شفقنا – پژوهشگران موسسه سرطان عمومی بریگام از یک آزمایش خون فوقحساس رونمایی کردهاند که میتواند مشخص کند آیا پس از جراحی سرطان، هنوز سلولهای سرطانی در بدن بیمار باقی ماندهاند یا خیر؛ دستاوردی که میتواند نحوه درمان هزاران بیمار مبتلا به سرطانهای مرتبط با ویروس اچپیوی را متحول کند.
این آزمایش که «اچپیوی-دیپسیک» نام دارد، به جای جستوجوی خودِ تومور، به دنبال ردپای دیانای ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) در خون میگردد. بسیاری از سرطانهای سر و گردن در اثر این ویروس ایجاد میشوند. زمانی که سلولهای سرطانی رشد میکنند یا از بین میروند، قطعات بسیار کوچکی از دیانای ویروس را وارد جریان خون میکنند. اچپیوی-دیپسیک قادر است این قطعات را حتی در مقادیر بسیار ناچیز شناسایی کند.
پزشکان در حال حاضر پس از جراحی، عمدتاً بر اساس عوامل کلی و سنتی تصمیم میگیرند که آیا بیمار به پرتودرمانی یا شیمیدرمانی بیشتری نیاز دارد یا نه. اما این روش همیشه دقیق نیست؛ برخی بیماران درمانهای سنگین و پرعارضهای دریافت میکنند که شاید اصلاً به آن نیاز نداشته باشند، در حالی که برخی دیگر درمان کافی دریافت نمیکنند و سرطان در آینده بازمیگردد.
برای بررسی کارایی این فناوری، محققان ۱۰۳ بیمار مبتلا به سرطان سر و گردن مرتبط با اچپیوی را که بین سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴ تحت جراحی قرار گرفته بودند، دنبال کردند. در مجموع ۵۶۰ نمونه خون از این بیماران قبل و بعد از جراحی و همچنین در دوره پیگیری جمعآوری و بررسی شد.
نتایج بسیار چشمگیر بود. در زمان تشخیص اولیه بیماری، این آزمایش توانست دیانای توموری مرتبط با اچپیوی را در ۹۸.۱ درصد بیماران شناسایی کند. اما یافته مهمتر مربوط به دوره پس از جراحی بود.
حدود ۲۳ درصد از بیماران پس از جراحی همچنان دارای دیانای توموری قابل تشخیص در خون خود بودند. این گروه بهمراتب وضعیت بدتری نسبت به بیمارانی داشتند که نتیجه آزمایششان منفی بود.
دو سال پس از درمان، تنها ۶۰ درصد از بیمارانی که آزمایششان مثبت باقی مانده بود بدون بیماری زندگی میکردند، در حالی که این رقم در میان بیمارانی که اچپیوی-دیپسیک هیچ اثری از تومور در خونشان پیدا نکرده بود به ۱۰۰ درصد رسید.
تفاوت در میزان بقا نیز چشمگیر بود. در پایان دوره مطالعه، تنها ۷۳ درصد از بیماران دارای نتیجه مثبت همچنان زنده بودند، در حالی که نرخ بقا در گروه دارای نتیجه منفی به ۹۸ درصد میرسید.
اچپیوی-دیپسیک توانست عود سرطان را به طور متوسط حدود هفت ماه پیش از آنکه پزشکان از طریق معاینات بالینی یا روشهای رایج متوجه شوند، تشخیص دهد. در برخی بیماران این فاصله زمانی حتی به ۱۷.۵ ماه رسید.
تیم تحقیقاتی اکنون در حال برنامهریزی برای کارآزماییهای بالینی بزرگتر در چندین مرکز درمانی است تا مشخص شود آیا استفاده از اچپیوی-دیپسیک برای تعیین درمانهای پس از جراحی میتواند واقعاً شانس بقا و بهبودی بیماران را افزایش دهد یا خیر.
اگر نتایج مطالعات آینده نیز موفقیتآمیز باشد، این آزمایش خون میتواند به یکی از مهمترین ابزارهای پزشکی دقیق تبدیل شود؛ ابزاری که نهتنها موفقیت جراحی سرطان را ارزیابی میکند، بلکه ماهها پیش از بازگشت بیماری به پزشکان هشدار میدهد.
این خبر را اینجا ببینید.