شفقنا- حمزه نوذری جامعه شناس در روزنامه شرق نوشت: سوداگری مفهومی است متفاوت از سرمایهگذاری و بیشتر با مفاهیمی مانند تجارت، دادوستد و معاملهگری مربوط است. سوداگری گاهی برای اقتصاد کلان اثرات مثبت دارد، اما اغلب تأثیرات منفی دارد. سوداگر هرچیز قابل معاملهای را با قیمت کمتر میخرد و با قیمتهای بسیار بالایی به فروش میرساند. او از خلأ اطلاعات در بازار استفاده میکند و سودهای هنگفتی به دست میآورد. به هر ترتیب سوداگر مخاطراتی به دلیل نااطمینانی از شرایط بازار تقبل میکند. اما نوعی از سوداگری آمریکایی در تهاجم و جنگ آمریکا و اسرائیل با حمایت چندین کشور شکل گرفت که عجیب بود؛ سوداگرانی که از رانت اطلاعاتی درباره جنگ بهره بردند و بدون ریسک در بازار سهام یا بنگاههای شرطبندی، به ثروتهای چندمیلیوندلاری دست یافتند.
در این جنگ بارها اعلام شد معاملاتی غیرمتعارف درست قبل از اعلام رسمی آتشبس یا کاهش یا شدت جنگ شکل گرفته که ناشی از رانت اطلاعاتی است. در این جنگ برخی سوداگران آمریکایی که از نزدیکان رئیسجمهور یا وزیر دفاع آمریکا بودند، قبل از اعلام رسمی یک رخداد مربوط به جنگ، خرید و فروشهایی در بازار سهام انرژی انجام دادهاند یا بر سر رخداد آینده شرطبندی سنگین کردهاند که همگی سود خالص بوده است. سود و ریسک در بازار سرمایه به هم مرتبط هستند؛ هرچه ریسک بیشتر باشد، امکان سود بیشتر است. در مقابل پول نقد که نه ریسک دارد و نه سود (با در نظر نگرفتن تورم)، سهام هم ریسک دارد و هم سود.
اما سوداگرانی که دسترسی به رانت اطلاعاتی درباره جنگ دقایقی قبل از آن داشتند، توانستند بدون مخاطره ثروتی به دست بیاورند که برای اقتصاد جهانی و اقتصاد هر کشوری اثرات منفی دارد. به دلیل داشتن رابطه نزدیک با رئیسجمهوری که مدام در حال سفتوشلکردن جنگ است و شرایط را بسیار مبهم پیش میبرد، سوداگرانی در سایهروشن جنگ، کیسه را پر از پول کردند.
لحظه حساس اطلاعات، مفهومی است برای توضیح این وضعیت. آنهایی که در لحظهای حساس از اطلاعات بهره بردند و از بازار به نفع خود استفاده کردند، موضوعی است که در ریاستجمهوریهای قبلی آمریکا که درگیر جنگ بودند کمتر وجود داشت. در این تهاجم و جنگ بزرگ علیه ایران و با دفاع مؤثر ایران و پیچیدهشدن شرایط برای متجاوزان، اخبار و اطلاعات بهشدت ضدونقیض بود که بازیگران بازار را گیج کرده بود. اما سودگران رانتی در لحظهای حساس از کانال سیاستمداران آمریکایی به اطلاعات حساسی دست یافتند که خلاف سازوکارهای بازار بود. سوداگری که چنین به ثروت میرسد، از مبهمبودن شرایط و ناپایداری وضعیت جنگ بیشترین بهره را میبرد. در این میان، سیاستمداری که رانت اطلاعاتی را در اختیار برخی نزدیکانش قرار میدهد، بیش از همه وضعیت انحصاری را ایجاد میکند و به اقتصاد کشورش لطمه میزند.
مهمترین مؤلفه بازارها، اطلاعات است؛ اما اطلاعاتی که به نسبت در اختیار همه بازیگران باشد. بااینحال، اغلب شاهد عدم تقارن اطلاعات در بازار هستیم که بازیگران با توجه به این عدم تقارن اطلاعات، دست به اقدام میزنند. رانت دستیافتن به اطلاعات جنگ و آتشبس درست در لحطه حساس از قبیل اعلام عمومی آن، دیگر عدم تقارن اطلاعات نیست، سوداگری سیاسی است. سوداگری آمریکایی به دلیل ارتباط نزدیک با رئیسجمهور غیرشفاف و پرنوسانی که تهاجمی بزرگ علیه ایران آغاز کرده است و بهرهبردن از اطلاعات نظامی و سیاسی در شرایط حساس، مسئلهای است که تا قبل از این، اگر نگوییم بیسابقه، کمسابقه بوده است.