شفقنا- گزارش سالانه مرکز «طائوب» درباره وضعیت نظام سلامت اسرائیل در سال ۲۰۲۶ نشان میدهد که این بخش همچنان تحت فشار شدید ناشی از جنگها، بحران کرونا و پیامدهای آن قرار دارد و با مشکلاتی مانند کمبود نیروی درمانی، کاهش ظرفیت بیمارستانها و شکاف گسترده میان مناطق مرکزی و حاشیهای روبهرو است.
به گزارش شفقنا؛ بر اساس این گزارش، با وجود ادعاهای اسرائیل درباره پیشرفتهای پزشکی و کیفیت خدمات درمانی، نظام سلامت این رژیم در مقایسه با کشورهای توسعهیافته عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی، در شاخصهایی مانند بودجه سلامت، تعداد پزشکان، پرستاران و تختهای بیمارستانی عقبتر قرار دارد.
مرکز طائوب اعلام کرده است که از سال ۲۰۲۰ و همزمان با بحران کرونا، فشار بر نظام سلامت اسرائیل افزایش یافته و پس از آغاز جنگ نیز این فشار بهویژه در حوزههای سلامت روان و توانبخشی تشدید شده است.
این گزارش تأکید میکند که اگرچه نظام سلامت اسرائیل در بیش از دو سال گذشته توانسته است با بسیج تمامی بخشهای خود، همزمان با پیامدهای جنگ و نیازهای روزمره درمانی مقابله کند، اما نشانههای فرسایش نیروی انسانی در این بخش آشکار شده است.
بودجه سلامت پایینتر از کشورهای توسعهیافته
بر اساس دادههای مرکز طائوب، هزینههای سلامت در اسرائیل در سال ۲۰۲۴ حدود ۷.۳ درصد تولید ناخالص داخلی بوده است؛ رقمی که در مقایسه با بیشتر کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی پایین محسوب میشود.
هزینه سلامت به ازای هر شهروند اسرائیلی در همان سال حدود ۳ هزار و ۹۴۱ دلار بر اساس برابری قدرت خرید بوده است.
در ساختار تأمین مالی سلامت اسرائیل، ۴۱.۹ درصد هزینهها از بودجه دولتی، ۳۳.۷ درصد از منابع خصوصی، ۲۳ درصد از مالیات سلامت و بخش کوچکی نیز از کمکهای خارجی تأمین شده است.
کمبود پزشک و پرستار
گزارش طائوب نشان میدهد اسرائیل همچنان با کمبود پزشک مواجه است. در سال ۲۰۲۳ تعداد فارغالتحصیلان پزشکی در این رژیم ۷.۲ نفر به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیت بوده، در حالی که میانگین کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی ۱۴.۵ نفر اعلام شده است.
همچنین تعداد پزشکان فعال در اسرائیل ۳.۵ پزشک به ازای هر هزار نفر جمعیت است، در حالی که میانگین این رقم در کشورهای عضو این سازمان ۳.۹ پزشک است.
وضعیت در حوزه پرستاری نیز نامطلوبتر است؛ تعداد پرستاران فعال در اسرائیل ۵.۵۷ نفر به ازای هر هزار نفر جمعیت بوده، در حالی که میانگین کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی ۹.۵ نفر است.
با وجود افزایش صدور مجوزهای جدید پرستاری، این بخش همچنان با کمبود نیرو مواجه است. تعداد مجوزهای جدید پرستاری از ۹۲۹ مورد در سال ۲۰۱۰ به ۴ هزار و ۱۰۲ مورد در سال ۲۰۲۳ افزایش یافته است، اما همچنان پایینتر از میانگین کشورهای توسعهیافته باقی مانده است.
این گزارش همچنین نشان میدهد اسرائیل برای جبران کمبود پزشک، بیش از گذشته به پزشکانی وابسته شده است که تحصیلات خود را خارج از این رژیم گذراندهاند.
تعداد مجوزهای جدید پزشکی در سال ۲۰۲۴ به ۲ هزار و ۶۳۷ مورد رسید که نسبت به سالهای قبل افزایش داشته است. با این حال، سهم پزشکانی که در خارج از اسرائیل آموزش دیدهاند، بهویژه در کشورهای اروپای شرقی، رو به افزایش است.
در برخی مناطق، این وابستگی بسیار چشمگیر است؛ بهطوری که در جنوب اسرائیل حدود ۸۰ درصد پزشکان تحصیلات پزشکی خود را خارج از این رژیم گذراندهاند.
کاهش سرانه تختهای بیمارستانی
گزارش مرکز طائوب همچنین از کاهش تعداد تختهای بیمارستانی به نسبت جمعیت خبر میدهد.
اگرچه تعداد مطلق تختهای بیمارستانی افزایش یافته، اما تعداد تخت به ازای هر هزار نفر از ۱.۸۵ تخت در سال ۲۰۱۵ به ۱.۷۶ تخت در سال ۲۰۲۳ کاهش یافته است. این در حالی است که میانگین کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی در همان سال ۳.۱۸ تخت به ازای هر هزار نفر بوده است.
در حوزه تختهای روانپزشکی نیز اسرائیل با کاهش ظرفیت مواجه است و تعداد تختهای این بخش در سال ۲۰۲۳ به ۰.۳۷ تخت به ازای هر هزار نفر رسیده، در حالی که میانگین کشورهای توسعهیافته ۰.۷ تخت بوده است.
شکاف درمانی میان مرکز و مناطق حاشیهای
یکی دیگر از محورهای اصلی گزارش، شکاف جغرافیایی در دسترسی به خدمات درمانی است.
بر اساس این گزارش، مناطق مرکزی مانند تلآویو و حیفا از تعداد بیشتری پزشک و پرستار برخوردارند، اما مناطق جنوب، شمال و قدس با کمبود نیروی درمانی مواجه هستند.
این نابرابری باعث افزایش زمان انتظار بیماران برای دریافت خدمات تخصصی پزشکی در مناطق محرومتر شده است؛ بهگونهای که منطقه جنوب طولانیترین زمان انتظار و منطقه شمال کوتاهترین زمان انتظار را ثبت کرده است.
مرکز طائوب در پایان هشدار داده است که بدون افزایش سرمایهگذاری در زیرساختهای درمانی، جذب نیروی انسانی و کاهش شکافهای منطقهای، فشار بر نظام سلامت اسرائیل در سالهای آینده ادامه خواهد یافت.