شفقنا – پروتئین استیآیانجی که وظیفه هشدار به بدن در برابر تهدیدات را دارد، در مغز بیماران آلزایمری به دشمن تبدیل میشود. پژوهشگران کشف کردند یک تغییر شیمیایی ساده این پروتئین را در چرخهای خودتکرارشونده از التهاب گرفتار میکند که به اتصالات عصبی آسیب میزند.
به گزارش سرویس ترجمه شفقنا، پژوهشگران مؤسسه اسکریپس به کشف جدیدی درباره بیماری آلزایمر رسیدهاند. آنها دریافتند پروتئینی به نام «استیآیانجی» که بخشی از سیستم هشدار و دفاع اولیه بدن است، در مغز افراد مبتلا به آلزایمر دچار یک تغییر شیمیایی میشود. این تغییر باعث میشود سلولهای ایمنی مغز بهطور مداوم در حالت فعال باقی بمانند و التهاب مزمنی ایجاد کنند. این التهاب به مرور زمان به ارتباطات میان سلولهای عصبی آسیب میزند.
محققان همچنین توانستند نسخهای از این پروتئین را تولید کنند که این تغییر شیمیایی در آن رخ نمیدهد. آزمایش این نسخه در مدل حیوانی مبتلا به آلزایمر نشان داد که التهاب مغز کاهش مییابد و از اتصالات بین سلولهای عصبی محافظت میشود.
بیش از ۳۰ سال پیش، استوارت لیپتون، نویسنده ارشد این پژوهش، فرآیندی به نام «اس-نیتروزیلاسیون» را کشف کرد. در این فرآیند، مولکولی مرتبط با اکسید نیتریک (NO) به بخشی از یک پروتئین متصل میشود و عملکرد آن را تغییر میدهد.
مطالعات قبلی گروه لیپتون نشان داده بود که عواملی مانند افزایش سن، التهاب و قرار گرفتن در معرض آلودگی هوا یا دود ناشی از آتشسوزی جنگلها میتوانند این فرآیند را فعال کنند. در بیماری آلزایمر، پژوهشگران دریافتند که پروتئین استیآیانجی در نقطهای مشخص به نام «سیستئین ۱۴۸» دچار این تغییر میشود و سپس به صورت خوشههایی بزرگتر درمیآید. این خوشهها واکنشهای التهابی را در مغز فعال میکنند.
تیم تحقیقاتی مقدار زیادی از این تغییر شیمیایی را در بافت مغز افراد مبتلا به آلزایمر که پس از مرگ بررسی شده بود، مشاهده کرد. همین پدیده در سلولهای ایمنی مغز انسان که در آزمایشگاه رشد داده شده و در معرض پروتئینهای مرتبط با آلزایمر قرار گرفته بودند، و همچنین در مدلهای حیوانی آلزایمر نیز دیده شد.
لیپتون میگوید این کشف میتواند یک هدف درمانی جدید و مهم برای آلزایمر باشد. به گفته او، مشاهده اینکه مهار این مسیر در موشها باعث کاهش التهاب و محافظت از ارتباطات عصبی میشود، بسیار امیدوارکننده است؛ بهویژه اینکه همین مسیر در نمونههای مغزی انسانهای مبتلا به آلزایمر نیز فعال بوده است.
پژوهشگران همچنین دریافتند تجمع پروتئینهای مرتبط با آلزایمر، از جمله آمیلوئید-بتا، میتواند این تغییر شیمیایی را در پروتئین استیآیانجی آغاز کند. این موضوع نشان میدهد که التهاب در آلزایمر ممکن است در یک چرخه معیوب گرفتار شود. به این صورت که تجمع پروتئینهای غیرطبیعی، همراه با افزایش سن و عوامل محیطی، التهاب ایجاد میکند. این التهاب تولید اکسید نیتریک را افزایش میدهد و اکسید نیتریک نیز باعث تغییر بیشتر در استیآیانجی میشود. در نتیجه التهاب باز هم تشدید میشود و این چرخه ادامه پیدا میکند.
برای بررسی اینکه آیا میتوان این چرخه را متوقف کرد یا نه، محققان نسخهای از پروتئین استیآیانجی ساختند که فاقد «سیستئین ۱۴۸» بود و در نتیجه دیگر نمیتوانست دچار این تغییر شیمیایی شود. زمانی که این نسخه اصلاحشده در مدل موشهای مبتلا به آلزایمر استفاده شد، سلولهای ایمنی مغز التهاب بسیار کمتری نشان دادند و اتصالات بین نورونها نیز از آسیب و تخریب محافظت شدند.
به گفته لیپتون، نکته امیدوارکننده این روش آن است که میتوان فعالیت بیش از حد و مضر استیآیانجی را کاهش داد، بدون آنکه عملکرد طبیعی سیستم ایمنی مختل شود. او توضیح میدهد که بدن همچنان برای مقابله با عفونتها به این پروتئین نیاز دارد و هدف قرار دادن «سیستئین ۱۴۸» کل پروتئین را از کار نمیاندازد، بلکه فقط از بیشفعال شدن آن جلوگیری میکند.
این خبر را اینجا ببینید.