شفقنا آینده- یک استاد دانشگاه و کارشناس مسائل بین الملل می گوید: با توجه به شرایط موجود، پیشبینی میشود که چین به هیچوجه وارد درگیریها و منازعات مورد بحث نخواهد شد. سیاست خارجی پکن بر پایهی عدم مداخله مستقیم در بحرانهای منطقهای است و احتمال مشارکت فعال این کشور در چنین روندهایی عملاً منتفی تلقی میشود. در خصوص روسیه نیز با توجه به درگیری و مشکلات ناشی از جنگ اوکراین، به نظر میرسد این کشور در موقعیتی قرار ندارد که نقش مؤثری در این تحولات ایفا کند. در شرایط فعلی، مسکو احتمالاً در صورت ورود به هرگونه مذاکره یا معامله بینالمللی، اولویت خود را بر پرونده اوکراین متمرکز خواهد ساخت.
دکتر محسن جلیلوند در گفت وگو با خبرنگار شفقنا آینده در خصوص مذاکرات ایران و آمریکا اظهار داشت: بر اساس ادعای غربی ها و روند تحولات اخیر در منطقه، موضوع اصلی در روابط میان ایران، ایالات متحده آمریکا و اسرائیل، نه محدود به برنامه هستهای، تنگه هرمز یا فعالیتهای موشکی است، بلکه ناظر بر ماهیت و موجودیت جمهوری اسلامی ایران و تأثیر آن بر امنیت و بقای اسرائیل میباشد. برخی از این تحلیلگران مدعی هستند، مسائل یادشده در سطح فرعی قرار دارند و هدف اصلی بازیگران غربی و اسرائیل، ایجاد تغییراتی در ساختار یا رویکرد جمهوری اسلامی است؛ به نحوی که این تغییرات، تضمینکننده امنیت و موجودیت اسرائیل باشد.
وی افزود: در این چارچوب، سازوکار تحقق اهداف غرب میتواند دو مسیر داشته باشد: یا خود نظام جمهوری اسلامی با تغییر رویکرد، چنین تضمینی را فراهم کند، یا نظامی جایگزین ایجاد شود که این اطمینان را بدهد. به عنوان نمونه، اشاره میشود که پیوستن به توافقات منطقهای نظیر «پیمان ابراهیم» یا پذیرش مدلهای مشابه روابط کشورهای اردن، مصر و امارات متحده عربی با اسرائیل میتواند از منظر آنان مطلوب تلقی شود. در شکل حداقلی، این روابط مانند کشورهای پاکستان و عراق است که بر عدم دشمنی فعال با اسرائیل و حفظ حدی از فاصله سیاسی استوار است و در شکل نهایی، به رسمیت شناختن کامل اسرائیل و برقراری روابط سیاسی رسمی میان دو طرف را شامل میشود.
احتمال تمدید آتشبس میان طرفهای درگیر وجود دارد
وی تصریح کرد: با این حال، این رویکرد از منظر داخلی ایران چه در سطح نظام و چه در سطح افکار عمومی امری پذیرفتنی دانسته نمیشود، بهویژه با توجه به سابقه تنشها و درگیریهای مستقیم میان طرفین. در شرایط فعلی، احتمال تمدید آتشبس میان طرفهای درگیر وجود دارد، اما پیشبینی میشود این آتشبس موقتی بوده و در نهایت، درگیریها از سر گرفته شود. استمرار یا تشدید این وضعیت نیز به موازنه قوا میان بازیگران اصلی وابسته است؛ تا زمانی که یکی از طرفین به برتری قاطع دست یابد.
جلیلوند با بیان اینکه در تحلیل نهایی، احتمال میرود که بازیگران بینالمللی، از جمله آمریکا و متحدانش، در ارزیابیهای خود میان دو رویکرد تغییر ساختار سیاسی ایران یا تغییر درونساختاری آن هرکدام را که هزینهی کمتری در سطح جهانی و منطقهای داشته باشد، ترجیح دهند اظهار داشت: هزینههای گستردهی چنین تحولات یا درگیریهایی برای نظام بینالملل مانع تصمیمگیری آنها نخواهد بود و شواهد تاریخی نیز نشان میدهد که قدرتهای جهانی در قبال پیامدهای اقتصادی و اجتماعی، از جمله افزایش قیمت جهانی سوخت یا اعتراضات مردمی ناشی از آن، حساسیت بالایی ندارند.
بخشی از راهبرد کلان آمریکا برای محدودسازی قدرت اقتصادی و ژئواستراتژیک پکن تلقی میشود
وی ادامه داد: از منظر ژئواستراتژیک، چین در کانون این تحولات قرار دارد. ایالات متحده در حال حاضر وابستگی نفتی چندانی به خاورمیانه ندارد، در حالی که چین از عمدهترین بهرهمندان منابع انرژی منطقه است. از این رو، فشار بر ایران به عنوان یکی از تأمینکنندگان انرژی چین، بخشی از راهبرد کلان آمریکا برای محدودسازی قدرت اقتصادی و ژئواستراتژیک پکن تلقی میشود. با وجود این، انتظار نمیرود میان چین و آمریکا درگیری نظامی مستقیم رخ دهد. سیاست سنتی چین بر پایه پرهیز از درگیری و ترجیح مذاکره و معامله استوار است؛ از این رو، در صورتی که منافع حیاتی آن در موضوعاتی نظیر تایوان تأمین گردد، احتمال دارد پکن در سایر حوزهها از شدت رویارویی بکاهد.
مسکو احتمالاً در صورت ورود به هرگونه مذاکره یا معامله بینالمللی، اولویت خود را بر پرونده اوکراین متمرکز خواهد ساخت
وی افزود: در تحلیل نهایی، با توجه به شرایط موجود، پیشبینی میشود که چین به هیچوجه وارد درگیریها و منازعات مورد بحث نخواهد شد. سیاست خارجی پکن بر پایهی عدم مداخله مستقیم در بحرانهای منطقهای است و احتمال مشارکت فعال این کشور در چنین روندهایی عملاً منتفی تلقی میشود. در خصوص روسیه نیز با توجه به درگیری و مشکلات ناشی از جنگ اوکراین، به نظر میرسد این کشور در موقعیتی قرار ندارد که نقش مؤثری در این تحولات ایفا کند. در شرایط فعلی، مسکو احتمالاً در صورت ورود به هرگونه مذاکره یا معامله بینالمللی، اولویت خود را بر پرونده اوکراین متمرکز خواهد ساخت.