدن به هربرت هوورِ قرن بیستویکم ــ رئیسجمهوری که در دوران او رکود بزرگ اقتصادی آمریکا رخ داد ــ گزینههای اقتصادی در دسترس او را محدود میکند. تصمیم او، دستکم تا این مرحله، برای خودداری از پرریسکترین و افراطیترین اقدامات نظامی علیه ایران نیز گزینههای او در جنگ را محدود ساخته است.
سوزان مالونی، کارشناس روابط آمریکا و ایران در مؤسسه بروکینگز، گفت: ما در موقعیتی کاملاً ضعیفتر قرار داریم و نمیدانم اصلاً راهی برای جبران آن وجود داشته باشد.
او افزود: جنگ «بخشی از مجموعه بزرگتری از پویاییهاست که این دولت به راه انداخته و اعتبار و توانمندیهای آمریکا را در خاورمیانه به ضعف کشانده است؛ اما این مسئله درباره سایر دشمنان آمریکا در دیگر صحنههای جهان نیز صدق میکند».
ترامپ روز پنجشنبه به رشد چشمگیر بازار سهام آمریکا مباهات کرد و گفت تهران تحت فشار محاصره دریایی آمریکا و کارزار تشدیدشونده تحریمها قرار گرفته است.
او تأثیر جنگ بر جریان نفت از طریق تنگه هرمز را کماهمیت جلوه داد؛ تنگهای که پیش از ۲۸ فوریه، بیش از یکپنجم عرضه جهانی نفت از آن عبور میکرد.
ترامپ در دفتر بیضی کاخ سفید، در حالی که فرمانی را امضا میکرد که به دستگاههای دولتی آمریکا دستور میداد نامی را که برای دریاچه انتاریو استفاده میکنند به «دریاچه آمریکا» تغییر دهند، به خبرنگاران گفت: آنها ظرفیت بسیار کمی دارند. دیشب دهها قایق را از طریق تنگه عبور دادیم. ما همیشه در حال عبور دادن آنها از تنگه هستیم. این به این معنا نیست که کار ما با عملیات نظامی تمام شده است، اما ما… تنگه باز است.
ایران طی هفتههای اخیر بارها تاکید کرده که تسلط کامل بر این کریدور دریایی دارد.
پیش از جنگ، بهطور متوسط روزانه بیش از ۱۰۰ کشتی از تنگه هرمز عبور میکردند. اما طبق دادههای شرکت «کپلر»، که جریان کالا و کشتیرانی را رصد میکند، در یکی از روزهای این هفته تنها پنج کشتی از این آبراه حیاتی عبور کردند. مقامهای آمریکایی میگویند رقم واقعی بالاتر است، زیرا برخی کشتیها برای جلوگیری از هدف قرار گرفتن توسط ایران، فرستندههای خود را خاموش کردهاند؛ با این حال، عرضه نفت همچنان محدود باقی مانده و قیمتها نیز بسیار بالاتر از سطوح پیش از جنگ قرار دارند.
رئیسجمهور و متحدانش میگویند ضربهای تاریخی به ارتش ایران و توانایی این کشور برای ساخت سلاح هستهای وارد کردهاند. تهران بارها تاکید کرده که برنامه هستهایاش صلحآمیز است و قصدی برای ساخت بمب اتم ندارد.
اما پس از گذشت شش ماه از جنگی که ترامپ گفت آن را برای جلوگیری از ساخت سلاح هستهای توسط تهران آغاز کرده است، به نظر میرسد حکومت ایران همچنان کاملاً مستقر و پابرجاست و هنوز قادر است علیه پایگاههای آمریکا و متحدان این کشور حمله انجام دهد.
متحدان و دشمنان آمریکا، هر دو، با کاهش شدید ذخایر تسلیحاتی پنتاگون دستوپنجه نرم میکنند. و با نزدیک شدن انتخابات میاندورهای، برخی از رأیدهندگان ترامپ که در کارزار انتخاباتی سال ۲۰۲۴ او از وعدهاش مبنی بر دور نگه داشتن آمریکا از جنگهای خاورمیانه استقبال کرده بودند، اکنون در حال طرح این پرسش هستند که تا چه زمانی دیگر باید هزینههای بالاتر را در جایگاههای سوخت پرداخت کنند.
همزمان با بالا ماندن قیمت بنزین و سایر کالاها، میزان رضایت از نحوه مدیریت جنگ توسط ترامپ نیز کاهش یافته است. نظرسنجی رویترز/ایپسوس که این هفته منتشر شد، میزان محبوبیت ترامپ را ۳۳ درصد اعلام کرد. نظرسنجیکنندگان دریافتند که حمایت از جنگ در میان جمهوریخواهان در حال کاهش است، هرچند میزان تأیید این اقدام در داخل حزب او همچنان ۶۹ درصد است.
ترامپ بهویژه نسبت به واکنش سرمایهگذاران نسبت به اقداماتش درباره ایران حساس بوده است. او در ماه ژوئن، دقیقاً پس از آنکه یک توافق موقت صلح با تهران امضا کرد که بعداً از هم فروپاشید، گفت: هر بار که درباره احتمال صلح صحبت میکردیم، بازار سهام مثل یک موشک به سمت بالا شلیک میشد.
او در توضیح تصمیمش برای امضای این یادداشت تفاهم گفت: نمیخواستم شاهد یک فاجعه اقتصادی باشم.
به نظر میرسد همین نگرانیهای اقتصادی، تمایل دولت آمریکا برای اعمال فشار اقتصادی بیشتر بر تهران را محدود کرده است. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، این هفته علیه ایران «روز دی اقتصادی» اعلام کرد و به کشورها هشدار داد که اگر به تجارت با تهران ادامه دهند، در معرض خشم تحریمهای آمریکا قرار خواهند گرفت.
با این حال، او همزمان از شدت تهدیدهای خود کاست و گفت که تحریمها را بلافاصله اعمال نمیکند، زیرا «چرا باید بخواهم نظام مالی جهانی را منفجر کنم؟»
ریچارد نفیو، که در دولت باراک اوباما و پیش از توافق هستهای ایران در سال ۲۰۱۵ در طراحی نظام تحریمها نقش داشت، گفت که ایرانیها احتمالاً به این اظهارات توجه کردهاند.
«این موضوع بهوضوح این پیام را به ایرانیها منتقل کرد که برای میزان اقدامی که حاضر به انجام آن هستیم، محدودیتی وجود دارد.»
وی افزود: فشار اقتصادی همچنان ابزار مهمی است، اما جنگ ممکن است محدودیتهای فشار اقتصادی و همچنین فشار نظامی را آشکار کرده باشد.
نفیو گفت: چیزی که من را نگران میکند این است که آیا ما اکنون به محدودیتهای میزان فشاری که اعمال زور نظامی میتواند وارد کند نیز پی بردهایم یا خیر؛ و اینکه آیا واکنش ایران در نهایت این خواهد بود که بگوید: «ما میتوانیم از عهده همه اینها برآییم». اگر چنین باشد، دیگر فقط اهرم فشار اقتصادی را از دست ندادهایم؛ بلکه اهرم فشار خود را در همه زمینهها از دست دادهایم.
پیامدهای این جنگ بسیار فراتر از خاورمیانه طنینانداز شده است. اطلاعات تازه سازمانهای اطلاعاتی آمریکا نشان میدهد که کرملین معتقد است جنگ ایران، ایالات متحده را تضعیف کرده است. بر اساس ارزیابیهای اطلاعاتی، ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، ممکن است این وضعیت را فرصتی برای تشدید اقدامات علیه منافع واشنگتن و متحدان این کشور در اروپا بداند.
این ارزیابیهای اطلاعاتی پیش از سفر روز سهشنبه جان رتکلیف، مدیر سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیآیاِی)، به مسکو انجام شده بود. به گفته یک فرد آگاه، رتکلیف در مسکو به همتای روس خود هشدار داد که از تشدید اقدامات علیه اوکراین خودداری کند و گفت چنین اقدامی نتیجه معکوس خواهد داشت. سیآیاِی درباره موضوع این گفتوگوها اظهارنظری نکرده است و ترامپ نیز روز پنجشنبه گفت پوتین «قصد حمله به قلمرو یک کشور عضو ناتو را ندارد».
روزنامه واشنگتن پست پیشتر گزارش داده بود که آمریکا حدود یکچهارم پهپادهای ریپر خود را از دست داده است؛ پهپادهایی که هر فروند آنها بین ۳۰ تا ۵۰ میلیون دلار هزینه دارد. این پهپادها برای عملیات شناسایی و تعیین اهداف مورد استفاده قرار میگیرند. ذخایر سامانههای پیشرفته دفاع موشکی پاتریوت نیز، که برای حفاظت از اسرائیل، اوکراین و پایگاههای آمریکا در سراسر جهان به کار میروند، بهشدت کاهش یافته است.
این کمبودها باعث شده است برخی کشورهای دیگر نیز در زمینه کمک به اوکراین و متحدان عرب آمریکا محتاطتر عمل کنند، زیرا آنها احساس میکنند در صورت کاهش توانایی آمریکا برای کمکرسانی به آنها، نیاز فزایندهای دارند که زرادخانه بزرگتری را برای دفاع از خود حفظ کنند. برای نمونه، اوکراین از یونان درخواست سامانههای پاتریوت کرده است، اما آتن اخیراً این درخواست را رد کرده و در عوض، پس از تهدیدهای ایران، یکی از سامانههای خود را به جزیره کرت منتقل کرده است؛ جزیرهای که یک پایگاه آمریکایی نیز در نزدیکی آن قرار دارد.
در منطقه خلیج فارس، جایی که آمریکا مدتها حضور نظامی قدرتمندی در آن حفظ کرده است، پنتاگون در حال بررسی این موضوع است که آیا به جای بازسازی تمام پایگاههای آسیبدیده خود، بخشی از نیروهای آمریکایی را از منطقه خارج کند یا خیر.
نیت سوانسون، که در دولت جو بایدن مدیر بخش ایران در شورای امنیت ملی آمریکا بود و در نیمه نخست سال اول دولت ترامپ نیز در این سمت ادامه فعالیت داد، گفت: متحدان آمریکا تلاش خواهند کرد خود را از این وضعیت مصون نگه دارند.
وی افزود حضور آمریکا در خاک این کشورها «طی شش ماه گذشته برای این کشورها یک عامل منفی بوده است».
«این حضور بهانهای برای حمله به آنها بوده و ما نیز کار چندانی نمیتوانستیم برای دفاع از این وضعیت انجام دهیم. ما دیگر به شکلی که پیش از این بودیم، تنها قدرت مسلط و غالب در خاورمیانه نخواهیم بود.»
این خبر را اینجا ببینید.