زاهد: اگر روزنامه‌نگار ما قدرتمند باشد، به نفع خود ماست/شفیعیان: بسیاری از رسانه‌های ما به جای خبر، نظر تولید می‌کنند، نظر مشتری ندارد

شفقنارسانه-نشست بررسی تعدیل خبرنگاران و روزنامه‌نگاران در دفتر توسعه آموزش رسانه با حضور خبرنگاران و اهالی این صنف برگزار شد.

به گزارش شفقنا از باشگاه روزنامه‌نگاران ایران، در ادامه متن اظهارات فیاض زاهد رئيس هیات مدیره انجمن صنفی روزنامه‌نگاران استان تهران در این نشست را بخوانید؛

بسیاری از مشاغل در جهان دستخوش تغییرات بنیادین شده‌اند. روزنامه‌نگاری نیز دچار چنین وضعی شده است.

عصر روزنامه‌نگاران بزرگ به پایان رسیده است. روزگاری روزنامه‌نگاران افسانه‌ای با سرمقاله‌هایشان مسیرها را عوض می‌کردند عصرشان تمام شده است. باید بپذیریم که آن دوره دیگر تمام شده و افرادی جای آنها آمده‌اند که به عبارتی خبرنگاران فست‌فودی هستند.

امروز با یک دوربین موبایل می‌توانید خبرنگار شوید و آدم‌ها با چند مطلب جنجالی، نامی برای خود بهم بزنند تا فضا را برای آدم‌هایی که سال‌ها استخوان خرد کردند و شرافت رسانه‌ای دارند، سنگین و تلخ ‌کنند.

در ایران از مشروطه و دولت مصدق تا سال‌های ابتدایی انقلاب و دوم خرداد هرگاه حکومت مرکزی ضعیف بود، مطبوعات قدرتمند شدند و بالعکس. اما رسانه مستقل اساساً در این سرزمین تحمل نمی‌شود.

ما  در انجمن صنفی هر روز با گزارش‌هایی از تعدیل، اخراج و مشکلات بیمه روزنامه‌نگاران مواجهیم. روزنامه‌نگاری داریم که جایی برای خوابیدن ندارد و باید برای خانه سالمندانش فکر کنیم. ما ماهانه از منابعی که به دلیل اعتبارِ انجمن دریافت می‌کنیم، هزینه روزنامه‌نگارانی را می‌دهیم که هیچ‌کسی را ندارند.

در انجمن درتلاش هستیم با برگزاری جلسات با مقامات دولتی و احتمالاً تأسیس صندوقی با هدف کمکی به نیروهای ملی و مستقل، به روزنامه‌نگارانی که دچار آسیب شده‌اند کمک برسانیم.

مسائل پیچیده را با پاسخ ساده نمی‌توان حل کرد. ما یک نظام قضایی می‌خواهیم که درک کند چقدر این مهم است که یک روزنامه‌نگار احساس کند که مستقل رفتار کند و این چقدر به نفع او خواهد بود در روز خطر.

مسئله اینترنت بسیار مهم است. ساز و کار جهان به رسانه عوض شده است و ما بدون اینترنت، گویی خلع سلاح هستیم.

طبیعتاً آنها می‌دانند که اگر جایی مانند آکسیوس را تولید و تقویت می‌کنند، چه سودی برای امنیت ملی دارد. اگر روزنامه‌نگار ما قدرتمند باشد، به نفع خود ماست و ما چنین کسی را نداریم.

فاطمه علی‌اصغر: تعدیل می‌کنند و خودشان را ملزم به پاسخگویی نمی‌دانند

در ادامه فاطمه علی‌اصغر سردبیر پیشین روزنامه‌ی پیام ما در نشست گفت:
امروز در مطبوعات، دیگر به جای روزنامه‌نگاران حرفه‌ای، هر کسی که حقوق ثابت نخواهد یا بخواهد خود را مطرح کند، صفحه‌های روزنامه را پر می‌کند.

در شرایط جنگی که طبعا بیشترین نیاز به مطبوعات احساس می‌شود تا خبرها و لایه‌های مختلف جنگ برای مردم بازگو شود، ناگهان بدنه لاغر و ضعیف مطبوعات دچار تعدیل‌های گسترده می‌شود.

رسانه‌های مختلفی این روزها دست به تعدیل زدند. روزنامه‌های دنیای اقتصاد، رسالت، خبرگزاری ایلنا، وطن امروز و… شنیدیم روزنامه دنیای اقتصاد تا 170 نفر را تعدیل کرده است. جالب این است که حتی خودشان را ملزم به شفاف‌سازی نمی‌دانند و حتی ممکن است از طرح این موضوع ناراحت هم بشوند که چرا خبر تعدیل را منتشر کردید!

مدیران رسانه‌ها، جنگ را بهانه‌ای برای تعدیل و کاهش هزینه‌ها قرار داده‌اند. در یکی از خبرگزاری‌ها، پس از شروع جنگ، خبرنگاران قدیمی و حرفه‌ای را تعدیل و به جای آنها نیروهای کارآموز گرفته است که پول کمتری بگیرند و حق اعتراض نداشته باشند. جالب اینکه شنیده‌ایم فعالیت‌های ساختمانی‌ ساختمان در حال ساخت، این خبرگزاری سرعت بیشتری گرفته است. آیا واقعاً مسئله مالی بوده است؟!

جنگ، یک هدیه آسمانی به برخی از مدیران روزنامه‌ها بود تا آرزوی آنها برای کاهش هزینه‌ها عملیاتی شود. امروز برخی از آنها حتی بحث جایگزینی خبرنگار با هوش مصنوعی مطرح می‌کنند. مدیرمسوولی که هوش مصنوعی را جایگزین خبرنگار حرفه‌ای می‌کند، مسئولیت رسانه‌ای خود را فراموش کرده است.

وقتی خبرنگاران را تعدیل می‌کنید، در واقع در حال خاموش کردن صدای مردم هستید. بیکاری و تعدیل خبرنگاران  خاموشی صداهای مختلف جامعه است. خب از این پس چگونه می‌خواهید حرف و سخن مردم را بشنوید؟ این کار فقط راه را برای صداهای رادیکال و افراطی داخل و خارج ایران هموار می‌کند.

رسانه‌ای که می‌خواهد در دنیای جدید خارج از رانت‌های قدیمی فعالیت کند، با مشکلات عدیده‌ای روبه‌روست. تعدیل روزنامه‌نگاران و تعطیلی رسانه‌ها مصداق خودکشی جمعی است. ما خواهان رسانه مستقل با استقلال اقتصادی هستیم و برای این منظور نیازمند باز بودن اینترنت هستیم.

برخی از خبرنگاران با انگیزه‌های دیگر وارد رسانه می‌شوند، و بعد باج‌نیوز می‌شوند و مثل اختاپوس در رسانه‌های ما می‌افتند. وضعیت مطبوعات واقعاً اندوه‌بار است.

ما در میانه‌ی یک جنگ هستیم و در این شرایط به رسانه‌ای که در حال احتضار است هم لگد می‌زنند. به نظر می‌رسد حداقل تا مدت طولانی، رسانه‌ها شرایط خوبی پیدا نکنند.

شفیعیان: ما نه آکسیوس داریم نه باراک راوید! در نتیجه مردم ما را نمی‌خرند

در ادامه صحبت های علی‌اصغر شفیعیان، مدیر تارنمای انصاف‌نیوز در نشست را بخوانید؛
بیش از یک دهه است که اداره یک بنگاه اقتصادی کوچک را برعهده دارم. من سال‌ها خبرنگار بودم اما وقتی مدیر شدم، دیدم 1. آنچه امروز بر وضعیت خبرنگاران گذشته، نتیجه طبیعی شکست مهندسی اقتصاد رسانه در کشور ماست.

بسیاری از رسانه‌های ما به جای خبر، نظر تولید می‌کنند. نظر مشتری ندارد و خبر همچنان مشتری دارد. اما الان می بینیم که مشتری محصولات ما، مردم نیستند. مشتری ما جریان‌های سیاسی هستند که می‌خواهند ابراز وجود کنند.

چرا آکسیوس را همه می‌بینند، چون خبر تولید می‌کند؛ رسانه‌ها در ایران بیشتر شعار و نظر می‌فروشند، نه خبر.

اگر خبرنگاری تعدیل می‌شود، بخشی از آن به این دلیل است که رسانه‌ها مطلب قابل توجهی برای ارائه ندارند. رسانه‌های ما باراک راوید ندارند. خب معلوم است که مردم حاضر نیستند برای چنین رسانه‌هایی که خبر ندارند و می‌خواهند نظر افراد سیاسی را منتشر کنند، پول خرج کنند.

تا زمانی که غول‌های رسانه‌ای دولتی وجود دارند، بنگاه‌های خصوصی امکان رقابت ندارند و مجبورند از محتوا بزنند و در خبرها آب بریزند. اینجاست که باج‌نیوزها رشد می‌کنند و مخاطب را از دست می‌دهیم. رسانه دولتی هر چه قدر هم محتوای ضعیف تولید کند، با بودجه دولتی سر پا می‌ماند و بازار را خراب می‌کند.

رسانه باید به این سمت بروند که محتواهایی تولید کنند که بدون جایگزین باشند تا بتوانند آن را به مردم بفروشند. خبرنگاران باید خودشان را ارتقا دهند که سطح دسترسی فراوانی به تصمیم‌گیران داشته باشند و خبرهای را تولید کنند که مختص خودشان باشد. تنها در این صورت است که مردم حاضر به خرید آن رسانه و خبر آن خبرنگاران هستند. در این شرایط، هر دو نیز می‌توانند ادامه حیات بدهند.

پیشنهاد می‌کنم دولت به جای یارانه کاغذ و کمک‌های این‌چنینی، زیرساخت‌های استفاده آزاد از اینترنت و دسترسی به منابع خبری را فراهم کند. اگر دسترسی بدهند که ما مثل آکسیوس خبر تولید کنیم و بفروشیم، بسیاری از مشکلات حل می‌شود. اما وقتی اینترنت قطع می‌شود، بخش عمده درآمد رسانه‌های آنلاین مانند ریپورتاژ آگهی به صفر می‌رسد. وقتی اینترنت قطع می‌شود، دو سوم درآمد یک رسانه از بین می‌رود.

چند سال پیش یکی از روزنامه‌ها، سایت‌ خود را پولی کرد و با شکست مواجه شد. مردم حاضر نیستند برای خبری پول بدهند که نمونه‌اش همه جا یافت می‌شود. اما آن روزنامه نگرانی نداشت. چون یارانه و آگهی دولتی و کاغذ دولتی می‌گیرد.

ما باید روی پای خودمان بایستیم، مثل بقیه جهان. وگرنه هر کمکی بگیرید، مسکنی است که بسیار کوتاه‌مدت جواب می‌دهد. ما باید به سمت صنعت رسانه برگردیم و هیچ کمکی جز دست کشیدن دولت از سر رسانه نداریم.