شفقنا- مدیرگروه سیره و تاریخ دانشگاه باقرالعلوم (ع) گفت: منطق این گونه جان نهادن ایرانیان برای پاسداشت حق و برافراشته نگاه داشتن پرچم عدالتخواهی همان منطق به حضور پذیرفتن حضرت معصومه سلام الله علیها در سال 201 قمری است.
دکتر محسن الویری در گفت وگو با شفقنا ضمن تبریک میلاد حضرت معصومه (س) اظهار داشت: متاسفانه گزارشهای تاریخی درباره زندگانی این بانوی بزرگوار اندک است تا جائی که تاریخ تولد ایشان تخمینی است و دقیق نیست. آنچه از زندگی ایشان مسلم است اینکه وقتی امام رضا (ع) به دستور مامون به مرو هجرت کردند، حضرت معصومه (س) در سال 201 هجری قمری برای ملحق شدن به برادر خود به سمت ایران حرکت کردند که در منطقه ساوه بیمار شدند و به درخواست ایشان به قم آمدند و مورد استقبال خاندان اشعری قرار گرفتند و بعد از رحلت در منطقه بابلان به خاک سپرده شدند.
وی تاکید کرد: آنچه مسلم است تاثیر حضور حضرت معصومه (س) در قوام یافتن و ریشه دواندن تشیع در ایران می باشد.
وی به شبهه قابل تامل در این زمینه اشاره کرد و گفت: با توجه به مواجهه مردم قم با خاندان اشعری، ممکن است این انگاره به ذهن تبادر شود که قمی ها به عنوان بخشی از ایرانی ها خیلی تمایلی به اعراب حاضر در ایران و آورده های آنها (دین و مذهب) نداشتند و خارج شدن خاندان اشعری از قم به دلایلی همچون حسادت یا رقابت اقتصادی موضوع ناهمدلی قمی ها با اسلام و اهل بیت (ع) را تقویت کند.
مدیرگروه تاریخ دانشگاه باقرالعلوم (ع) بیان داشت: قرائن مختلفی است که این پنداره را زیر سوال می برد؛ اول اینکه، با وجود اخراج خاندان اشعری، بارگاه حضرت معصومه (س) در قم ماند و به تدریج مرکزیت پیدا کرد.
وی با بیان اینکه پیش از ورود حضرت معصومه (س) به قم، مسجد جامع واقع در خیابان شهید دل آذر فعلی قلب تپنده شهر قم در آن زمان محسوب می شده است، گفت: با رحلت حضرت معصومه (س) و مدفون شدن ایشان می بینیم که محوریت و مرکزیت قم به حرم مطهر حضرت معصومه و میادین و خیابان های اطراف آن که در دوران گذشته سراسر باغ بوده است، منتقل شد.
وی به ابقای بیت النور و حفاظت قمی ها از این مکان به عنوان دلیل دوم ردّ ناهمدلی بین قمی ها و اسلام اشاره کرد و ادامه داد: محافظت از محل اقامت حضرت معصومه (س) و جلوگیری از تخریب آن نشان می دهد که این ناهمدلی مردم قم نسبت به اسلام و خاندان اهل بیت علیهم السلام صحت ندارد.
وی مدفن خاندان اشعری در قبرستان شیخان را دلیل سوم رد شبهه مطرح شده دانست و گفت: قبور افرادی از خاندان اشعری مانند «اسحاق بن آدم بن عبدالله» و «زکریا بن آدم بن عبدالله» و نیز «زکریا بن ادریس بن عبدالله» و نیز «آدم بن اسحاق بن آدم» همگی متعلق به قرن دوم و سوم هجری هنوز در قبرستان شیخان وجود دارد و محل احترام است.
وی ارسال وجوهات از قم برای ائمه (ع) را چهارمین دلیل دانست و خاطرنشان کرد: ارسال وجوهات از شهر قم برای اهل بیت (ع) این انگاره و ذهنیت ناهمدلی میان مردم قم و مذهب تشیع را کاملا رد می کند.
الویری ادامه داد: هرچند اشعری ها به دلیل حسادت یا رقابت سیاسی و اقتصادی از شهر قم بیرون رانده شدند اما مقابر این خاندان و اماکن منسوب به حضرت معصومه (س) در قم باقی ماند و حتی چه بسا مردم قم از روحیه فتوت و مردانگی و ستم ستیزی اشعریان و اهل بیت (ع) تاثیر پذیرفتند به گونه ای که با روی کار آمدن عباسیان، مردم این شهر از پرداخت مالیات به حکومت عباسی استنکاف می کردند.
وی تاکید کرد: استقبال مردم قم از حضرت معصومه (س) و قرارگرفتن مدفن ایشان در این شهر، قم را به یکی از کانونهای انتقال احادیث اهل بیت (ع) تبدیل کرد و این موجب شد تا قم و به دنبال آن، ایران به یکی از مراکز برجسته حضور شیعیان تبدیل شود.
وی اضافه کرد: عبدالجلیل قزوینی رازی که در قرن ششم می زیسته در کتاب خود با عنوان « النقض» در نقد کسانی که شهر قم را بی برکت و خاموش خوانده بودند، وقتی مدارس علمیه قم و عمران و آبادانی شهر را می خواهد ذکر کند به «مشهد ستی فاطمه بنت موسی بن جعفر» اشاره می کند و می نویسد: «مشهد ستی فاطمه بنت موسی بن جعفر با اوقاف و مدرسه و فقها و ائمه به زینت تمام و قبولی عظیم …». یعنی شهر قم محل دفن فاطمه دختر موسی بن جعفر است و این شهر، اوقاف و مدرسه و فقهای بزرگی دارد که پیشوایان مذهبی در آن مدفون شده و مورد احترام همه مردم هستند.
وی گفت: بنابراین حضور حضرت معصومه (س) و خاکسپاری و پذیرفته شدن ایشان از سوی ایرانیان نشان دهنده درایت و حق خواهی باطنی ایرانی ها و تفکیک فرهنگ عربی و مسائل سیاسی از باورهای دینی ایرانی هاست که با وجود اینکه عذر خاندان اشعری را از قم خواستند اما حضرت معصومه (س) را مانند نگین انگشتری در میان خود پذیرفتند و جای دادند و این سبب شد باورها و روایات شیعی در شهر قم و دیگر شهرها پراکنده شود.
استاد دانشگاه باقرالعلوم گفت: حضور حرم حضرت معصومه (س) در زمان صفویه و سپس دوره قاجار مرکزیت پیدا کرد و در دوره پهلوی اول شاهد هجرت آیت الله عبدالکریم حائری یزدی به شهر قم و احیاء حوزه علمیه قم و سپس پیروزی انقلاب اسلامی هستیم.
وی با بیان اینکه هیچ کس نمی تواند نقش مکتب قم را در پیروزی انقلاب اسلامی کم اهمیت بینگارد یا نادیده بگیرد، گفت: امروز هم این بانوی بزرگوار مرکز توجه ایرانی هاست و شهر قم یکی از پایتخت های معنوی وعلمی ایران به حساب می آید و مراکز علمی آن سرآمد همه محیط ها و جوامع شیعی است.
وی حضور حضرت معصومه (س) در شهر قم را نقطه آغاز گسترش فرهنگ شیعی در ایران، افزایش معرفت نسبت به آموزه های شیعی و اقبال مردم به فرهنگ شیعی در ایران دانست و تاکید کرد: تشکیل کانون علمی بر گرد حرم حضرت معصومه (س) یکی از ریشه ها و ارکان تحول بزرگی است که بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران شکل گرفت و اکنون به سمتی می رود که تمدن غربی را به چالش و اضمحلال بکشاند.
الویری با اشاره به حماسه بزرگ مقاومت رزمندگانمان در میدان و حضور حماسی مردم در خیابان، تأکید کرد: منطق این گونه جان نهادن ایرانیان برای پاسداشت حق و برافراشته نگاه داشتن پرچم عدالتخواهی همان منطق به حضور پذیرفتن حضرت معصومه سلام الله علیها در سال 201 قمری و پاس داشتن حرمت ایشان و انتخاب مکتب اهل بیت علیهم السلام در آن دوران است.