شفقنا آینده- یک کارشناس مسائل بین الملل درباره مذاکرات ایران و آمریکا می گوید: نمیتوان خوشبین بود و همچنان نگرانیها پابرجاست. با وجود اینکه تمامی گزینهها شانس برابری دارند، اما تمایل افکار عمومی و رسانهها بیشتر به سمت در دسترس بودن گزینه “تفاهم اولیه با آمریکا” متمایل است.
دکتر سیدعطا تقوی اصل در گفت وگو با خبرنگار شفقنا آینده در خصوص تحلیل رفتار آتی ایالات متحده در قبال ایران و چشمانداز مذاکرات اظهار داشت: در خصوص پیامدهای مذاکرات با حضور ترامپ و تاثیر احتمالی نتانیاهو بر تصمیمات وی، پیشبینی قطعی دشوار است. با توجه به تجربیات گذشته که در آن ایالات متحده و اسرائیل در درگیری با ایران، علیرغم هزینهها، به اهداف طراحیشده خود دست نیافتند، تردیدهایی در خصوص تکرار این ریسک وجود دارد. لذا، رویکرد محتاطانه در قبال این مسئله توصیه میشود.
ترامپ در حال حاضر با چالشهای جدی روبرو است
وی افزود: به نظر میرسد دونالد ترامپ در حال حاضر با چالشهای جدی روبرو است، بهویژه پس از آنکه محاسبات وی در خصوص تجاوز دوم به ایران نادرست از آب درآمد و به اهداف خود نرسید. برای خروج از این وضعیت، دو سناریو محتمل است؛ امضای یک تفاهمنامه با ایران که حاوی دستاوردهای مشخص نسبت به مذاکرات پیشین باشد، یا آغاز مجدد درگیری نظامی پس از برقراری آتشبس. در مورد ادعای محاصره دریایی توسط ترامپ، استنباط بیشتر بر جنبه روانی و تبلیغاتی آن دلالت دارد. در عالم واقع، گزارشی مبنی بر توقیف کشتیهای ایرانی دریافت نشده است.
مذاکرات فعلی ایران با ایالات متحده دارای جنبههای روشن و تاریک است
وی تصریح کرد: مذاکرات فعلی ایران با ایالات متحده دارای جنبههای روشن و تاریک است. جنبه روشن آن، تجربه دو درگیری ناموفق گذشته برای آمریکا و اسرائیل است که منجر به عدم دستیابی به اهداف مورد نظرشان گردید. این محاسبات نادرست عمدتاً بر اطلاعات ناقص اسرائیلیها و عدم درک کافی از فرهنگ، تمدن و بازخوردهای مردمی ایران استوار بوده است. اما آنچه مذاکرات پیش رو را نسبت به گذشته پیچیدهتر و مبهمتر میسازد، اضافه شدن موضوعات جدیدی است که در مذاکرات قبلی مطرح نبود. این موضوعات عبارتند از: بحث برداشت غرامت جنگی: مطالبه خسارات ناشی از درگیریهای گذشته. ضمانت عدم تجاوز مجدد به ایران: تضمینهای لازم برای جلوگیری از حملات آتی. وضعیت تردد ترانزیتی در تنگه هرمز: تعیین چارچوبهای مربوط به عبور و مرور دریایی در این منطقه حساس. اضافه شدن این سه محور، چشمانداز مذاکرات را با ابهامات و پیچیدگیهای بیشتری مواجه ساخته است.
پیچیدگیها و گرفتاریهای پیشین در مذاکرات گذشته، با افزودن سه موضوع بسیار حساس، بر دشواری چشمانداز مذاکرات ایران و آمریکا افزوده است
تقوی اصل ادامه داد: پیچیدگیها، معضلات و گرفتاریهای پیشین در مذاکرات گذشته، با افزودن سه موضوع بسیار حساس، بر دشواری چشمانداز مذاکرات ایران و آمریکا افزوده است. این وضعیت، لزوم پرهیز از خوشبینی مفرط را ایجاب میکند، چرا که رویارویی با شخصیتی خودشیفته، غیرقابل پیشبینی و متمایل به شکستن قواعد، که همواره به دنبال پیروزی در تمامی عرصه هاست، نظام بینالملل را با چالشهای جدی مواجه ساخته و ارزیابی دقیق نتایج احتمالی مذاکرات را برای کارشناسان بسیار دشوار کرده است.
وی ادامه داد: با وجود تمامی این پیچیدگیها، همچنان معتقدم که شانس تمامی گزینهها، اعم از حمله مجدد احتمالی آمریکا و اسرائیل پس از آتشبس (با توجه به توییتهای اخیر ترامپ که سطح توقعاتش را به طور غیرمستقیمی از ایران برای تفاهم بالا برده است)، یک توافق اولیه، یا یک توافق جامع، قابل بررسی و تقریباً برابر است. ادعاهای مطرح شده مبنی بر توافق ۸۰ درصدی توسط ترامپ، هرچند توسط مقامات ایرانی تکذیب شده است، اما نشاندهنده پیچیدگی و دشواری فرآیند دستیابی به تفاهم است، زیرا ایران حاضر به اعطای امتیازات کلیدی، مانند میزان مشخصی از اورانیوم غنیشده، در قبال هیچ دستاوردی نیست.
نباید هیچ گزینهای را از روی میز حذف کرد
تمامی گزینهها، از حمله مجدد نظامی گرفته تا توافق اولیه و جامع، همچنان با شانس برابر در دسترس هستند
این کارشناس مسائل بین الملل با بیان اینکه این وضعیت، مؤلفهها و شرایط لازم برای مذاکره و تفاهم با ایران را همچنان پیچیده و دشوار نگاه میدارد گفت: برخی پیشبینی میکنند که ممکن است توافقی اولیه حاصل شود که در آن، طرفین (همانطور که ترامپ اشاره کرده) با اعلام توافق بر ۸۰ درصد موضوعات و باقی گذاشتن ۲۰ درصد باقیمانده برای گفتگوهای آتی، آتشبس را تمدید کرده و فرصتی دو ماهه برای بحث و بررسی موضوعات حساس، کلیدی و پیچیده تفاهمنامه به دست آورند. به عنوان فردی که در این حوزه فعالیت داشتهام، تاکید میکنم که نباید هیچ گزینهای را از روی میز حذف کرد. تمامی گزینهها، از حمله مجدد نظامی گرفته تا توافق اولیه و جامع، همچنان با شانس برابر در دسترس هستند. با این حال، اتکای صرف به هیچیک از این گزینهها امکانپذیر نیست، زیرا با توجه به سوابق و تجربیات گذشته، شخصیت فرد مقابل در مذاکرات (ترامپ) کاملاً شناخته شده است.
قدرت ژئوپلیتیکی ایران در حوزههای مختلف ارتقا یافته است
باید از تجربه مذاکرهکنندگان برجسته و باتجربه ایران، با در نظر گرفتن تیپ شخصیتی ترامپ، استفاده شود
وی افزود: نگرانیها و اضطراب در این خصوص همچنان پابرجاست. استقرار نیروها و تجهیزات گسترده آمریکا در نزدیکی منطقه، نشاندهنده پیگیری مطالبات حداکثری این کشور است. لذا، طراحی مذاکرات باید به گونهای صورت پذیرد که از تجربه مذاکرهکنندگان برجسته و باتجربه ایران، با در نظر گرفتن تیپ شخصیتی ترامپ، کمال استفاده به عمل آید. در صورت شکلگیری هرگونه معادله، معامله یا تفاهمنامه، برای رفع تهدید از کشور، لازم است دستاوردهایی برای ترامپ تعریف شود که بتواند آن را به عنوان پیروزی در افکار عمومی آمریکا معرفی کند، بدون آنکه از خطوط قرمز ایران عبور شود. از سوی دیگر، دستاوردهای ایران در این فرآیند نیز مشخص است؛ قدرت ژئوپلیتیکی ایران در حوزههای مختلف، نسبت به دوران پیش از تجاوز دوم اسرائیل و آمریکا، جنگ تحمیلی سوم یا جنگ رمضان، ارتقا یافته است. این امر، پشتوانه قابل توجهی برای مذاکرات محسوب میشود، به ویژه در مسائلی چون تنگه هرمز که حیاتی است، و همچنین اثبات این واقعیت که ساختار سیاسی ایران با دخالت نظامی سرنگون نمیشود. این مؤلفهها، درسهای مهمی برای دشمنان در پیامدهای این درگیریها بوده است. به همین دلایل، نمیتوان خوشبین بود و همچنان نگرانیها پابرجاست. با وجود اینکه تمامی گزینهها شانس برابری دارند، اما تمایل افکار عمومی و رسانهها بیشتر به سمت در دسترس بودن گزینه “تفاهم اولیه با آمریکا” متمایل است.