شفقنا – پژوهشگران دانشگاه کمبریج از نخستین واکسن جهان که جزء اصلی آن به طور کامل توسط هوش مصنوعی طراحی شده است، رونمایی کردهاند؛ واکسنی که اکنون برای نخستین بار روی انسان آزمایش شده و میتواند راه را برای تولید واکسنهایی هموار کند که نه فقط علیه ویروسهای شناختهشده، بلکه علیه عوامل بیماریزای آینده نیز محافظت ایجاد کنند.
به گزارش سرویس ترجمه شفقنا، این واکسن با هدف مقابله با خانواده «ساربکوویروسها» طراحی شده است؛ گروهی از ویروسها که شامل عامل بیماریهای سارس و کووید-۱۹ و همچنین مجموعهای از کروناویروسهای خفاشی هستند که در آینده ممکن است به انسان منتقل شوند و موجب همهگیریهای جدید شوند.
برخلاف واکسنهای متداول که معمولاً برای مقابله با یک سویه یا گونه خاص از ویروس ساخته میشوند، پژوهشگران از هوش مصنوعی برای بررسی اطلاعات ژنتیکی هزاران ویروس مرتبط استفاده کردند تا بخشهایی را شناسایی کنند که در طول فرایند تکامل تقریباً بدون تغییر باقی ماندهاند. هدف قرار دادن این ویژگیهای پایدار میتواند واکسنی ایجاد کند که در برابر طیف وسیعی از ویروسهای یک خانواده مؤثر باشد و با جهشهای مداوم ویروس کارایی خود را از دست ندهد.
این فناوری از واکسنهای DNA استفاده میکند؛ رویکردی که در مقایسه با واکسنهای mRNA پایداری بیشتری دارد و نگهداری و حملونقل آن آسانتر است. این مزیت بهویژه برای کشورهای کمدرآمد که زیرساختهای زنجیره سرد محدودی دارند اهمیت زیادی دارد.
یکی دیگر از ویژگیهای جالب این واکسن، عدم نیاز به سوزن است. واکسن از طریق یک جریان پرفشار مایع وارد پوست میشود؛ روشی که میتواند فرایند واکسیناسیون را سریعتر، کمدردتر و در مقیاسهای گسترده آسانتر کند.
دانشمندان معتقدند واکسنهای «طیفگسترده» یا «جهانی» میتوانند شیوه مقابله با بیماریهای نوظهور را متحول کنند. چنین واکسنهایی این امکان را فراهم میکنند که پیش از تبدیل شدن یک ویروس جدید به یک بحران جهانی، سطحی از ایمنی در جامعه ایجاد شود. این رویکرد میتواند در آینده برای بیماریهایی مانند آنفلوانزا نیز به کار رود و نیاز به تولید واکسنهای فصلی جدید را کاهش دهد.
نتایج نخستین آزمایش انسانی نشان داد این واکسن توانسته سیستم ایمنی را وادار به تولید آنتیبادیهایی کند که قادر به شناسایی انواع مختلف ساربکوویروسها (یک زیرگروه از کروناویروسها) هستند. همچنین پژوهشگران اعلام کردند واکسن از نظر ایمنی عملکرد مطلوبی داشته و داوطلبان آن را بهخوبی تحمل کردهاند.
با این حال، محققان تأکید میکنند که هنوز راه درازی تا عرضه عمومی این فناوری باقی مانده است. پاسخ ایمنی ایجادشده در این مرحله نسبتاً محدود بوده و هنوز مشخص نیست میزان محافظت ایجادشده چه مدت دوام خواهد داشت یا آیا به تزریقهای یادآور نیاز خواهد بود یا خیر.
به گفته پژوهشگران، آزمایشهای بزرگتر و گستردهتری باید انجام شود تا مشخص شود این واکسن در دنیای واقعی تا چه اندازه میتواند از ابتلا به عفونتهای ویروسی جلوگیری کند. با وجود این، نتایج اولیه نشان میدهد هوش مصنوعی میتواند به ابزاری قدرتمند برای طراحی نسل جدید واکسنها و مقابله با همهگیریهای آینده تبدیل شود.
این خبر را اینجا ببینید.