شفقنا – در حالی که رئیسجمهور آمریکا بارها ادعا کرده که واشنگتن نیازی به نفت عبوری از تنگه هرمز ندارد، جهش بیسابقه قیمت نفت و فشارهای فزاینده بر اقتصاد این کشور، واقعیتی متفاوت را آشکار کرده است؛ اینکه این گذرگاه استراتژیک، برخلاف گفتههای دونالد ترامپ، نقشی حیاتی در ثبات اقتصادی آمریکا و بازار جهانی انرژی ایفا میکند.
به گزارش سرویس ترجمه شفقنا، ترامپ در شامگاه چهارشنبه گذشته گفت: آمریکا تقریباً هیچ نفتی از طریق تنگه هرمز وارد نمیکند و در آینده هم وارد نخواهد کرد. ما به آن نیازی نداریم. قبلاً هم نیاز نداشتیم و حالا هم نداریم.
ترامپ روز یکشنبه در پستی در شبکه اجتماعی تروث سوشال از تهران خواست که این آبراه استراتژیک را باز کند وگرنه حملات علیه زیرساختهای ایران را مدنظر قرار میدهد.
اما چه چیزی تغییر کرده است؟ درپاسخ به این پرسش میتوان به قیمت نفت اشاره کرد.
اظهارات متناقض ترامپ حاکی از آن است که رئیسجمهور آمریکا نمیتواند درباره تنگه هرمز تصمیم بگیرد و این آبراه حیاتی بسیار مهمتر از چیزی است که او وانمود میکند.
نفت آمریکا روز پنجشنبه، یعنی یک روز پس از سخنرانی ترامپ، بیش از ۱۱ درصد افزایش یافت و به بیش از ۱۱۱ دلار در هر بشکه رسید — بالاترین قیمت در چهار سال گذشته و یکی از بزرگترین جهشهای یکروزه در تاریخ. نفت وستتگزاس پیش از سخنرانی ترامپ حدود ۱۰۰ دلار در هر بشکه معامله میشد و پیش از آغاز جنگ، کمتر از ۷۰ دلار بود.
ترامپ درست میگوید که آمریکا وابستگی بسیار اندکی به نفت خاورمیانه از طریق تنگه هرمز —گذرگاه باریک اما استراتژیک که معمولاً ۲۰ درصد نفت جهان از آن عبور میکند — دارد. آمریکا تنها حدود نیم میلیون بشکه از ۲۰ میلیون بشکه نفت خامی را که روزانه مصرف میکند از این مسیر دریافت میکند؛ رقمی بسیار پایین که میتواند آن را با منابع دیگر جایگزین کند. اما تهدید اخیر ترامپ علیه ایران که با الفاظ رکیک همراه بود، واقعیت آشکاری را برجسته میکند: سلامت اقتصاد آمریکا بسیار بیشتر از آنچه رئیسجمهور اذعان کرده، به تنگه هرمز وابسته است.
واشنگتن طی یک دهه و نیم گذشته تغییرات چشمگیری در صنعت انرژی خود ایجاد کرده است. اکنون آمریکا روزانه حدود ۲۲ میلیون بشکه نفت تولید میکند؛ دو برابر تولید عربستان سعودی که در رتبه دوم قرار دارد و اندکی بیشتر از میزان مصرف روزانه خود.
با این حساب به نظر میرسد آمریکا از نظر انرژی مستقل است، البته تا حدی اما آمریکا همچنان روزانه بیش از ۶ میلیون بشکه نفت خام وارد میکند — حدود یکسوم مصرف خود.
دلیل این وضعیت آن است که نفتها یکسان نیستند؛ آمریکا نفت سبک و شیرین تولید میکند که برای تولید بنزین مناسب است، اما برای سوخت گرمایشی، آسفالت و گازوئیل — که به فرآوردههای سنگینتر نیاز دارند — چندان مناسب نیست. بنابراین آمریکا نیاز دارد نفت سنگین و ترش را از کشورهایی مانند ونزوئلا و خاورمیانه وارد کند.
علاوه بر این، بازار نفت جهانی است. وقتی عرضه در یک منطقه کاهش مییابد، بر همه مناطق تأثیر میگذارد. در شرایط کمبود عرضه مانند وضعیت کنونی، واردکنندگان نفت برای بهدست آوردن هر بشکه موجود رقابت میکنند و این موضوع قیمت را برای هر کسی که به آن نیاز دارد افزایش میدهد؛ موضوعی که دن پیکرینگ، بنیانگذار و مدیر ارشد سرمایهگذاری شرکت پیکرینگ انرژی پارتنر به آن اشاره کرده است.
بنابراین، آمریکا در طول جنگ با ایران احتمالاً همچنان از نظر تأمین نفت در وضعیت مناسبی باقی خواهد ماند اما نگرانی اصلی این است که این کشور از شوک قیمتی بازار جهانی نفت مصون نیست.
افزایش قیمت انرژی، پیامد آشکار جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و بستهشدن مؤثر تنگه هرمز است. قیمت نفت خام روز دوشنبه پس از آنکه ترامپ تهدید به هدفقراردادن نیروگاهها و پلهای ایران کرد همچنان بالا باقی ماند. قیمت بنزین در آمریکا نیز بهطور متوسط به ۴.۱۱ دلار در هر گالن رسیده است—قیمتهایی که در حال حاضر نیز به اقتصاد آمریکا آسیب وارد کردهاند.
بسیاری از آمریکاییهای با درآمد متوسط و پایین که پیشتر نیز از گرانیها به ستوه آمده بودند، اکنون در پرداخت هزینه سوخت با مشکل مواجهاند و برخی کسبوکارهای کوچک که دیگر نمیتوانند قیمتها را افزایش دهند، مجبور به اتخاذ تصمیمات دشواری درباره تعدیل نیروی کار خود شدهاند.
نگرانی بزرگتر زمانی ایجاد میشود که قیمتهای بالا باعث کاهش تقاضا برای بنزین و نفت شود. در این صورت ممکن است قیمتها کاهش یابد، اما اگر سوخت آنقدر گران شود که مردم نتوانند خودروهای خود را پُر کنند یا سفر هوایی داشته باشند، این موضوع میتواند مشکلات جدی برای اقتصاد ایجاد کند.
تحلیلگران والاستریت برآورد میکنند که هر افزایش ۱۰ دلاری در قیمت هر بشکه نفت، بین ۰.۱ تا ۰.۴ واحد درصد از تولید ناخالص داخلی آمریکا میکاهد. بنابراین افزایش ۴۰ دلاری فعلی میتواند حدود یک واحد درصد از تولید ناخالص داخلی را کاهش دهد، رقمی که بسیار قابل توجه است.
اما اگر قیمتها بهسرعت افزایش یابد، اوضاع میتواند بهمراتب بدتر شود. و نفت تنها عامل نیست، هر چیزی که با کامیون حمل میشود، گرانتر خواهد شد، زیرا قیمت گازوئیل در حال افزایش است. همچنین واردات دیگری که از طریق تنگه هرمز انجام میشود — از جمله آلومینیوم، هلیوم و کود — باعث افزایش قیمت مصالح ساختمانی، ریزتراشهها و مواد غذایی خواهد شد.
پیشبینی میشود تورم سالانه مصرفکننده در ماه مارس به حدود ۳.۵ درصد برسد؛ رقمی که عملاً تمام افزایش متوسط دستمزد سال گذشته کارگران آمریکایی را از بین میبرد.
نکته دیگر اینکه مواضع متغیر ترامپ از روزی به روز دیگر باعث نوسان شدید قیمت نفت شده است، اما در مجموع قیمتها افزایش یافتهاند؛ زیرا بهتدریج روشنتر میشود ایران در تنگه هرمز دست بالا را دارد و خروج آمریکا از جنگ لزوماً به بازگشایی این مسیر حیاتی برای نفتکشها منجر نخواهد شد.
در اواخر هفته گذشته، معاملهگران نگران شدند که ترامپ نتوانسته راهبردی برای خروج از جنگ با ایران ارائه دهد و بیم آن داشتند که تهدیدهای او برای تشدید درگیریها، آسیب بیشتری به عرضه نفت وارد کند.
در همین حال، ایران اعلام کرده که برای عبور امن از تنگه هرمز عوارض دریافت خواهد کرد — هزینهای که احتمالاً بسیاری از کشورهای خلیج فارس حاضر به پرداخت آن نخواهند بود. به گفته آنتونی یوئن، استراتژیست جهانی انرژی در سیتی، حتی بازگشایی نسبی این آبراه استراتژیک نیز میتواند باعث کمبود روزانه بین ۴.۴ تا ۸ میلیون بشکه نفت در جهان شود.
ترامپ برای بازگشایی تنگه هرمز مهلت تعیین کرده و ادعا کرده است این مهلت سهشنبه ساعت ۸ شب به وقت شرق آمریکا پایان مییابد. این در حالی است که فرماندهی نیروی دریایی سپاه در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) اعلام کرده است که «تنگه هرمز هرگز به روال سابق باز نخواهد گشت مخصوصا برای آمریکا و اسرائیل». این فرماندهی همچنین از ابلاغ «طرحی» از سوی مسئولان ایران برای ایجاد «نظم جدید در خلیج فارس» خبر داده است.
این خبر را اینجا ببینید.