شفقنا- عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی جنگ و مذاکره را ابزارهای تحقق اهداف و منافع ملی دانست و گفت: تقویت بازدارندگی، احتمال وقوع جنگ را کاهش میدهد و بکارگیری بهموقع دیپلماسی، تهدیدها را به فرصت بدل میسازد.
«محمد عطریانفر» در گفتوگو با خبرنگار سیاسی ایرنا، در ارزیابی دلایل برخی فعالان سیاسی بر تداوم جنگ گفت: روابط جمهوری اسلامی ایران و آمریکا در یکی از پیچیدهترین دورههای خود قرار دارد. اگرچه دو کشور درگیر جنگی طولانیمدت و فراگیر نیستند اما سالهاست که رویارویی مستمری در حوزههای سیاسی، اقتصادی، امنیتی، اطلاعاتی و منطقهای میان آنها برقرار است؛ وضعیتی که میتوان آن را نه «صلح کامل» و نه «جنگ تمامعیار» دانست.
وی با اشاره به وجود دو رویکرد متفاوت در فضای سیاسی کشور افزود: برخی جریانهای سیاسی معتقدند هرگونه عقبنشینی یا انعطاف بدون دریافت تضمینهای معتبر، طرف مقابل را به افزایش فشار ترغیب خواهد کرد.
فعال اصلاحطلب عنوان کرد: در مقابل، بخش بزرگی از مردم و دیگر گروههای سیاسی بر این باورند که دیپلماسی فعال، در کنار حفظ قدرت بازدارندگی، میتواند هزینههای کشور را کاهش داده و فرصتهای بیشتری برای تأمین منافع ملی فراهم کند.
عطریانفر با تأکید بر اینکه هر دو دیدگاه از وزن سیاسی برخوردارند، تصریح کرد: نمیتوان بهسادگی نتیجه گرفت که هر مخالف مذاکره، لزوما خواهان تداوم جنگ است یا هر حامی مذاکره، به دنبال مصالحه یکجانبه است. تفاوت اصلی این دیدگاهها در نوع ارزیابی از «میزان اعتماد به طرف مقابل» و «شیوه صیانت از منافع کشور» نهفته است.
جنگ و مذاکره، ابزارهایی برای تحقق اهداف و منافع ملی هستند
وی ادامه داد: در نهایت، هرگونه تصمیمگیری باید بر پایه منافع ملی، امنیت پایدار و کاهش هزینههای کشور صورت گیرد؛ چرا که جنگ و مذاکره، هر دو ابزارهایی برای تحقق اهداف و منافع ملی هستند.
عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی با اشاره به تمایل برخی برای تداوم جنگ گفت: اختلافنظر در سیاست خارجی معمولا ناشی از تفاوت در تحلیل رفتار طرف مقابل و ارزیابی هزینهها و فرصتها است.
عطریانفر عنوان کرد: منتقدان مذاکره معتقدند توافقهای سیاسی بدون داشتن ضمانتهای اجرایی، پایدار نمیمانند و هرگونه امتیازدهی بدون دریافت منافع متقابل، طرف مقابل را به افزایش فشار ترغیب میکند. از نگاه آنان، تقویت توان دفاعی و حفظ مواضع بازدارنده، ابزارهای موثرتری برای صیانت از منافع ملی است.
وی خاطرنشان کرد: حامیان مذاکره نیز استدلال میکنند که گفتوگو، اگر از موضع اقتدار و با رعایت دقیق خطوط قرمز انجام شود، مانع از تشدید بحران شده، فشارهای اقتصادی و امنیتی را کاهش میدهد و فرصتهای مناسبتری برای توسعه کشور فراهم میآورد.
فعال اصلاحطلب تاکید کرد: سیاست خارجی موفق، حاصل تلفیق هوشمندانه قدرت سخت و قدرت نرم است. کشوری که همزمان از توان دفاعی بازدارنده و دیپلماسی فعال برخوردار باشد، در مذاکرات نیز دست برتر را خواهد داشت. مسئولان ارشد نظام باید تلاش کنند با کمترین هزینه و بیشترین کارآمدی، امنیت، استقلال، رفاه و منافع بلندمدت کشور را تأمین کنند.
عطریانفر در پاسخ به این پرسش که آیا مخالفان مذاکره راهکار جایگزینی دارند، گفت: انتظار طبیعی از این گروه، ارائه شفاف راهکارهای جایگزین است. مخالفان مذاکره معمولا بر راهبرد «مقاومت فعال» تأکید دارند که شامل محورهایی نظیر بیاعتمادی به غرب، تقویت اقتصاد داخلی، کاهش وابستگی به خارج و بیاثرسازی تحریمها از طریق اصلاحات ساختاری و افزایش تولید است.
وی افزود: در مقابل، منتقدان این رویکرد معتقدند که اگرچه با این اهداف کلان مخالفتی ندارند، اما اجرای موفق آن بدون کاهش تنشهای بینالمللی و استفاده از ظرفیتهای دیپلماسی، دشوار است؛ چرا که تداوم تنش، کشور را در مسیر توسعه و اجرای اصلاحات اقتصادی با چالشهای جدی مواجه میکند.
عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی بیان کرد: از نگاه این طیف، تحقق اهدافی همچون توسعه اقتصادی، جذب سرمایه و گسترش تجارت، در گرو کاهش فشارهای بینالمللی و استفاده هوشمندانه از ابزار مذاکره است. بهدلیل درهمتنیدگی اقتصاد جهانی، کمتر کشوری توانسته است صرفا با تکیه بر ظرفیتهای داخلی و بدون مدیریت تنش با نظام بینالملل، منافع ملی خود را بهطور کامل تامین کند.
عطریانفر ادامه داد: در واقع، اعتماد عمومی به سیاستگذاریهای کلان، اقتصاد پویا، دیپلماسی فعال و قدرت دفاعی، اضلاع مکمل امنیت و توسعه هستند و نباید هیچیک را فدای دیگری کرد.
دیپلماسی، با پشتوانه قدرت کارآمد خواهد بود
وی درباره پیگیری همزمان دیپلماسی و آمادگی دفاعی برای تامین منافع ملی اظهار کرد: دیپلماسی زمانی کارآمد است که از پشتوانه قدرت برخوردار باشد؛ در مقابل، قدرت بدون دیپلماسی نیز ممکن است به افزایش تنشهای غیرضروری و تحمیل هزینههای گزاف منجر شود.
فعال اصلاحطلب افزود: جمهوری اسلامی ایران طی دهههای گذشته همواره بر دو اصل «اقتدار» و «دیپلماسی» تاکید داشته است؛ اصولی که مکمل یکدیگرند و مدیریت بهینه بحران و کاهش هزینههای منازعه، در گرو توازن میان آنها است.
عطریانفر یادآور شد: تقویت بازدارندگی، احتمال وقوع جنگ را کاهش میدهد و بکارگیری بهموقع دیپلماسی، تهدیدها را به فرصت بدل میسازد.
پیگیری همزمان قدرت دفاعی و دیپلماسی فعال، شرط موفقیت سیاست خارجی و تأمین منافع ملی است. وی تصریح کرد: همافزایی قدرت دفاعی و دیپلماسی فعال، شرط اصلی موفقیت در سیاست خارجی و تأمین منافع ملی است؛ بنابراین مسئولان ارشد نظام باید با بهرهگیری هوشمندانه از هر دو ظرفیت، در راستای ارتقای امنیت و رفاه شهروندان گام بردارند.
عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی درباره تخریب، فحاشی و سنگاندازی در برابر مسئولان نظام گفت: بیتردید قدرنشناسی، فحاشی و سنگاندازی موجب دلسردی میشود. میان نقد مسئولانه و تخریب، فاصله زیادی وجود دارد و باید مرز روشنی میان این دو قائل شد.
عطریانفر عنوان کرد: در شرایط کنونی، با وجود این همه چالش، تخریب شخصیتها، اتهامزنی و دوقطبیسازی نهتنها به اصلاح امور کمکی نمیکند، بلکه مسئولیت تهمتزنندگان را نیز سنگینتر میسازد. البته مسئولان باید در برابر عملکرد خود پاسخگو باشند و رسانهها نیز بتوانند سیاستها و عملکردها را با رویکردی مشفقانه نقد کنند.
ضرورت توافق بر اصول مشترکی چون حفظ امنیت ملی، تمامیت ارضی، منافع ملی و عزت کشور
وی تاکید کرد: با این حال، اگر فضای سیاسی بهجای گفتوگوی مستدل، به میدان تخریب و نفی یکدیگر تبدیل شود، زمینه شکلگیری اجماع ملی از بین میرود و دشمنان از این وضعیت بهرهبرداری خواهند کرد. توافق بر اصول مشترکی چون حفظ امنیت ملی، تمامیت ارضی، منافع ملی و عزت کشور، ضرورتی است که همه گروهها، با وجود اختلافنظرهای سیاسی و جناحی، باید از آن پاسداری کنند.
فعال اصلاحطلب درباره ارسال حاشیهسازی و ارسال پیامهای متناقض در میانه تقابل و تضاد آن با منافع ملی گفت: بازیگران بینالمللی، بهویژه دشمنان ملت، برای ارزیابی ما تنها به توان نظامی و اقتصادی بسنده نمیکنند، بلکه میزان همگرایی سیاسی و ثبات داخلی کشور را نیز بهدقت زیر نظر دارند.
عطریانفر اظهار کرد: بر این اساس، هرگونه پیام ناهماهنگ در موضوعات راهبردی، به طرف مقابل جسارت تهاجم میبخشد. رقابتهای سیاسی باید بهگونهای مدیریت شود که تصویری از ناتوانی در تصمیمگیری ترسیم نشود؛ چرا که هر گامی برخلاف وحدت ملی، دشمن را به اتخاذ سیاستهای سختگیرانهتر تشویق میکند.
وی تصریح کرد: رعایت مسئولیتپذیری در بیان مواضع، پرهیز از حاشیهسازیهای غیرضروری و توجه به بازتاب بینالمللی سخنان و رفتارها، ضرورتی اجتنابناپذیر برای تقویت قدرت ملی و افزایش بازدارندگی سیاسی است.
جلوگیری از وقوع جنگ موفقترین راهبرد است
عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی درباره تعریف پیروزی و بازدارندگی در مواجهه با دشمن آمریکا – صهیونیستی گفت: در مناسبات بینالمللی، پیروزی همواره به معنای غلبه نظامی یا ورود به جنگ برای فتح مواضع رقیب نیست. موفقترین راهبرد آن است که از وقوع جنگ جلوگیری شود، امنیت کشور حفظ گردد، هزینههای ملی کاهش یابد و زمینه پیشرفت اقتصادی و توسعه فراهم شود.
عطریانفر ادامه داد: بازدارندگی زمانی موفق است که طرف مقابل به این جمعبندی برسد که هزینه تجاوز و اقدام خصمانه، بیش از منافع احتمالی آن خواهد بود. بازدارندگی نیز تنها به توان نظامی محدود نمیشود؛ اقتصاد توانمند، ثبات سیاسی، فناوری پیشرفته و دیپلماسی فعال، از ارکان مهم قدرت ملی بهشمار میروند و تقویت هر یک از این مؤلفهها، قدرت بازدارندگی کشور را افزایش میدهد.
سیاست خارجی موفق، ترکیبی از اقتدار، عقلانیت و دیپلماسی بهموقع است
وی، پیروزی راهبردی کشور را در گرو حفظ استقلال، تأمین امنیت، جلوگیری از تحمیل اراده خارجی، ارتقای جایگاه منطقهای و بینالمللی و فراهم شدن زمینه رشد و رفاه مردم دانست و افزود: سیاست خارجی موفق، ترکیبی از اقتدار، عقلانیت و دیپلماسی بهموقع است؛ هرچه این عناصر هماهنگتر در کنار یکدیگر قرار گیرند، بحرانها بهتر مدیریت و منافع ملی بیشتر تأمین میشود.