شفقنا- متخصص تغذیه و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان با تأکید بر اینکه هیچ دارو یا مکملی به تنهایی نمیتواند جایگزین فعالیت بدنی و اصلاح سبک زندگی شود، گفت: برخی ترکیبات موجود در مواد غذایی مانند کافئین ممکن است به میزان محدودی متابولیسم چربی را افزایش دهند، اما بدون تغییر در رژیم غذایی و افزایش فعالیت بدنی، اثر قابل توجه و ماندگاری بر کاهش وزن نخواهند داشت.
به گزارش شفقنا از وبدا، دکتر امین شریفی اظهار کرد: کاهش وزن اصولی و تغییر پایدار در ترکیب بدن نیازمند مجموعهای از اصلاحات شامل رعایت رژیم غذایی مناسب، افزایش تحرک و ایجاد تغییرات رفتاری در سبک زندگی است. وی با اشاره به تنوع داروهای مؤثر بر اشتها و وزن بدن افزود: این داروها به دلیل تفاوت در دستهبندی و مکانیسم اثر، قابل بررسی در یک چارچوب واحد نیستند و هرکدام شرایط مصرف، اثربخشی و عوارض خاص خود را دارند.
وی با بیان اینکه طی چند دهه گذشته بسیاری از داروهای کاهش وزن به دلیل عوارض جانبی قابل توجه از بازار دارویی حذف شدهاند، تصریح کرد: در حال حاضر از مطرحترین داروهای کاهش وزن، داروهای تزریقی آگونیست GLP-۱ هستند که اثربخشی قابل قبولی نشان دادهاند، اما مصرف آنها باید زیر نظر متخصص انجام شود.
وی ادامه داد: حتی در مورد این داروها نیز اگر اصلاح سبک زندگی همزمان انجام نشود، پس از قطع مصرف احتمال بازگشت وزن وجود دارد، چراکه اثر این داروها تا زمان مصرف ادامه دارد و تغییر دائمی در اشتها و وزن ایجاد نمیکنند.
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان درباره مکملهای گیاهی کاهش وزن گفت: برخی فرآوردههای گیاهی دارای مجوز وزارت بهداشت در داروخانهها عرضه میشوند که ممکن است در بعضی موارد اثرگذاری محدودی داشته باشند، اما معمولاً عوارض خطرناک قابل توجهی ندارند.
وی افزود: برخی ترکیبات کاهنده وزن در گروه مکملهای غذایی قرار میگیرند که عمدتاً شامل فیبرها هستند و میتوانند در کنار رژیم غذایی به مقدار کمی به کنترل وزن کمک کنند. این ترکیبات علاوه بر آن، اثرات مفیدی مانند بهبود عملکرد دستگاه گوارش دارند.
وی تأکید کرد: برای دریافت فیبر الزاماً نیازی به مصرف مکمل وجود ندارد، زیرا این ترکیبات به طور طبیعی در مواد غذایی مانند سبزیجات، حبوبات و مغزیجات یافت میشوند.
وی نسبت به مصرف محصولات به اصطلاح گیاهی که خارج از مسیرهای رسمی مانند داروخانهها و از طریق عطاریها یا فروشندگان اینترنتی عرضه میشوند، هشدار داد و گفت: هیچ اطمینانی درباره ترکیبات افزودهشده به این محصولات وجود ندارد و مصرف آنها میتواند سلامت افراد را به خطر بیندازد.
این متخصص تغذیه خاطرنشان کرد: اگر یک محصول کاهش وزن اثر بسیار چشمگیری و غیرطبیعی ایجاد کند، احتمال وجود ترکیبات غیرمجاز مانند آمفتامینها در آن مطرح میشود.
شریفی درباره ارتباط مصرف برخی قرصهای لاغری با مشکلات روانی اظهار کرد: در مورد برخی ترکیبات مجاز مانند فرآوردههای حاوی کافئین، مصرف بیش از حد میتواند موجب تشدید اضطراب، تپش قلب، سردرد و تحریکپذیری شود.
وی ادامه داد: در محصولات غیرمجاز، بهویژه در صورت وجود ترکیبات آمفتامینی، علائمی مانند بیقراری، اختلال خواب، تحریکپذیری شدید، تغییرات خلقی و حتی نشانههای وابستگی ممکن است مشاهده شود و شدت این علائم به میزان و مدت مصرف بستگی دارد.
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان با اشاره به گزارش عوارض جدی ناشی از مصرف خودسرانه مکملهای لاغری گفت: در طول سالهای گذشته مواردی از عوارض شدید و حتی مرگ ناشی از برخی داروهای کاهش وزن گزارش شده است. همچنین در مورد فرآوردههای غیرمجاز که با عنوان گیاهی و خارج از مجاری رسمی عرضه شدهاند، موارد متعددی از آسیبهای کبدی گزارش شده است.
وی تأکید کرد: افراد باید به هیچ عنوان این محصولات را خارج از داروخانهها تهیه نکنند و هرگونه دارو یا مکمل مصرفی باید دارای مجوز تولید و تأییدیه وزارت بهداشت باشد.
شریفی درباره علت بازگشت وزن پس از قطع مصرف مکملها و داروهای لاغری گفت: این مسئله درباره بسیاری از داروها و مکملهای مؤثر بر وزن، حتی داروهای تزریقی آگونیست GLP-۱، وجود دارد؛ زیرا اثر آنها وابسته به دوره مصرف است و بدون اصلاح رفتارهای غذایی و سبک زندگی، احتمال افزایش دوباره وزن وجود دارد.
این متخصص تغذیه با بیان اینکه یک رژیم غذایی علمی و متناسب با شرایط فرد معمولاً نیاز به داروی کاهش وزن ندارد، اظهار کرد: اگر برنامه غذایی بر اساس ذائقه، شرایط جسمی و سبک زندگی فردتنظیم شود، در بسیاری از موارد استفاده از داروهای کاهش وزن ضروری نیست.
وی افزود: با این حال، در برخی افراد که در ابتدای مسیر کاهش وزن در رعایت رژیم غذایی با مشکل مواجه هستند، ممکن است استفاده از برخی مکملهای مجاز یا داروهای تأییدشده در کنار برنامه غذایی و تحت نظر متخصص کمککننده باشد.
شریفی در پایان درباره مصرف مکملهای ویتامینی در دوره کاهش وزن گفت: برای افرادی که رژیم کاهش وزن دارند، مصرف روزانه یک قرص یا کپسول مولتیویتامین-مینرال میتواند توصیه شود؛ البته این اقدام بیشتر جنبه پیشگیرانه دارد و به معنای درمان کمبودهای تغذیهای نیست.