شفقنا- تحلیلی منتشرشده در روزنامه نیویورک تایمز نشان میدهد جنگی که طی ماههای گذشته از سوی آمریکا و اسرائیل علیه ایران بهراه افتاد، نهتنها به اهداف راهبردی اعلامشده در آغاز آن دست نیافت، بلکه پیامدهایی معکوس به همراه داشت و موجب شکلگیری واقعیتی جدید در موازنه قدرت منطقهای شد.
به گزارش شفقنا؛ وبگاه شبکه الجزیره نوشت: «در این گزارش تأکید شده است که دو هدف اصلی این جنگ، یعنی تضعیف نظام سیاسی ایران یا سوق دادن آن به تغییرات داخلی، و همچنین از بین بردن یا بهشدت محدود کردن برنامه هستهای این کشور، محقق نشد. برعکس، ساختار سیاسی ایران از فروپاشی عبور کرد و با بازآرایی داخلی، جایگاه نهادهای نظامی بهویژه سپاه پاسداران در ساختار قدرت بیش از پیش تقویت شد».
این تحلیل میافزاید نتیجه جنگ، بهجای تضعیف ایران، شکلگیری یک نظام تصمیمگیری متمرکزتر و امنیتیتر بوده است؛ نظامی که در آن نقش نهادهای نظامی و امنیتی در سیاستگذاری کلان افزایش یافته و تهران اکنون با رویکردی محتاطانهتر اما همزمان تهاجمیتر در محاسبات منطقهای و بینالمللی عمل میکند.
بر اساس این گزارش، ایران در حالی وارد مرحله جدیدی از تعامل با آمریکا میشود که مذاکرات اولیه میان دو طرف برای دستیابی به یک تفاهم سیاسی در جریان است؛ تفاهمی که میتواند مقدمهای برای گفتوگوهای ۶۰ روزه درباره مسائل پیچیدهتر از جمله برنامه هستهای ایران و نقش منطقهای این کشور باشد. با این حال، تحلیل نیویورک تایمز تأکید دارد که تهران از موضع ضعف وارد این مذاکرات نشده، بلکه پس از تجربه جنگ، با اعتمادبهنفس بیشتری در حال پیگیری اهداف خود است.
این گزارش همچنین اشاره میکند که ایران بیش از گذشته برنامه هستهای خود را نه یک پروژه صرفاً فنی، بلکه یک «ضمانت امنیتی راهبردی» در برابر حملات احتمالی آینده تلقی میکند. به همین دلیل، حتی در صورت پذیرش برخی محدودیتهای موقت در چارچوب توافقات احتمالی، تهران همچنان زیرساختها، دانش فنی و ظرفیت بازسازی سریع برنامه هستهای خود را حفظ خواهد کرد.
در بخش دیگری از تحلیل آمده است که دیدگاه مقامات جدید در ایران نسبت به دورههای گذشته تغییر کرده و اکنون رویکردی مبتنی بر «مدیریت ریسک» و «تحمل فشار» در برابر تحریمها و تهدیدات نظامی در پیش گرفته شده است. این رویکرد بر این فرض استوار است که آمریکا تمایلی به ورود به یک جنگ گسترده و پرهزینه جدید ندارد و ترجیح میدهد از مسیر توافق، تنشها را مدیریت کند.
همزمان در این گزارش به نقش دولت آمریکا در دوره دونالد ترامپ نیز اشاره شده و آمده است که واشنگتن به دنبال توافقی است که بتواند ثبات نسبی در بازار انرژی ایجاد کند و از گسترش بحران جلوگیری کند؛ موضوعی که به ایران نیز فضای مانور بیشتری در مذاکرات میدهد.
بر اساس تحلیل نیویورک تایمز، مطالبات اصلی ایران در جریان مذاکرات تغییری نکرده است. این مطالبات شامل حفظ حق غنیسازی اورانیوم، تداوم برنامه موشکی، و ادامه حمایت از متحدان منطقهای از جمله حزبالله لبنان، جنبش حماس و انصارالله یمن عنوان شده است. علاوه بر این، تهران خواستار آزادسازی داراییهای بلوکهشده و کاهش فشارهای ناشی از تحریمهای اقتصادی است تا بتواند صادرات نفت خود را افزایش دهد.
این گزارش همچنین به وضعیت اقتصادی ایران اشاره کرده و میگوید اقتصاد این کشور همچنان تحت فشار سنگین ناشی از تحریمها، تورم بالا و بیکاری قرار دارد، اما ساختار اقتصادی ایران توانسته تا حدی خود را با شرایط تحریمی تطبیق دهد.
در بخش ژئوپلیتیکی، نیویورک تایمز هشدار میدهد که ایران همچنان میتواند از موقعیت راهبردی خود در تنگه هرمز بهعنوان اهرم فشار استفاده کند؛ موضوعی که در صورت هرگونه تنش، تأثیر فوری بر بازار جهانی انرژی خواهد داشت.
در جمعبندی این تحلیل آمده است که جنگ اخیر، برخلاف اهداف اولیه آن، نه بحران ایران را حل کرده و نه مسیر مهار آن را هموار ساخته است، بلکه این کشور را وارد مرحلهای پیچیدهتر کرده است؛ مرحلهای که در آن نه جنگ تمامعیار محتمل است و نه صلح پایدار در دسترس، بلکه یک وضعیت طولانی «نه جنگ، نه صلح» شکل گرفته است.
در چنین شرایطی، به باور تحلیلگران، ایران فرصت بیشتری برای تثبیت موقعیت منطقهای، بازسازی توان داخلی و تقویت ابزارهای بازدارندگی خود به دست آورده، در حالی که آمریکا و متحدانش نیز ناچار به مدیریت یک بحران مزمن و طولانیمدت خواهند بود.