شفقنا – روزنامه نیویورک تایمز در گزارش روز دوشنبه خود با اشاره به اهرم فشاری که ایران در اختیار دارد تا کاخ سفید را ملزم به اجرای مفاد تفاهمنامه ژوئن بین تهران و واشنگتن کند، نوشت جمهوری اسلامی بدون اینکه امتیازهایی از دولت دونالد ترامپ بگیرد، حاضر به بازگشایی تنگه هرمز نیست.
به گزارش سرویس ترجمه شفقنا، خواستههای ایران برای بازگشایی تنگه هرمز، آنگونه که در بیانیهای در روز شنبه مطرح شد، تا حد زیادی همان اقداماتی است که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، پیشتر در تفاهمنامهای که در ۱۷ ژوئن امضا شد و بهسرعت از هم پاشید، با انجام آنها موافقت کرده بود. اما ایران کنترل بر این آبراه حیاتی را بهترین فرصت خود برای وادارسازی کاخ سفید به اجرای آن وعدهها میداند و فعلاً حاضر نیست از این اهرم دست بکشد.
تحلیلگران معتقدند برای ایران، جلوگیری از اینکه ترامپ بتواند مدعی پیروزی بر سر تنگه هرمز شود، مؤثرترین اهرم برای متقاعد کردن او به تعهد دوباره به آن توافق و اجرای آن است. انسداد این کریدور دریایی قیمت انرژی را بالا نگه میدارد و همچنین راهی است برای اطمینان از اینکه کشورهای حاشیه خلیج فارس که برای صادرات خود به این مسیر وابستهاند، واشنگتن را نیز به بازگشت به تفاهمنامه تشویق خواهند کرد.
اسفندیار باتمانقلیچ، بنیانگذار بنیاد «بورس و بازار»، گفت سطح بیاعتمادی میان ایران و ایالات متحده آنقدر بالاست که تهران میخواهد پیش از آنکه حتی بخشی از کنترل خود بر تنگه هرمز را واگذار کند، اطمینان حاصل کند که امتیازات اقتصادی وعدهدادهشده دریافت خواهد کرد.
او گفت: مقامهای ایرانی نگراناند که اگر تنگه [هرمز] باز شود، ترامپ بدون آنکه احساس کند نیازی به حلوفصل این مناقشه دارد، از آن کنار بکشد. آنها میخواهند از تنگه بهعنوان سازوکاری برای تضمین تعهد استفاده کنند تا اطمینان یابند ترامپ مفاد گوناگون تفاهمنامه را اجرا میکند.
علی واعظ، مدیر پروژه ایران در «گروه بینالمللی بحران»، تنگه را به «شمشیر داموکلس بالای سر ترامپ» تشبیه کرد.
«ایران میخواهد منافع را از همان ابتدا دریافت کند، بدون اینکه اهرم اصلی خود، هرمز، را واگذار کند.»
ترامپ روز یکشنبه به آکسیوس گفت که معتقد است ایران سرانجام به دلیل فشارهای اقتصادی و تورم کوتاه خواهد آمد. او تهدیدی به اقدام نظامی جدید علیه ایران مطرح نکرد و گفت: ما فعلاً خیلی بیسروصدا پیش میرویم.
محمدباقر ذوالقدر، دبیر پیشین شورای عالی امنیت ملی ایران، روز شنبه خواستههای ایران را برشمرد. او خواستار آن شد که ایالات متحده محاصره دریایی و تحریمهای خود علیه صادرات نفت و محصولات پتروشیمی ایران را لغو کند، نیروهای نظامی آمریکا از اطراف ایران خارج شوند، غرامت جنگی پرداخت شود و داراییهای بلوکهشده ایران آزاد شوند؛ همچنین حملات به متحدان ایران در منطقه، از جمله در لبنان، و تهدیدها علیه تهران پایان یابد.
تمام این خواستهها، بهجز پرداخت غرامت، در تفاهمنامه ۱۴ مادهای ماه ژوئن تصریح شدهاند. بیشتر مفاد این توافق ظرف چند هفته نقض شدند و حتی ترامپ نیز اعلام کرد که این توافق «پایان یافته است».
واعظ گفت درخواست غرامت نیز خواستهای تازه و ناآشنا نیست و مقامهای ایرانی در رسانههای داخلی گفتهاند که این موضوع یک برگ چانهزنی است تا بتوانند بیشترین میزان ممکن از تخفیف تحریمها و رفع محدودیتها از سوی واشنگتن را به دست آورند.
وی افزود مذاکرات ایران با عمان درباره اینکه پس از باز شدن تنگه هرمز، تردد کشتیها چگونه انجام شود، عملاً به پایان رسیده است. اما به گفته او، ایران میخواهد بازگشایی این آبراه را به احیای تفاهمنامه گره بزند؛ اقدامی که به مذاکرات بیشتری با ایالات متحده آمریکا نیاز خواهد داشت. هرگونه مذاکره درباره آینده برنامه هستهای ایران، که یکی از دلایل اصلی اعلامشده از سوی ترامپ برای آغاز این جنگ بوده است، نیز به احیای تفاهمنامه وابسته خواهد بود.
سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز یکشنبه در گفتوگو با خبرنگاران گفت: مذاکرات با عمان درباره تنگه هرمز بهخوبی در حال پیشرفت است و در مراحل پایانی قرار دارد و کارشناسان در حال کار روی نقشهها هستند.
«با این حال، توافق با عمان به معنای بازگشایی تنگه [هرمز] نیست؛ بازگشایی تنگه همچنان به اجرای شروطی بستگی دارد که از طریق میانجیها منتقل شدهاند.»
سانام وکیل، مدیر برنامه خاورمیانه و شمال آفریقا در اندیشکده «چتم هاوس»، ادعا کرد بخشی از سردرگمی موجود ناشی از اختلافات درون ساختار سیاسی ایران درباره چگونگی ادامه مسیر است؛ اختلافاتی که باعث شده بر این خواستهها تأکید بیشتری شود.
وی مدعی شد برخی مقامها دیپلماسی را بهترین مسیر برای بازسازی اقتصادی میدانند. در مقابل، برخی دیگر، «آنقدر بدبین و دچار سوءظن هستند که ترجیح میدهند بهجای فکر کردن به اقتصاد، اهرم فشار خود را حفظ کنند» و روی این احتمال حساب باز کنند که ترامپ جنگ را از سر نخواهد گرفت.
اما به گفته او، ایرانیها واشنگتن را نیز دچار شکاف میبینند؛ بهگونهای که برخی مقامها خواهان دیپلماسی هستند و برخی دیگر خواستار بمباران بیشتر، و ترامپ نیز «هر لحظه به یک سمت متمایل میشود». همچنین در واشنگتن کسانی هستند که معتقدند پس از باز شدن تنگه هرمز، ترامپ وسوسه خواهد شد که از کل این جریان کنار بکشد و اورانیوم با غنای بالای ایران را که در زیر زمین دفن شده است، همانجا رها کند.
وکیل گفت: ایرانیها نمیخواهند این کار را مجانی انجام دهند. مسئله تنگه هرمز، دریافت عوارض نیست؛ مسئله کنترل و اهرم فشار برای باقی بسته توافق است.
باتمانقلیچ نیز گفت مسئله همچنین به اعتماد مربوط میشود. به گفته او، ایران میتوانست خواستههای افراطیتری مطرح کند، اما تصمیم گرفته است تلاش کند به تفاهمنامه بازگردد و آن را مبنایی برای پایان دائمی جنگ قرار دهد.
«آنچه اهمیت کمتری دارد، رقم یا مبلغ یا امتیاز مشخص است؛ آنچه اهمیت دارد این است که آمریکا چه کاری میتواند انجام دهد تا به ایران ثابت کند قادر است به هر یک از این تعهدات عمل کند.»
وکیل در پایان تاکید کرد: تفاهمنامه، همان نقطهای است که همه از آنجا تلاش خواهند کرد ساختار یک توافق را بنا کنند. اما ما هنوز فاصله زیادی با آن داریم.
این خبر را اینجا ببینید.