شفقنا- روزنامه گاردین در تحلیلی نوشت جنگی که دولت دونالد ترامپ علیه ایران آغاز کرد، نه تنها به اهداف اعلامشده خود دست نیافت، بلکه واشنگتن را بار دیگر به همان نقطهای بازگرداند که پیش از آغاز درگیری قرار داشت؛ با این تفاوت که اکنون شرایط برای مذاکره پیچیدهتر شده و ایران از اهرمهای فشار بیشتری برخوردار است.
به گزارش شفقنا؛ این روزنامه در یادداشتی به قلم کنت روث، مدیر اجرایی پیشین سازمان دیدهبان حقوق بشر، تأکید کرد که ترامپ نمونهای از ناکامی در مدیریت بحرانهای بینالمللی را به نمایش گذاشت؛ زیرا پیش از آنکه راهحلهای سیاسی به طور کامل آزموده شوند، به گزینه نظامی روی آورد و سپس ناچار شد برای خروج از جنگی که خود آغاز کرده بود، دوباره به مسیر دیپلماسی بازگردد.
گاردین نوشت رئیسجمهور آمریکا در حال بررسی پیشنویس یادداشت تفاهمی است که با میانجیگری قطر و پاکستان میان دیپلماتهای ایرانی و آمریکایی تدوین شده و هدف آن تمدید آتشبس برای ۶۰ روز و فراهم کردن زمینه دستیابی به توافقی پایدار است. به اعتقاد این روزنامه، محتوای این سند نشان میدهد جنگ هیچ دستاورد سیاسی یا راهبردی قابل توجهی برای آمریکا به همراه نداشته است.
بازگشت به نقطه آغاز
گاردین معتقد است بهترین راه برای ارزیابی نتایج جنگ، مقایسه آن با دستاوردهایی است که میتوانست از مسیر مذاکره حاصل شود. ترامپ بارها اعلام کرده بود هدفش جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای است، در حالی که ایران همواره تأکید کرده به دنبال تولید بمب هستهای نیست و اختلاف اصلی بر سر محدود کردن ظرفیتهای فنی لازم برای ساخت احتمالی چنین سلاحی در آینده بوده است.
این روزنامه یادآور شد توافق هستهای سال ۱۳۹۴ که در دوران ریاستجمهوری باراک اوباما منعقد شد، محدودیتهای گستردهای بر برنامه هستهای ایران اعمال کرده بود. بر اساس این توافق، سطح غنیسازی اورانیوم به ۳.۶۷ درصد محدود شد و تأسیسات هستهای نیز تحت نظارت گسترده بینالمللی قرار گرفت.
گاردین افزود: «خروج ترامپ از توافق هستهای در سال ۱۳۹۷ موجب از میان رفتن این محدودیتها شد و زمینه را برای گسترش برنامه هستهای ایران و افزایش سطح غنیسازی تا حدود ۶۰ درصد فراهم کرد؛ سطحی که بسیاری از کارشناسان آن را نزدیک به آستانه مورد نیاز برای تولید سلاح هستهای میدانند».
این روزنامه تأکید کرد تناقض اصلی در آنجاست که ترامپ اکنون در پی توافقی است که ایران را به همان تعهداتی بازگرداند که پیشتر در قالب توافق هستهای پذیرفته بود؛ از جمله کاهش سطح غنیسازی و کنار گذاشتن ذخایر اورانیوم با غنای بالا.
جنگ به تقویت موضع ایران منجر شد
به نوشته گاردین، ترامپ و حامیانش از جمله بنیامین نتانیاهو امیدوار بودند حملات نظامی و فشارهای اقتصادی ایران را وادار به عقبنشینی کند، اما نتیجه برخلاف این انتظار رقم خورد.
این روزنامه معتقد است عملیات ترور و حملات نظامی نه تنها به تضعیف ساختار قدرت در ایران منجر نشد، بلکه موقعیت جریانهای تندرو و چهرههای نزدیک به نهادهای نظامی را تقویت کرد.
توان نظامی ایران حفظ شد
گاردین نوشت ترامپ بارها از نابودی توان موشکی و پهپادی ایران سخن گفته بود، اما شواهد موجود نشان میدهد بخش عمده این توانمندیها همچنان حفظ شده است. در مقابل، آمریکا بخشی از ذخایر و تجهیزات نظامی خود را در این جنگ مصرف کرده است.
این روزنامه همچنین تأکید کرد جنگ یک اهرم فشار جدید در اختیار ایران قرار داده است؛ اهرمی که به تنگه هرمز مربوط میشود. این گذرگاه راهبردی محل عبور حدود یکپنجم صادرات جهانی نفت و گاز طبیعی مایع است و هرگونه تهدید علیه آن میتواند پیامدهای گستردهای برای اقتصاد جهانی داشته باشد.
به نوشته گاردین، حملات صورتگرفته علیه تأسیسات نفتی و گازی کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز نگرانیها درباره اختلال طولانیمدت در بازار انرژی را افزایش داده و فشارهای تازهای بر دولت آمریکا وارد کرده است.
ایران با دست پُرتر پای میز مذاکره
این روزنامه معتقد است دولت آمریکا اکنون بیش از گذشته به ثبات بازارهای انرژی و بازگشایی مسیرهای کشتیرانی نیاز دارد و همین مسئله موقعیت ایران را در مذاکرات تقویت کرده است.
بر اساس این تحلیل، تهران خواستار آزادسازی داراییهای مسدودشده، کاهش بخشی از تحریمها و همچنین بررسی موضوع تأمین هزینههای بازسازی پس از جنگ شده است. همچنین ایران تلاش دارد هر توافق جدیدی را با توقف عملیات نظامی اسرائیل در لبنان پیوند بزند.
گاردین در ادامه به تشدید عملیات نظامی اسرائیل در لبنان همزمان با مذاکرات جدید اشاره کرده و نوشته است که حملات هوایی و پیشرویهای زمینی در مناطق جنوبی لبنان همچنان ادامه دارد.