شفقنا- مازندران سالهاست با جنگلهای هیرکانی زیر فشار زمینخواری، تغییر کاربری و ساختوسازهای غیرمجاز قرار دارد.
به گزارش تسنیم از نوشهر، مازندران سالهاست میان دو تصویر متناقض گرفتار شده است؛ از یک سو سرزمینی با جنگلهای هیرکانی، نوار ساحلی بیبدیل، عرصههای ملی و منابع طبیعی ارزشمند که سرمایهای برای نسلهای آینده محسوب میشود و از سوی دیگر، جولان ساختوسازهای غیرمجاز، تغییر کاربریها و تصرفهایی که آرامآرام چهره این ثروت طبیعی را دگرگون کرده است.
هر چند در سالهای اخیر دستگاههای متولی از افزایش برخوردها با متصرفان اراضی ملی و ساحلی خبر دادهاند، اما حجم پروندههای تشکیلشده و ارزش اقتصادی زمینهای آزادشده نشان میدهد که پدیده زمینخواری و دستاندازی به انفال همچنان یکی از چالشهای جدی غرب مازندران است؛ منطقهای که به دلیل جذابیتهای طبیعی، همواره هدف سوداگرانی بوده که ارزش زمین را نه در حفظ طبیعت، بلکه در ساختوسازهای میلیاردی و بهرهبرداریهای کوتاهمدت دیدهاند.
در تازهترین اقدام، ادارهکل منابع طبیعی و آبخیزداری مازندران ـ منطقه نوشهر اعلام کرده است که طی هفته گذشته ۱۸ هزار و ۵۰۰ مترمربع از اراضی ملی و محدودههای ساحلی در شهرستانهای غرب استان با اجرای احکام قطعی قضایی از تصرف خارج و به بیتالمال بازگردانده شده است؛ اقدامی که اگرچه یک گام مثبت در مسیر حفاظت از منابع طبیعی به شمار میرود، اما در عین حال بار دیگر این پرسش را مطرح میکند که چگونه چنین وسعتی از اراضی عمومی در معرض تصرف قرار گرفته و چه میزان از این سرمایه ملی هنوز در معرض تهدید قرار دارد؟
بازگشت زمینهای ملی از چنگ متصرفان
مهرداد خزائیپول، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری مازندران ـ منطقه نوشهر با اشاره به اجرای این عملیات اظهار داشت: این اقدام در راستای صیانت از عرصههای ملی و اجرای احکام قطعی مراجع قضایی انجام شده و زمینهای تصرفشده پس از رفع تصرف به مالکیت عمومی بازگشته است.
وی تأکید کرد که در جریان این عملیات، تمامی بناها، سازههای فلزی و بتنی و ساختوسازهای غیرمجاز موجود در محدودههای مورد نظر جمعآوری و عرصهها به وضعیت قانونی خود بازگردانده شد.
اما واقعیت این است که تخریب چند سازه غیرمجاز و بازگرداندن چند هزار مترمربع زمین، تنها بخش پایانی یک زنجیره طولانی است؛ زنجیرهای که از شناسایی دیرهنگام تخلف، ضعف نظارتهای اولیه، تغییر کاربریهای تدریجی و گاهی شکلگیری بناهایی آغاز میشود که سالها زمان و هزینه صرف آنها شده است.
۶ هزار میلیارد تومان؛ ارزش زمینی که میتوانست از دست برود
مدیرکل منابع طبیعی نوشهر همچنین از آزادسازی زمینهایی با ارزش اقتصادی حدود ۶ هزار و ۱۵۰ میلیارد تومان از ابتدای سال جاری تاکنون خبر داده است؛ رقمی که نشان میدهد موضوع تنها چند قطعه زمین کوچک یا تخلف محدود نیست، بلکه صحبت از سرمایهای عظیم است که در صورت نبود نظارت و برخورد قانونی، میتوانست به چرخه سوداگری زمین وارد شود.
این رقم اقتصادی در کنار ارزش زیستمحیطی این اراضی، اهمیت موضوع را دوچندان میکند؛ چراکه زمینهای ملی و ساحلی فقط یک دارایی مالی نیستند، بلکه بخشی از میراث طبیعی کشور به شمار میروند که نابودی آنها تبعاتی فراتر از مسائل اقتصادی دارد؛ از تغییر اکوسیستم گرفته تا افزایش خطر سیلاب، کاهش پوشش گیاهی و تهدید آینده گردشگری پایدار.
چرا زمینهای شمال همچنان قربانی سودای ساختوساز میشوند؟
غرب مازندران به دلیل برخورداری همزمان از دریا، جنگل و کوهستان، همواره یکی از جذابترین مناطق کشور برای سرمایهگذاری، گردشگری و سکونت بوده است؛ اما همین ظرفیت، این منطقه را به مقصدی جذاب برای سوداگران زمین نیز تبدیل کرده است.
افزایش قیمت زمین، تقاضای گسترده برای ویلاسازی و نبود نظارت کافی در برخی دورهها باعث شده بخشهایی از عرصههای طبیعی و ملی با فشارهای جدی مواجه شوند. تغییر کاربری باغها، تجاوز به حریم منابع طبیعی و ساختوساز در مناطق حساس، زخمی است که طی سالهای گذشته بر پیکره طبیعت شمال ایجاد شده است.
در چنین شرایطی، برخوردهای قضایی و آزادسازی اراضی، اگرچه ضروری است، اما نمیتواند بهتنهایی راهحل نهایی باشد. پیشگیری، تقویت پایشهای میدانی، استفاده از فناوریهای نوین نظارتی و برخورد سریع با تخلفات در مراحل اولیه، از جمله اقداماتی است که میتواند هزینه مقابله با زمینخواری را کاهش دهد.
برخورد جدی با زمینخواران؛ مطالبهای فراتر از شعار
خزائیپول تأکید کرده است که هیچ تعرضی به عرصههای ملی و ساحلی قابل اغماض نیست و برخورد با متصرفان ادامه خواهد داشت. این موضعگیری در شرایطی مطرح میشود که افکار عمومی سالهاست خواستار برخورد قاطعتر با افرادی است که با تغییر چهره طبیعت، منافع شخصی را بر منافع عمومی ترجیح دادهاند.
مردم انتظار دارند برخورد با زمینخواری تنها محدود به رفع تصرف چند قطعه زمین نباشد، بلکه حلقههای شکلگیری این تخلفات نیز مورد بررسی قرار گیرد؛ از چگونگی صدور مجوزها گرفته تا نحوه نظارت بر تغییر کاربریها و جلوگیری از شکلگیری ساختوسازهای غیرمجاز.
نبرد برای حفظ شمال؛ جنگی برای آینده
منابع طبیعی مازندران امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند نگاه حفاظتی و آیندهنگر است. هر مترمربع از جنگل، ساحل و زمین ملی که از چرخه طبیعی خارج میشود، تنها یک قطعه زمین از دسترفته نیست؛ بخشی از امنیت زیستمحیطی و سرمایه آیندگان است.
آزادسازی ۱۸ هزار و ۵۰۰ مترمربع زمین در غرب مازندران اگرچه خبری امیدوارکننده است، اما در پس این عدد یک هشدار جدی نیز نهفته است؛ اینکه فشار بر منابع طبیعی همچنان ادامه دارد و حفاظت از شمال نیازمند عزمی فراتر از اقدامات مقطعی است.
اکنون پرسش اصلی این است؛ آیا برخوردها میتواند سرعت تخریب و تصرف را پشت سر بگذارد یا اینکه زمینخواری همچنان چند قدم جلوتر از نظارتها حرکت خواهد کرد؟