شفقنا – عربستان سعودی و ۱۳ کشور دیگر تشکیل یک ائتلاف نظامی دریایی را برای حفاظت از آزادی کشتیرانی در تنگه باب‌المندب، دریای سرخ و خلیج عدن تأیید کرده‌اند؛ انتظار می‌رود کشورهای بیشتری نیز به این ائتلاف بپیوندند.
بحرین، بنگلادش، کومور، جیبوتی، مصر، اردن، کویت، پاکستان، قطر، عربستان سعودی، سومالی، سودان، ترکیه و یمن نخستین کشورهایی هستند که به این طرح پیوسته‌اند.
اهمیت این ائتلاف برای منطقه تا چه اندازه است؟
آنچه تاکنون می‌دانیم:
عربستان سعودی چه چیزی را اعلام کرده است؟
وزارت دفاع عربستان سعودی روز پنج‌شنبه اعلام کرد که ۱۵ کشور بیانیه‌ای را امضا کرده‌اند که از میان آنها، تاکنون ۱۳ کشور به‌طور کامل به این ائتلاف پیوسته‌اند.
این وزارتخانه در ۳۰ ژوئیه از تشکیل «ائتلاف چندملیتی دفاع دریایی» به‌عنوان چارچوبی برای تقویت همکاری‌های جمعی در زمینه دفاع دریایی خبر داده بود.
وزارت دفاع عربستان این ائتلاف را «یک ائتلاف بین‌المللیِ باز که از پیوستن همه کشورهایی که با اهداف و اصول آن همسو هستند استقبال می‌کند» توصیف کرد و افزود که همچنان درخواست‌های جدید برای عضویت را دریافت می‌کند.
این وزارتخانه روز ۱۳ آگوست در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: تعداد کشورهایی که بیانیه مشترک را امضا کرده‌اند به ۱۵ کشور رسید، در حالی که ۱۳ کشور مراحل ملی خود را تکمیل کرده، منشور ائتلاف را امضا کرده و رسماً پیوستن خود به ائتلاف را اعلام کرده‌اند.
این بیانیه پس از سومین نشست ائتلاف صادر شد؛ نشستی که روز ۱۳ اوت در جده عربستان سعودی برگزار شد.
وزارت دفاع عربستان افزود: این امر بیانگر آغاز واقعی فعالیت ائتلاف و ورود آن به مرحله فعال‌سازی نهادی و عملیاتی است، در حالی که سایر کشورها همچنان در حال تکمیل روندهای ملی لازم برای پیوستن به ائتلاف هستند.
جزئیات نحوه فعالیت این ائتلاف همچنان در حال تدوین است، اما به گفته وزارت دفاع عربستان، کشورهای عضو اطلاعات و داده‌های اطلاعاتی را با یکدیگر مبادله خواهند کرد، برنامه‌ریزی عملیاتی را توسعه خواهند داد و رزمایش‌ها و تمرین‌های مشترک دریایی برگزار خواهند کرد. همچنین تقویت توانمندی‌های نظامی و اجرای عملیات مشترک دریایی از دیگر وظایف این ائتلاف خواهد بود.
وزارت دفاع عربستان پیش‌تر اعلام کرده بود که دریابان عبدالله بن سالم الشهری به‌عنوان فرمانده ائتلاف منصوب شده است. او بر دفاع مشترک دریایی نظارت خواهد کرد، هماهنگی با کشورهای عضو و دیگر ائتلاف‌های دریایی را بر عهده خواهد داشت و مأموریت‌هایی را که در چارچوب منشور ائتلاف تعریف شده‌اند، اجرا خواهد کرد.
این ائتلاف تا چه اندازه مهم است؟
اعلام تشکیل این ائتلاف در شرایطی صورت می‌گیرد که جنگ ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران همچنان زیرساخت‌های انرژی و غیرنظامی منطقه خلیج فارس را دستخوش تحولات گسترده کرده است.
این اعلامیه همچنین هم‌زمان با افزایش تمرکز جنگ بر تنگه هرمز انجام شده است. انسداد این مسیر که پیش‌تر حدود ۲۰ درصد از صادرات جهانی نفت و گاز طبیعی از طریق آن انجام می‌شد، فشار سنگینی بر اقتصاد جهانی وارد کرده است.
در تازه‌ترین دور تشدید تنش‌ها، کشتی‌های با پرچم عربستان سعودی در مسیر باب‌المندب، دریای سرخ و خلیج عدن، بارها هدف حملات حوثی‌های یمن قرار گرفته‌اند.
احمد ناگی، تحلیلگر ارشد گروه بحران بین‌المللی در امور یمن، به الجزیره گفت که ائتلاف دریایی جدید می‌تواند تا حد زیادی مهم باشد، اما میزان اهمیت آن به این بستگی دارد که در عمل تا چه اندازه مؤثر باشد.
«پیش از این نیز شاهد چندین ابتکار برای تأمین امنیت دریایی بوده‌ایم، از جمله ابتکارهایی که در جریان بحران دزدی دریایی در خلیج عدن ایجاد شدند. اگرچه برخی از این ابتکارها از نظر سیاسی اهمیت داشتند، بسیاری از آنها برای تبدیل اهداف خود به نتایج ملموس در میدان عمل با مشکل مواجه شدند.»
وی افزود: همین مسئله درباره این ائتلاف نیز صدق می‌کند. اگر این ائتلاف بتواند توافق‌ها و تعهدات سیاسی را به اقدامات عملی و ملموسی تبدیل کند که تهدیدات علیه امنیت دریایی و آزادی کشتیرانی را برطرف کند، می‌تواند به یک ائتلاف مهم تبدیل شود.
هدف این ائتلاف چیست؟
با این حال، ناگی خاطرنشان کرد که این ائتلاف تلاشی از سوی عربستان سعودی است نه‌تنها برای بازدارندگی حوثی‌ها، بلکه برای مطرح کردن حملات حوثی‌ها به کشتیرانی در دریای سرخ به‌عنوان یک مسئله جهانی، نه صرفاً مسئله‌ای مربوط به عربستان سعودی.
حوثی‌ها در سال ۲۰۱۴ کنترل صنعا، پایتخت یمن، را به دست گرفتند. از آن زمان تاکنون، آنها با دولت مورد حمایت عربستان سعودی که در شهر بندری عدن مستقر است، در حال جنگ بوده‌اند.
این تنش‌ها از زمانی که جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران با حمله به تهران در ۲۸ فوریه آغاز شد، تنها تشدید شده است؛ در همین مدت، حوثی‌ها حملاتی را علیه کشتی‌های دارای پرچم عربستان سعودی و تأسیسات نفتی در دریای سرخ آغاز کرده‌اند.
تشدید درگیری‌ها نگرانی‌هایی را به وجود آورده است مبنی بر اینکه حوثی‌ها ممکن است باب‌المندب را به‌طور کامل مسدود کنند؛ آبراهی حیاتی که دریای سرخ را به خلیج عدن متصل می‌کند و یکی از مسیرهای اصلی انتقال کالا و انرژی در جهان است.
ناگی گفت: از دیدگاه ریاض، پاسخ به این حملات نباید فقط بر عهده عربستان سعودی باشد. در عوض، باید یک تلاش گسترده‌تر بین‌المللی برای مقابله با حوثی‌ها و اختلالی که آنها در دریای سرخ ایجاد می‌کنند، شکل بگیرد.
او خاطرنشان کرد که این ائتلاف تاکنون «عمدتاً یک ائتلاف دفاعی» بوده است.
«هیچ نشانه‌ای وجود ندارد که این ائتلاف قصد داشته باشد عملیات تهاجمی علیه حوثی‌ها انجام دهد. اما این بدان معنا نیست که سعودی‌ها در صورت ادامه حملات، سکوت خواهند کرد.»
وی افزود: در مقطعی، ریاض ممکن است به این نتیجه برسد که باید به‌طور مستقیم‌تری واکنش نشان دهد.
ناگی توضیح داد که در چنین شرایطی، این ائتلاف می‌تواند چارچوبی فراهم کند تا عربستان سعودی با برخورداری از حمایت گسترده‌تر بین‌المللی اقدام کند.
«در نهایت، هدف این است که هزینه حملات حوثی‌ها افزایش یابد و یک عامل بازدارنده قدرتمندتر ایجاد شود.»
وی گفت: پیامی که عربستان سعودی تلاش دارد مخابره کند این است که این حملات صرفاً منافع ریاض را هدف قرار نمی‌دهند. آنها بر کشتیرانی بین‌المللی و تجارت جهانی تأثیر می‌گذارند، بنابراین باید به‌عنوان مسئله‌ای مورد نگرانی جامعه بین‌المللی نیز در نظر گرفته شوند.
این خبر را در الجزیره ببینید.