شفقنا – کارشناسان میگویند اگرچه آتشبس شکنندهای بین ایران و آمریکا اعلام شده است، اما مدت زیادی طول خواهد کشید تا قیمت نفت و گاز به سطح قبل از جنگ بازگردد.
به گزارش سرویس ترجمه شفقنا، تنگه هرمز، کانال باریکی که خلیج فارس را به دریای عمان متصل میکند و تقریباً ۲۰ درصد از صادرات نفت و گاز جهان از خاورمیانه، عمدتاً به آسیا و همچنین اروپا، از طریق آن عبور میکند، به دلیل جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران مسدود شده است.
این درگیری همچنین زیرساختهای انرژی در چندین کشور خلیج فارس را هدف قرار داد و منجر به افزایش شدید قیمت نه تنها انرژی، بلکه محصولات جانبی مانند هلیوم که در طیف وسیعی از محصولات مانند کاشیهای مورد استفاده در خانهها و تجهیزات نیمههادی استفاده میشود، شد. کودهایی که به برخی از این نهادهها متکی هستند نیز آسیب دیدند و بر فصول کاشت تأثیر گذاشتند.
در نتیجه، مصرفکنندگان در سراسر جهان، به ویژه در کشورهای در حال توسعه آسیا و آفریقا، فشار این کمبودها و افزایش قیمتها را احساس کردهاند. پرسشی که در ذهن بسیاری وجود دارد این است: اکنون که آتشبس برقرار شده است، قیمتها چقدر سریع به حالت عادی بازخواهند گشت؟
راکفورد ویتز، استاد مطالعات دریایی در دانشکده فلچر دانشگاه تافتس، گفت: هر کسی که به شما بگوید جواب این سوال را میداند، دروغ میگوید. هنوز برای گفتن اینکه چه زمانی به حالت عادی برمیگردیم خیلی زود است.
کارشناسان میگویند قبل از اینکه بازارها بتوانند تثبیت شوند، باید جریان قابل پیشبینی و پایداری از محمولهها از طریق تنگه هرمز وجود داشته باشد.
ویتز گفت: آنچه ما شاهد آن هستیم، بزرگترین اختلال در تاریخ بازارهای جهانی نفت است.
پیش از این جنگ، تقریباً ۱۲۰ تا ۱۴۰ کشتی هر روز از تنگه هرمز عبور میکردند. روز چهارشنبه، تنها پنج کشتی از این تنگه عبور کردند، در حالی که روز پنجشنبه هفت کشتی از این آبراه استراتژیک رد شدند.
ویتز به الجزیره گفت که این نشان میدهد که چرا «بازگشت به حالت عادی مدتی طول خواهد کشید».
«و در این مرحله، دانستن اینکه این اتفاق چه زمانی رخ خواهد داد، بسیار پیچیده است، زیرا مستلزم همکاری با قدرتهای بزرگ [ایالات متحده آمریکا، چین و روسیه] و همچنین قدرتهای منطقهای [امارات متحده عربی، عربستان سعودی، هند و پاکستان] است. گفتن اینکه چه زمانی پایان خواهد یافت، دشوار است، زیرا طرفهای زیادی وجود دارند که میتوانند مانع از وقوع آن شوند.»
همچنین نگرانیهایی وجود دارد که تحولاتی مانند دریافت عوارض از سوی ایران برای عبور کشتیها و افزایش سرسامآور هزینههای بیمه، قیمت نفت را بالا نگه دارد.
دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، روز پنجشنبه در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: گزارشهایی وجود دارد مبنی بر اینکه ایران از نفتکشهایی که از تنگه هرمز عبور میکنند، عوارض دریافت میکند. بهتر است که این کار را نکنند و اگر میکنند، بهتر است همین حالا متوقف شود.
اما کارشناسان موافقند که این هزینهها، که ادعا شده حدود ۲ میلیون دلار برای هر کشتی است، برای تغییر قیمت نفت کافی نیست.
ویتز گفت: آنچه باعث افزایش قیمت نفت میشود، بیمه نیست. موضوع عبور نفتکشها است. عوارض عامل هزینه نخواهد بود.
اوشا هیلی، استاد برجسته دبلیو فرانک بارتون در رشته تجارت بینالملل در دانشگاه ایالتی ویچیتا، گفت: بخشی از این واقعیت با بازگشایی تنگه هرمز به نمایش گذاشته شد و «نشانههایی از تنش تنها چند ساعت پس از اعلام آتشبس» نمایان شد.
این مشکل با این واقعیت تشدید شد که برخی کشورها، از جمله عراق، به دلیل ظرفیت محدود ذخیرهسازی، تولید را متوقف کرده بودند و عرضه نفت را بیش از پیش متوقف نمودند.
هیلی افزود: بازگشایی این میدانها هفتهها و ماهها طول خواهد کشید.
«بازگشایی این میدانها با چالش مواجه خواهد شد… به دلیل آسیب به زیرساختها، ماهها طول میکشد تا الانجی [گاز طبیعی مایع] دوباره به حالت تعادل بازگردد و اگر همه چیز عادی باقی بماند، میتواند سه تا شش ماه طول بکشد تا به حالت عادی برگردد. اما اینطور نیست.»
روز پنجشنبه، کریستالینا جورجیوا، مدیر عامل صندوق بینالمللی پول، هشدار داد که این صندوق پیشبینی خود برای اقتصاد جهان را هفته آینده از پیشبینی فعلی ۳.۳ درصد کاهش خواهد داد.
«رشد کندتر خواهد بود – حتی اگر صلح جدید پایدار باشد.»
هیلی گفت، اگرچه این جنگ به اکثر اقتصادها آسیب رسانده است، «واقعاً دو هدف اصلی [آمریکا] – روسیه و چین – را تحت تأثیر قرار نداده است. در واقع، روسیه سود زیادی برده است و به کشتیهای چینی اجازه عبور داده شده است.»
آمریکا به دلیل جنگ روسیه علیه اوکراین، تحریمهای متعددی را علیه این کشور اعمال کرده است، از جمله محدودسازی فروش نفت مسکو برای کاهش جریان درآمد آن. به همین ترتیب، دولت اول ترامپ تعرفههایی را علیه چین وضع کرد و صادرات برخی فناوریهای پیشرفته به آمریکا را محدود کرد، اقداماتی که در دولت جو بایدن، رئیس جمهور سابق آمریکا، متوقف شد و سال گذشته توسط ترامپ با تعرفههای ناگهانیاش تشدید شد.
اما در بحبوحه جنگ علیه ایران و بستهشدن عملی تنگه هرمز، واشنگتن موقتاً برخی از تحریمهای نفتی روسیه را کاهش داد و کشورهایی که به شدت به نفت خام نیاز داشتند، از آن زمان تاکنون قیمتهای بسیار بالاتری نسبت به انرژی یارانهای که دولت ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، قبلاً به آنها ارائه میداد، به مسکو پرداخت کردهاند.
«ما [ایالات متحده] واقعاً باید تصمیم بگیریم که میخواهیم در درازمدت چه کاری انجام دهیم، اهداف ما چه کسانی هستند. باید در مورد آنچه میخواهیم انجام دهیم، انسجام وجود داشته باشد.»
راشل زیمبا، عضو ارشد مرکز امنیت نوین آمریکا، گفت: در حال حاضر، «افزایش بیش از حد ریسک عرضه از خلیج فارس به این معنی است که قیمت نفت بالاتر از آنچه قبل از شروع حمله بود، باقی خواهد ماند.
زیمبا گفت، اگرچه ممکن است بخشی از نفت و فرآوردههای نفتی مسدودشده به زودی آزاد شود و افزایش کوتاهی در عرضه در روزها و هفتههای آینده ایجاد کند، اما «این یک پشتگرمی موقت خواهد بود» و هنوز هم مشروط به حفظ آتشبس و تبدیل آن به یک توافق گستردهتر است.
در حال حاضر، او عراق را زیر نظر دارد تا ببیند آیا با ایران به توافق جانبی میرسد یا خیر. زیمبا ادعا کرد عراق، که مدتهاست میدان نبرد نیابتی بین آمریکا و ایران است، میتواند حداقل ۳.۵ میلیون بشکه نفت در روز تولید کند—تولیدی که به دلیل ظرفیت ذخیرهسازی محدود متوقف شده است.
اگر این میزان دوباره به جریان بیفتد، به جریان نفت و در نهایت به قیمتها کمک خواهد کرد. اما عدم قطعیت آتشبس و سابقه حملات به عراق به این معنی است که آینده تولید نفت این کشور همچنان نامشخص است.
زیمبا با تعجب پرسید: در چنین شرایطی، چه کسی میخواهد در افزایش تولید سرمایهگذاری کند؟
این خبر را در الجزیره ببینید.