شفقنا- استاد سید جواد ورعی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه در یادداشتی که در اختیار شفقنا قرار داد، آورده است: پس از پیروزی نهضت مشروطه در ایران، روس و انگلیس در رقابتی منفعت طلبانه، شمال و جنوب ایران را مورد تاخت و تاز قرار دادند. فقیهان امامیه به منظور مقابله با تجاوز بیگانه به سرزمین اسلامی ایران اقدامات فراوانی انجام دادند. از تحریم کالاهای بیگانگان و حمایت از کالاهای ایرانی، درخواست اکید از اولیای امور ایران مبنی بر تشکیل ارتش ملی، دعوت مردم به اتحاد واتفاق، نهی اولیای امور از اختلاف و رقابت در قدرت، دعوت از ایلات و عشایر برای دفاع از کشور، و … .
به عنوان نمونه آخوند ملا محمد کاظم خراسانی از علمای طراز اول حوزه علمیه نجف اشرف در روزهای آخر ماه شوال 1328ق، با ارسال تلگراف هایی به علمای دیگر مانند: شیخ محمد تقی شیرازی و سید اسماعیل صدر اعلام کرد که «خطر ایران شدید، وقت مضیّق، بیضه اسلام در شُرُف ذِهاب، مسامحه موجب حسرت و ندامت» و خواستار اعلام نظر آنان شد.
به فاصله چند روز، در تاریخ اول ذیحجه 1328ق، بیانیه¬ای از طرف علمای نجف اشرف: آخوند خراسانی، شیخ عبدالله مازندرانی، شیخ الشریعه اصفهانی؛ علمای کربلای معلّی: سید اسماعیل صدر، حاج آقا نورالله اصفهانی، شیخ حسین مازندرانی و شیخ العراقین؛ و علمای سامرّاء: میرزا محمد تقی شیرازی صادر شد. در این اعلامیه اختلاف مسلمانان را موجب ضعف و سستی آنان و سلطه بیگانگان بر ممالک اسلامی دانسته، از اتفاق کلمه علمای شیعه و سنّی در دفاع از استقلال دو دولت ایران و عثمانی خبر دادند.
اینک متن بیانیّه:
«بسم الله الرحمن الرحیم و الصّلاه و السلام علی محمد خاتم النّبیین و صحبه المُنتَجبین.
از آنجایی که مشاهده نمودیم که اختلاف فرقه های پنجگانه اسلامیه در غیر آنچه تعلّق به اصول دیانت دارد و شقاق در مابین طبقات مسلمین، عمدة سبب تنزّل و ضعف دوَل اسلامیه و مسلط شدن اجانب بر ممالک بزرگ آنها گردیده، پس به جهت محافظت بر کلمه جامعة دینیّه و مدافعه نمودن از شریعت شریفة محمدیّه(ص) متفق گردیده، آراء مجتهدین عظام از رؤسای شیعه جعفریّه و علمای کرام اهل تسنّن از مقیمین دارالسلام بغداد بر وجوب چنگ زدن به رشته اسلام، چنانچه خداوند متعال در کتاب مجید خود امر فرموده: و اعتصموا بحبل الله جمیعا و لاتفرقوا، و وجوب اتحاد کافّة مسلمین در حفظ بیضه اسلام و نگاه داشتن ممالک اسلامیّه عثمانی و ایران از تشبّثات دول اجنبیّه و هجوم آوران سلطنت های خارجه و متحد گردیدن رأی تمامی ماها بر محافظت حوزه اسلامیّه که بذل تمام قوا و نفوذ خود را در آن بنماییم، و مضایقه نکنیم از هر اقدامی که مقتضای مقام باشد، در حالتی که تمام امیدواری ما به کمال اتحاد بین دولتین علّیّتین اسلامیّتین، و رعایت هر کدام از حفظ استقلال دولت علّیّه خود و حمایت حمایت کننده های مملکت خود و محافظت بر ثغور آن از مداخلات اجانب و این که پیروی کنند آنچه را خداوند متعال در کتاب عزیز خود فرموده است: اشدّاء علی الکفّار رحماءُ بینهم.
و یادآوری می نماییم عامّه مسلمین را از عقد برادری و اخوّتی که خداوند متعال بین مؤمنین بسته است و اعلام می نماییم آنها را به وجوب دوری و اجتناب از چیزهایی که باعث شقاق و نفاق می شود و این که بذل جُهد در حفظ نوامیس است؛ و معاونت و همدستی به واسطة حسن مواظبت بر اتفاق کلمه بنمایند تا آن که بیرق شریفة محمدیّه محفوظ مانده و مقامات دولتین علّیّتین عثمانیه و ایرانیّه محفوظ بماند. ادام الله شوکتهما بمحمد (ص) و آله و اصحابه خیرَ البریّه.