شفقنا – اخترشناسان برای اولین بار جوی را روی یک جرم فرانپتونی، به جز پلوتو، شناسایی کردند که در فاصلهای تقریباً برابر با پلوتو به دور خورشید میچرخد. جو کشفشده حدود ۵ تا ۱۰ میلیون بار نازکتر از جو زمین و ۵۰ تا ۱۰۰ بار نازکتر از جو نازک پلوتو است.
به گزارش سرویس ترجمه شفقنا، XV93 نام اختصاری (یا شناسه) این جرم فرانپتونی است که در کمربند کویپر (کمربندی گسترده از اجرام یخی)، آن سوی مدار سیاره نپتون قرار دارد. نام کامل این جرم (612533) 2002 XV93 است. عدد ۲۰۰۲ نشاندهنده سال کشف آن است و حروف XV93 کد شناسایی آن در آن سال است. این جرم تقریباً به اندازه پلوتو از خورشید فاصله دارد (حدود ۳.۹۶ میلیارد کیلومتر) و قطری در حدود ۵۰۰ کیلومتر دارد.
تا پیش از این، فقط پلوتو از میان اجرام فرانپتونی (به اجسامی گفته میشود که در مدارهای دورتر از فاصله میانگین نپتون تا خورشید قرار دارند) دارای جو شناختهشده بود. اما کشف جو روی XV93 نشان میدهد برخی از این اجرام ممکن است پویاتر از آن چیزی باشند که قبلاً تصور میشد. کو آریماتسو، از رصدخانه ملی ژاپن و نویسنده اصلی این مطالعه میگوید این کشف نشان میدهد برخی اجرام یخی کوچک در منظومه شمسی بیرونی ممکن است به طور کامل غیرفعال یا بدون تغییر نباشند.
جوِ این جرم احتمالاً متشکل از متان، نیتروژن یا مونوکسید کربن است. جو آن حدود ۵ تا ۱۰ میلیون بار نازکتر از جو زمین و حدود ۵۰ تا ۱۰۰ بار نازکتر از جو پلوتو است. قطر XV93 حدود ۵۰۰ کیلومتر است که بسیار کوچکتر از پلوتو (۲,۳۷۰ کیلومتر) و سیارهٔ کوتولهٔ اریس (۲,۳۲۶ کیلومتر) است.
جونایچی واتانابه، پژوهشگر ارشد و همکار این مطالعه، میگوید: به طور کلی تصور میشد جو در چنین جرم کوچکی وجود نداشته باشد. این نشان میدهد حتی در یک جهان سرد و دور، پویاییهایی وجود دارد که تصور نمیکردیم.
محققان دو توضیح احتمالی برای وجود این جو ارائه دادهاند. اول اینکه این جو ممکن است دائمی باشد و توسط آتشفشان سرد حفظ شود؛ به این معنی که گازها از طریق شکافهای سطحی از درون جرم نشت میکنند. آریماتسو توضیح میدهد این آتشفشان مانند زمین با سنگ مذاب نیست، بلکه نسخه سرد جهان یخی با گازها و یخهای فرار است. توضیح دوم اینکه جو ممکن است موقت باشد و در اثر برخورد جسم دیگری با XV93 در زمان نسبتاً نزدیک ایجاد شده باشد. آریماتسو میگوید اگر جو ناشی از برخورد باشد، طی چند سال یا چند دهه کاهش مییابد، اما اگر پایدار بماند یا فصلی تغییر کند، فرضیه منبع داخلی را تقویت میکند.
محققان با استفاده از تلسکوپهای زمینی در ژاپن زمانی که این جرم از مقابل یک ستاره دور عبور کرد، موفق به شناسایی جو آن شدند. XV93 در زمان رصد حدود ۵.۵ میلیارد کیلومتر (۳.۴۲ میلیارد مایل) از خورشید فاصله داشت که حدود ۳۷ برابر فاصله زمین تا خورشید است. این جرم هر ۲۴۷ سال یک بار به دور خورشید میچرخد.
این خبر را اینجا ببینید.