شفقنا- به باور برخی ناظران، جنگ جاری با ایران میتواند به نفوذ جهانی آمریکا آسیب وارد کند و همزمان تنشها با کشورهایی را که از پیامدهای دوره دوم ریاستجمهوری دونالد ترامپ متأثر شدهاند، تشدید کند.
به گزارش شفقنا؛ وبگاه شبکه الجزیره نوشت: «در گزارشی که وبسایت پولیتیکو منتشر کرده، آمده است که این فرسایش قدرت آمریکا ممکن است بهسادگی قابل جبران نباشد؛ بهویژه در شرایطی که رقبایی مانند چین از این روند بهرهبرداری میکنند».
بر اساس این گزارش، جنگ اخیر روندی را تسریع کرده که برخی آن را «گسست» آمریکا از سایر جهان میدانند؛ روندی که از زمان بازگشت ترامپ و نمایش قدرت اقتصادی و نظامی به شیوههایی گاه نامنظم، از جمله اعمال تعرفههای تجاری، شدت گرفته است.
در همین زمینه، یک دیپلمات آسیایی مستقر در واشنگتن -که نخواست نامش فاش شود- گفته است: «بسیاری از این جنگِ آشفته خسته شدهاند و نسبت به پیامدهای اقتصادی آن نگرانند، اما من تاکنون شاهد اعتراضات گستردهای در واکنش به آن نبودهام.» او افزود: «اگر فردی منطقیتر رئیسجمهور بعدی شود، شاید تصویر آمریکا بهبود یابد، اما برای سیاستگذاران، این وضعیت پرسشهای دشوار و بلندمدتی درباره اتحادها ایجاد کرده است؛ اینکه تا چه حد میتوان به تداوم اتحاد با آمریکا متکی بود و اگر دیگر نتوان به آن اعتماد کرد، چه باید کرد.»
در نشانهای دیگر از فاصله گرفتن بازیگران خارجی، نخستوزیر کانادا مارک کارنی روابط اقتصادی کشورش با واشنگتن را «نقطه ضعف» توصیف کرده و گفته است: «ما باید روی پای خود بایستیم، زیرا نمیتوان تنها به یک شریک خارجی تکیه کرد… نمیتوان آینده خود را به این امید گره زد که بیثباتیهای ناشی از همسایگانمان ناگهان متوقف شود».
بحران انرژی و چرخش به گزینههای جایگزین
از زمان آغاز جنگ از سوی آمریکا و اسرائیل علیه ایران در ۲۸ فوریه گذشته، بخش انرژی جهانی با شوک شدیدی مواجه شده است؛ شوکی که ناشی از بسته شدن تنگه هرمز و حملات ایران به تأسیسات انرژی در خاورمیانه بوده است. اگرچه نفوذ واشنگتن بهعنوان بزرگترین تولیدکننده نفت و گاز در کوتاهمدت افزایش یافته، اما به نوشته پولیتیکو، این دستاوردها ممکن است موقتی باشد.
در همین حال، کشورهای آسیایی که بیشترین آسیب را از نوسانات قیمت انرژی میبینند -و برخی از آنها برای صرفهجویی در سوخت به دورکاری روی آورده یا صادرات را متوقف کردهاند- متعهد شدهاند سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر را تسریع کنند و نیروگاههای هستهای را دوباره فعال سازند.
در اروپا نیز برنامههایی برای افزایش بهرهوری انرژی، توسعه منابع تجدیدپذیر و گسترش استفاده از خودروهای برقی در دست اجراست تا وابستگی به یک منبع انرژی کاهش یابد.
این تحولات، بهگفته گزارش، کشورها را بیش از پیش به سمت چین سوق میدهد؛ کشوری که بخش عمده زنجیره تأمین انرژی خورشیدی را در اختیار دارد، کنترل بسیاری از مواد معدنی حیاتی برای انرژی پاک و باتریها را به دست گرفته و خودروهای برقی را با قیمتهای رقابتی تولید میکند.
شکاف در اتحادها و معادلات جدید
در بُعد نظامی، پولیتیکو یادآور شده که در جنگهای پیشین منطقه، رؤسایجمهور آمریکا موفق میشدند حتی متحدان مردد را با خود همراه کنند، اما اینبار دولت ترامپ حتی نزدیکترین متحدان اروپایی را از پیش در جریان قرار نداده و پس از آن نیز درخواست مشخصی از آنها مطرح نکرده است.
در واکنش به بسته شدن تنگه هرمز، بریتانیا و فرانسه بدون حضور آمریکا، با دهها کشور متحد نشستهایی برگزار کردهاند تا طرحی برای عملیات دفاعی با هدف حفاظت از کشتیرانی تجاری در این گذرگاه حیاتی تدوین کنند؛ هرچند زمانبندی و مشارکت نیروها همچنان در حال بررسی است.
همزمان، اتحادیه اروپا در حال بررسی راههایی برای تقویت سازوکار دفاع جمعی خود (ماده ۴۲.۷) است؛ اقدامی که میتواند پاسخی به تهدیدهای دولت ترامپ درباره احتمال استفاده از زور برای تصرف گرینلند تلقی شود.
با وجود تهدیدهای ترامپ برای خروج از ناتو، اقدام عملی جدی در این زمینه صورت نگرفته و بسیاری از کشورها همچنان به قدرت نظامی آمریکا نیاز دارند. در همین چارچوب، روز دوشنبه رزمایشهای نظامی گستردهای میان آمریکا و فیلیپین آغاز شده که احتمال مشارکت ژاپن و کانادا نیز در آن مطرح است و بهعنوان پیامی بازدارنده برای چین تلقی میشود.
نبرد روایتها و دفاع واشنگتن
در عرصه دیپلماتیک، اسناد داخلی وزارت خارجه آمریکا که به دست پولیتیکو رسیده، از افزایش «روایتهای ضدآمریکایی» حکایت دارد و نسبت به بهرهبرداری رقبا از این وضعیت هشدار میدهد. همچنین، ایجاد «شورای صلح» ویژه غزه از سوی ترامپ با استقبال سرد اروپا و مخالفت صریح بلژیک برای تأمین مالی آن روبهرو شده است.
در مقابل، تامی پیگوت، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، تأکید کرده که اقدامات ترامپ «آمریکا، نسلهای آینده و کل جهان را امنتر میکند»؛ چراکه مانع از دستیابی ایران به سلاح هستهای میشود.
همچنین، آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، از سیاستهای دولت دفاع کرده و گفته است این رویکردها به توافقهای تجاری بهتر منجر شدهاند. الکساندر گری نیز این جنگ را دارای «منافع راهبردی» برای رؤسایجمهور آینده آمریکا توصیف کرده است.