شفقنا – بر اساس گزارشی که امروز از سوی کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان منتشر شد، دستکم ۱۱۷.۸ میلیون نفر، معادل یک نفر از هر ۷۰ نفر در سراسر جهان، همچنان به اجبار آواره هستند.
به گزارش سرویس ترجمه شفقنا، برای نخستین بار در ۱۰ سال گذشته، آوارگی اجباری کاهش یافته است؛ تغییری که در نتیجه بازگشت گسترده پناهندگان و آوارگان داخلی از بزرگترین بحرانهای آوارگی جهان رخ داده است.
با وجود کاهش حدود ۴ درصدی شمار آوارگان در سال ۲۰۲۵، این پیشرفت تحتالشعاع بحران رو به گسترش آوارگی در لبنان قرار گرفته است.
از مجموع ۱۱۷.۳ میلیون نفر آواره اجباری:
- ۶۸.۶ میلیون نفر آوارگان داخلی هستند که به دلیل درگیریها یا دیگر بحرانها در داخل کشورهای خود جابهجا شدهاند.
- حدود ۲۸.۵ میلیون نفر پناهندهای هستند که تحت پوشش مأموریت کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل قرار دارند.
- ۹ میلیون نفر پناهجو هستند؛ افرادی که به دلیل آزار و اذیت یا ترس از آسیب در کشور خود، در جستوجوی حمایت در کشوری دیگر هستند و همچنان در انتظار تصمیمگیری درباره درخواستشان به سر میبرند.
- ۷.۲ میلیون نفر نیازمند حمایت بینالمللی هستند.
- ۶ میلیون نفر پناهندگان فلسطینی تحت پوشش آژانس امداد و کاریابی سازمان ملل برای آوارگان فلسطینی هستند.
پناهندگان از کدام کشورها میآیند؟
تقریباً سهچهارم (۷۲ درصد) تمامی پناهندگان جهان تنها از هفت کشور منشأ گرفتهاند:
- ونزوئلا: ۶.۴ میلیون نفر
- فلسطین: ۶ میلیون نفر
- اوکراین: ۵.۲ میلیون نفر
- سوریه: ۴.۹ میلیون نفر
- افغانستان: ۳.۷ میلیون نفر
- سودان: ۲.۸ میلیون نفر
- سودان جنوبی: ۲.۴ میلیون نفر
بر اساس حقوق بینالملل، پناهندگان افرادی هستند که برای فرار از آزار و اذیت یا تهدید جدی علیه جان، امنیت جسمی یا آزادی خود، ناچار به ترک کشورشان میشوند.
کدام کشورها بیشترین تعداد پناهنده را میپذیرند؟
بیش از یکسوم پناهندگان جهان تنها در هفت کشور زندگی میکنند.
در سطح جهانی، بیشترین جمعیت پناهندگان در کشورهای زیر اسکان یافتهاند:
- کلمبیا: ۲.۸ میلیون نفر
- آلمان: ۲.۷ میلیون نفر
- ترکیه: ۲.۴ میلیون نفر
- اوگاندا: ۱.۹ میلیون نفر
- ایران: ۱.۷ میلیون نفر
- چاد: ۱.۵ میلیون نفر
- پاکستان: ۱.۳ میلیون نفر
حدود ۶۵ درصد از پناهندگان و سایر افرادی که نیازمند حمایت بینالمللی هستند، در کشورهای همسایه کشورهای مبدأ خود زندگی میکنند.
تقریباً تمامی پناهندگان ساکن ایران و پاکستان را شهروندان افغانستان تشکیل میدهند، در حالی که بیشتر پناهندگان حاضر در ترکیه سوری هستند.
اکثریت قاطع پناهندگان در کلمبیا از ونزوئلا آمدهاند، در حالی که آلمان میزبان جمعیت بزرگی از پناهندگان اوکراینی، سوری و افغان است. بخش عمده پناهندگان در اوگاندا از سودان جنوبی هستند و به همین ترتیب، پناهندگان سودانی بزرگترین گروه آواره در چاد را تشکیل میدهند.
تاریخچه آوارگی جهانی
در سال ۱۹۵۱، سازمان ملل متحد «کنوانسیون پناهندگان» را برای حمایت از حقوق پناهندگان در اروپا پس از جنگ جهانی دوم ایجاد کرد. در سال ۱۹۶۷، دامنه این کنوانسیون برای رسیدگی به مسئله آوارگی در سایر نقاط جهان گسترش یافت.
در زمان شکلگیری کنوانسیون پناهندگان، شمار پناهندگان جهان ۲.۱ میلیون نفر بود. تا سال ۱۹۸۰، تعداد پناهندگان ثبتشده توسط سازمان ملل برای نخستین بار از ۱۰ میلیون نفر فراتر رفت. جنگهای افغانستان و اتیوپی در دهه ۱۹۸۰ باعث شد شمار پناهندگان تا سال ۱۹۹۰ دو برابر شده و به ۲۰ میلیون نفر برسد.
در دو دهه بعد، تعداد پناهندگان در سطحی نسبتاً ثابت باقی ماند.
اما حمله آمریکا به افغانستان در سال ۲۰۰۱ و عراق در سال ۲۰۰۳، همراه با جنگهای داخلی در سودان جنوبی و سوریه، موجب شد تعداد پناهندگان تا پایان سال ۲۰۲۱ از ۳۰ میلیون نفر فراتر رود.
جنگ اوکراین که در سال ۲۰۲۲ آغاز شد، یکی از سریعترین بحرانهای رو به رشد پناهندگی از زمان جنگ جهانی دوم را رقم زد؛ بهطوری که در کمتر از یک سال، ۵.۷ میلیون نفر ناچار به ترک اوکراین شدند.
در سال ۲۰۲۳، درگیری میان ارتش سودان و نیروهای پشتیبانی سریع باعث افزایش تعداد پناهندگان سودانی به ۱.۵ میلیون نفر شد.
در همان سال، بمباران نوار غزه توسط اسرائیل پیامدهای ویرانگری برای جمعیت فلسطینی این منطقه داشت. تقریباً تمامی جمعیت ۲.۳ میلیون نفری غزه آواره شدند و بسیاری از آنان چندین بار مجبور به فرار و جابهجایی شدند.
در تازهترین تحولات، جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران موجب شکلگیری یک بحران جدید آوارگی در لبنان شده است. این بحران پس از ازسرگیری درگیریها میان اسرائیل و حزبالله شدت گرفت؛ بهگونهای که اسرائیل دستورهای گسترده تخلیه اجباری برای مناطق جنوبی لبنان صادر کرد و همزمان با بمبارانهای هوایی، عملیات زمینی نیز آغاز نمود.
بزرگترین موج بازگشت پناهندگان
در سال ۲۰۲۵، شمار پناهندگان و آوارگان داخلی که به خانههای خود بازگشتند، نسبت به سال ۲۰۲۴ حدود ۵۰ درصد افزایش یافت و به بیش از ۱۴.۷ میلیون نفر رسید. این بزرگترین موج بازگشت ثبتشده توسط کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل به شمار میرود.
حدود ۹۲ درصد از این بازگشتها تنها به شش کشور انجام شده است:
- جمهوری دموکراتیک کنگو: ۳.۶ میلیون نفر
- سودان: ۳.۶ میلیون نفر
- سوریه: ۳.۳ میلیون نفر
- افغانستان: ۲ میلیون نفر
- اوکراین: ۷۱۸ هزار و ۳۰۰ نفر
- میانمار: ۴۱۵ هزار و ۲۰۰ نفر
کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل هشدار داده است که شرایط بازگشت پناهندگان همچنان با وضعیت مطلوب فاصله زیادی دارد، زیرا بسیاری از افراد به محیطهایی بازمیگردند که همچنان با خشونت و بیثباتی روبهرو هستند؛ موضوعی که پرسشهای جدی درباره خطراتی که بازگشتکنندگان در کشورهای مبدأ خود با آن مواجهاند، مطرح میکند.
این خبر را اینجا ببینید.