شفقنا- سید اسماعیل بقایی در پاسخ به خبرنگار شفقنا با توجه به کاهش محسوس تراز آب دریای خزر و اعلام سازمان بنادر مبنی بر پیشنهاد تشکیل کنسرسیوم کشورهای ساحلی، وزارت امور خارجه در حال حاضر در چه مرحلهای از رایزنی با سایر کشورهای ساحلی برای عملیاتی کردن این پیشنهاد است؟ توضیح داد: در حوزه محیطزیست دریای خزر، معاهدهای پنججانبه با قدمتی نزدیک به دو دهه (مصوب دهه ۱۳۸۰) وجود دارد که سندی بسیار حیاتی بهشمار میرود و نشستهای دورهای اعضای آن بهطور مستمر برگزار میشود. موضوع کاهش تراز آب دریای خزر در سالهای اخیر شدت یافته است که از علل اصلی آن میتوان به تغییرات اقلیمی، افزایش تبخیر و کاهش ورودیهای آب اشاره کرد. بررسی ابعاد فنی این پدیده بر عهده سازمان حفاظت محیط زیست است، اما وزارت امور خارجه نیز از تمامی ظرفیتهای دیپلماتیک برای تقویت همکاریهای پنججانبه بهره میجوید.
او خبر داد: نشست کشورهای عضو کنوانسیون خزر بهزودی (اواخر شهریور یا اوایل مهرماه) در تهران برگزار خواهد شد و یکی از مهمترین محورهای دستور کار این اجلاس، بررسی راهکارهای مقابله با کاهش سطح آب دریای خزر است.
نشست خبری هفتگی اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه صبح دوشنبه ۲۶ مرداد ماه ۱۴۰۵ با حضور اصحاب رسانه در محل وزارت امور خارجه برگزار شد.
به گزارش خبرنگار شفقنا بقایی گفت: ، امروز سالروز بازگشت آزادگان سرافراز به کشور است جا دارد یاد و خاطره از همه آزادگانی که سال های دشوار اسارت را با صبر پشت سر گذاشتند قدردانی کنیم. عزت و استقلال ایران مدیون نسل و انسان هایی است که حاضر نبودند سرنوشت کشور را به کشور دیگری واگذار کنند. در دو جنگ تحمیلی اخیر شاهد خطای محاسباتی دشمن بودیم و این خطای محاسباتی بسیار برای ما و منطقه و جهان پر هزینه بود همه دیدند ایران امروز با تلاش و استقامت در برابر فشار و تحریم و جنگ، دارای ظرفیت و مردمانی متفاوت برای عزت و استقلال کشور است تردیدی نداریم این تجربه های تاریخی پلی است برای رفتن برای آینده روشن همراه با عزت و استقلال ایران.
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره وضعیت خلبانان ایرانی در قطر گفت: مراودات دیپلماتیک با قطر منافاتی با پیگیری جدی سرنوشت چهار خلبان ارتش ندارد.این خلبانان در ۱۱ اسفند ۱۴۰۴ در عملیاتی دفاعی علیه مبدأ تجاوز آمریکا شرکت داشتند. اقدامات دیپلماتیک از نخستین روزها با مکاتبه با صلیب سرخ و رایزنی سفارتخانهها آغاز شد.
او افزود: تا زمان شفافسازی، فرض بر اسارت سه خلبان مفقود است و از تمامی ظرفیتهای حقوقی و بینالمللی بهره میجوییم. همچنین به روان پاک خلبان شهیدی که پیکرش به میهن بازگشت، درود میفرستیم.
سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به اینکه ایران حقوق حاکمیتی خود در خلیجفارس را با جدیت پیگیری میکند، گفت: جایگاه مجلس در قانون اساسی شفاف و روشن است و وزارت امور خارجه خود را موظف میداند در تمامی روندهای مربوط به قانونگذاری، همکاریهای لازم را با مجلس انجام دهد.
او افزود: در همین راستا، این وزارتخانه همواره دیدگاههای کارشناسی خود را ارائه داده و درباره این طرح نیز نظرات خود را اعلام کرده است.
او افزود: در خصوص مباحث مرتبط با حقوق حاکمیتی جمهوری اسلامی ایران در خلیجفارس، تنگه هرمز و دریای عمان، قوانین پیشین موجود است و وزارت امور خارجه در مواضع مطرحشده، همواره هم قوانین کنونی و هم تحولات روز را مد نظر قرار داده است.
در ادامه مسیر نیز این همکاریها ادامه خواهد داشت و در صورت نیاز و درخواست نمایندگان محترم مجلس، دیدگاههای کارشناسی مجدداً ارائه خواهد شد.
سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به اینکه ایران وجود هرگونه مهلت ۶۰ روزه در تفاهمنامه را رد میکند، توضیح داد: در متن یادداشت تفاهم، موضوعی تحت عنوان «مهلت ۶۰ روزه» وجود ندارد و جمهوری اسلامی ایران هرگز سیاستهای خود را تحت فشار، اولتیماتوم یا ضربالاجل زمانی تنظیم نمیکند، بلکه تمامی تصمیمگیریها صرفاً بر اساس ارزیابی از منافع و امنیت ملی صورت میگیرد.
او بیان کرد: آنچه در تفاهمنامه پیشبینی شده بود، صرفاً بازهای ۶۰ روزه برای گفتگو پیرامون دو محور «رفع تحریمها» و «موضوع هستهای» بود که در صورت عدم دستیابی به نتیجه، قابلیت تمدید داشت.
بقایی توضیح داد: به دلیل نقض فاحش و گسترده یادداشت تفاهم ۲۸ خرداد از سوی ایالات متحده تنها چند هفته پس از امضای آن، هیچگونه گفتگویی آغاز نشد و در نتیجه، بحث مهلت ۶۰ روزه نیز کاملاً موضوعیت خود را از دست داد.
او گفت: تمرکز اصلی مجموعه کشور بر اداره امور جاری معطوف است و همزمان نیروهای مسلح با هوشیاری کامل، تمام تحرکات را زیر نظر دارند.
سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به نقشه مسیر تردد دریایی با عمان، گفت: تدوین نقشه مسیر تردد دریایی با عمان به دلیل پیچیدگیهای امنیتی ناشی از اقدامات آمریکا و رژیم صهیونیستی، تعدد بازیگران و کارشکنی جریانهای مخرب زمانبر شده است.
او افزود: پیچیدگی ماهوی موضوع است؛ ناامنی تحمیلشده بر تنگه هرمز، منطقه و جهان، ناشی از اقدام نظامی غیرقانونی آمریکا و رژیم صهیونیستی بوده است.
بقایی تشریح کرد: این نخستین بار است که سازوکاری برای تأمین همزمان حقوق حاکمیتی دو دولت ساحلی و تضمین تردد ایمن کشتیهای تجاری تدوین میشود.با وجود عهدشکنیهای پیشین آمریکا، مذاکرات فشرده میان ایران و عمان برای نهاییسازی بیانیه مشترک و ایجاد سازوکاری ایمن و حافظ منافع متقابل با جدیت ادامه دارد.
سخنگوی وزارت امور خارجه با تاکید بر اینکه همکاری برخی همسایگان با متجاوزان مغایر با روابط حسن همجواری است، گفت:علت طرح این مسائل، عدم پایبندی برخی کشورهای منطقه به اصل حسن همجواری و بی توجهی به واقعیتهای تاریخی و جغرافیایی است.
او افزود: در اختیار قرار دادن خاک و امکانات یک کشور در ماه مبارک رمضان به ایالات متحده و رژیم صهیونیستی برای تجاوز نظامی به یک کشور همسایه و مسلمان، به هیچوجه با اصل حسن همجواری و احترام متقابل سازگار نیست.
بقایی گفت: چنین اقداماتی که رفتاری ناشی از فرار رو به جلو محسوب میشود، هرگز نمیتواند رویدادهای آغازشده از ۹ اسفند و واقعیتهای تاریخی دهههای ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ میلادی را دگرگون ساخته یا به فراموشی بسپارد.
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره وجود میانجی جدید در روابط ایران و آمریکا گفت: درباره موضوعات مرتبط با روابط ایران و ایالات متحده، همانگونه که پیشتر نیز اشاره شد، کشورهایی نظیر پاکستان و قطر در حال تلاش و نقشآفرینی هستند. همچنین مطرح ساختن دیدگاهها و اعلام آمادگی برخی کشورهای اروپایی در تماسهای دوجانبه برای بهکارگیری «مساعی جمیله» امری کاملاً طبیعی است، اما این موضوع به معنای شکلگیری یا پذیرش میانجی جدیدی در روند روابط ایران و آمریکا نیست.
او افزود: اساساً چالش اصلی میان ایران و آمریکا موضوع میانجیگری نیست، بلکه مسئله به نوع نگاه، محاسبات اشتباه و اصرار هیئت حاکمه آمریکا بر روشها و رویکردهایی بازمیگردد که شکست آنها صدها بار تجربه شده است.
بقایی توضیح داد: پافشاری واشنگتن بر آزمودن مجدد مسیرهای آزموده و ناکارآمد گذشته، قطعاً نتیجهای متفاوت از تجارب قبلی برای آنان به همراه نخواهد داشت.
سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به خسارت زیستمحیطی ۵ دهه حضور آمریکا در منطقه گفت: خسارتهای واردشده به محیط زیست خلیجفارس و دریای عمان محدود به بازه ۶ ماهه یا یکساله اخیر نیست، بلکه منطقه ما در پنج دهه گذشته همواره با حضور نظامی آمریکا و متحدانش مواجه بوده است.
بقایی گفت: این حضور مداوم که با بهکارگیری پیشرفتهترین جنگافزارها، برگزاری مانورهای متعدد و تحمیل جنگهای گوناگون بر منطقه همراه بوده، آسیبهای زیستمحیطی هنگفت و تریلیوندلاری به بار آورده است.
بقایی هشدار داد: این آسیبها در دو سال اخیر به دلیل حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه تأسیسات مختلف در کرانههای خلیجفارس و پیامدهای ناشی از حضور نظامی آنان شدت یافته است. جمهوری اسلامی ایران قطعاً پیگیری این خسارتها را در دستور کار خود قرار خواهد داد.
او افزود: آسیبهای زیستمحیطی مرز ناپذیرند و تأثیرات آنها منحصراً متوجه ایران نیست، بلکه تمامی کشورهای حاشیه خلیجفارس، دریای عمان و فراتر از آن را متأثر میسازد.
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره واکنش دستگاه دیپلماسی به تحرکات غیرقانونی فرانسه گفت: فارغ از شخصیت خصوصی افراد، آنچه برای جمهوری اسلامی ایران اهمیت دارد، موضعی است که به نام یک دولت منتشر میشود و اقدام اخیر طرف فرانسوی به هیچ عنوان قابل قبول نیست. انتظار میرفت مقامات ذیربط فرانسه واکنشی منطقی نشان داده و بابت این موضوع عذرخواهی کنند.وزیر امور خارجه فرانسه صراحتاً اعلام کرد دو فرد یادشده که از ابتدا آنها را نه دیپلمات، بلکه «کارمند سفارت» نامیدند در حال کمک به جامعه مدنی ایران بودهاند.
بقایی توضیح داد: مطرح ساختن چنین مفاهیمی در حقوق دیپلماتیک متعارف نیست و اصرار بر حمایت از جامعه مدنی، اعتراف صریح به نقض کنوانسیون وین در خصوص روابط دیپلماتیک محسوب میشود.
او گفت: وزارت امور خارجه تمامی اقدامات لازم را انجام داده است؛ سفیر فرانسه احضار، اعتراض رسمی ایران ابلاغ و پس از خروج این دو عنصر از کشور، عدم امکان بازگشت آنان به ایران به طور رسمی اعلام گردید.
سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به جنایات متجاوزان در میناب، لامرد و قشم گفت: ایستادگی ملت و مسئولان ایران در سختترین شرایط و دفاع از تمامیت ارضی کشور در جریان حوادث ۴۰ روزه (بهویژه ۹ اسفند)، افتخاری بزرگ در تاریخ ایران است.
بقایی گفت: در مقابل، متجاوزانی که مرتکب جنایات متعدد از جمله در میناب، لامرد و قشم شدهاند، همواره دچار ترس و اضطراب ناشی از اقدامات خود خواهند بود و به فرموده رهبر معظم انقلاب، آرزوی مرگ آرام را به گور خواهند برد.
بقائی: پاکستان نقش میانجیگری میان ایران و آمریکا را دنبال میکند
بقایی با اشاره به رفتوآمدها میان ایران و پاکستان گفت: در همین راستا، وزیر کشور پاکستان به دعوت آقای مؤمنی، وزیر کشور، به تهران سفر کرد و در این دیدار دربارهی موضوعات دوجانبه و تحولات منطقه گفتوگو شد.
او افزود: پاکستان میکوشد از ظرفیتهای خود برای میانجیگری میان ایران و آمریکا استفاده کند. این سفر حامل پیام ویژهای نبود، بلکه در ادامه نقشآفرینی پاکستان در شکلدهی به تفاهمنامه اسلامآباد انجام شد.
بقایی گفت: متأسفانه پیمانشکنیهای مکرر آمریکا، همانگونه که پیشتر دربارهی عمان رخ داد، اینبار نیز نهاد میانجیگری را در خصوص پاکستان با خدشه مواجه کرده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره مناسبات اقتصادی و تجاری با افغانستان گفت: ایران و افغانستان بهعنوان دو کشور همسایه و مسلمان، از اشتراکات فرهنگی و تاریخی بیشماری برخوردارند و روابط مناسبی در حوزههای مختلف دارند.
بقایی گفت: ضروری است دو طرف در تعاملات خود، نگرانیهای یکدیگر را مدنظر قرار داده و از ظرفیتهای گوناگون اقتصادی و تجاری استفاده کنند.
او توضیح داد: ایران فارغ از موضوع شناسایی رسمی، مناسبات خود را با افغانستان در بخشهای مختلف ادامه داده و تقویت خواهد کرد. مسئلهی شناسایی یک موضوع حقوقی و سیاسی است که پس از دستیابی به جمعبندی نهایی درباره آن تصمیمگیری میشود؛ با اینحال، این مسئله نباید مانع تداوم و توسعهی همکاریهای همهجانبه میان دو کشور گردد.
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره اینوه آمریکا برای توجیه شکستهای خود اهداف جنگ را تغییر میدهد، گفت: تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، جنگی متکی بر ادعاهای خلاف واقع است و متجاوزان اکنون با گرفتار شدن در باتلاق خودساخته، برای توجیه شکستهایشان ناچار به تغییر مداوم اهداف شدهاند.
بقایی گفت: ایجاد ناامنی در منطقه و اخلال در وضعیت تنگه نیز حاصل مستقیم این تجاوزگری است. بهترین مسیر برای آمریکا، اذعان به سوءمحاسبه و خروج هرچه سریعتر از این وضعیت پرتبعات است؛ هرچند وجود چنین شجاعتی در تصمیمگیران آمریکایی بعید به نظر میرسد.