شفقنا- وزیر امور خارجه ایران با بیان اینکه کشورهای زیادی در حال ارائه پیشنهادهایی برای صلح هستند، در عین حال تاکید کرد: ما به آتشبس اعتقادی نداریم، بلکه به پایان جنگ باور داریم. خاتمه جنگ یعنی پایان آن در همه جبههها و باید خاتمه جنگ به صورت کامل باشد و خسارت مردم ایران پرداخت شود.
گفت وگوی سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران با شبکه الجزیره را بخوانید:
آقای وزیر امور خارجه، از اینکه با الجزیره گفتوگو میکنید سپاسگزاریم. نخستین موضوع امروز اعلامیه اسرائیل است مبنی بر اینکه آقای علی لاریجانی از شورای عالی امنیت ملی ایران را ترور کرده است.
من هم شایعات را شنیدم ولی هنوز خبر دقیقی ندارم ولی نمی دانم چرا هنوز آمریکاییها و اسرائیلیها این نکته را درک نکردهاند که جمهوری اسلامی ایران دارای یک ساختار باثبات و ریشهدار است که ابعاد سیاسی، اقتصادی و اجتماعی را در بر میگیرد. حضور یا عدم حضور یک فرد تأثیری بر این ساختار سیاسی ندارد.
البته افراد نقشآفرین هستند و هر کسی نقش خود را ایفا میکند. یکی بهتر است، یکی ضعیفتر، یکی کمتر اثرگذار. اما نکته مهم این است که ساختار سیاسی در ایران کاملاً مستحکم است. ما از رهبری که شخص مهمتری نداشتیم، آنها رهبری را به شهادت رساندند، اما نظام به کار خود ادامه داد و جانشین تعیین شد. هر کسی که به شهادت برسد همین وضعیت برقرار است. اگر حتی وزیر خارجه هم شهید شود، همیشه فردی برای جایگزینی وجود دارد.
آیا نگران نیستید که خودتان هم یکی از اهداف باشید؟
هر کسی میتواند هدف باشد. در روزهای اخیر دیدیم که بدون هیچ ابائی همهجا را هدف قرار میدهند. تا کنون ۵۳ بیمارستان هدف حمله قرار گرفتهاند. تعداد زیادی مدرسه، از جمله مدرسه میناب که اکنون مشهور شده، مورد حمله بوده و ۱۶۸ دانشآموز کشته شدهاند. حتی بانکها و بسیاری از ساختمانهای مسکونی هدف قرار گرفتهاند. شخصیتهای سیاسی، افراد غیرنظامی، دانشجویان و اساتید دانشگاه همه نوع افرادی هدف قرار گرفتهاند. احتمال میدهم حتی به وزیر خارجه هم حمله کنند. اما من هم مانند دیگران محکم ایستادهام و برای اهداف و منافع کشور کار میکنم و هیچ ابائی که برای کشور خودمان خون دهیم نداریم.
شما در میانه جنگی هستید که یک جنگ آمریکایی-اسرائیلی علیه ایران است، در حالی که ایران هم در یک جنگ گستردهتر قرار دارد و به سمت اسرائیل، پایگاههای آمریکا و حتی کشورهای همسایه موشک شلیک میکند.
ما جنگ را گسترده نکردیم. جنگ خود به خود گسترده است. این نکته را ما قبلاً به دوستان خود در منطقه هشدار داده بودیم که به یک دلیل بسیار ساده، اگر آمریکا به ما حمله کند، نیروهای مسلح و موشکهای ما نمیتوانند به آمریکا برسند. بنابراین مجبوریم پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه و تجهیزات آنها را هدف قرار دهیم. متأسفانه این پایگاهها در سراسر منطقه پراکندهاند و در خاک کشورهای دوست ما قرار دارند. ماهیت این جنگ همین است. وقتی آمریکا از فاصله هزاران مایل به ما حمله میکند، طبیعی است که پاسخ ما در منطقه باشد.
اما این حملات شامل فرودگاهها، بنادر، هتلها و حتی مناطق مسکونی هم میشود و افراد زیادی کشته میشوند.
اولاً من واقعاً تعجب میکنم که چرا جهان درباره حملات به مناطق مسکونی ایران، مدارس و بیمارستانها صحبت نمیکند. با جرات میگویم ما اهداف غیرنظامی در کشورهای همسایه را هدف قرار ندادهایم. ممکن است خسارات جانبی وجود داشته باشد، اما این قصد ما نبوده است. وقتی پایگاههای آمریکایی را هدف قرار میدهیم، طبیعی است هر جا تجمع آمریکاییها یا تأسیسات مرتبط با آنها باشد هدف قرار گیرد. برخی از اینها ممکن است نزدیک مناطق شهری باشند. این تقصیر ما نیست، بلکه تقصیر آمریکاست؛ آنها نیروهای خود را از پایگاههای نظامی خارج کرده و به هتلهای شهری منتقل کردهاند.
در مجموع، این رفتار آمریکاست که منطقه را به این وضعیت کشانده است. من میپذیرم که کشورهای دوست و مردم منطقه ناراحت هستند. به همین دلیل آقای پزشکیان از مردم منطقه عذرخواهی کرد، چون واکنش ما به حملات آمریکا ممکن است باعث ناراحتی آنها شده باشد. اما همه اینها تقصیر آمریکاست. ما این جنگ را آغاز نکردیم؛ فقط از خود دفاع میکنیم.
درباره عذرخواهی آقای پزشکیان بحثهایی وجود داشت؛ آیا این موضوع شکافی در داخل نظام ایجاد کرد؟
همه اینها حاشیه بود؛ آقای پزشکیان خیلی روشن صحبت کرد. در فرهنگ ما عذرخواهی نشانه قدرت و شرف است. کسی که قدرت و شرف بیشتری دارد، از عذرخواهی ابایی ندارد. این عذرخواهی خطاب به مردم منطقه و به خاطر شرایطی بود که با آن مواجه شدند. هیچ اختلافی در داخل نظام وجود نداشت.
اما اینکه چرا این رویکرد مثبت نتیجه نداد، دلیل را باید در آمریکا و آقای ترامپ دید. اندکی پس از سخنرانی آقای پزشکیان، رئیسجمهور آمریکا در توییتی این عذرخواهی را نشانه شکست ایران دانست. این سخن بسیار بدی بود و عملاً اجازه نداد رویکرد جدیدی بین ما و کشورهای منطقه شکل بگیرد. در مجموع، وضعیت فعلی تقصیر آمریکاست و آنها باید از مردم خود، مردم ما، مردم منطقه و حتی تاریخ عذرخواهی کنند. این جنگ، جنگ ما یا مردم آمریکا یا منطقه نیست؛ یک جنگ انتخابی است.
اما شما در حال از دست دادن دوستان خود هستید.
مردم ما بهترین دوستان ما هستند و ابتدا باید از آنها محافظت کنیم. نمیتوانیم جان مردم خود را فدای دوستانی کنیم که اشتباه میکنند.
طی ۴۷ سال گذشته، برخی از دوستان ما به آمریکا پایگاه نظامی دادهاند، با دشمن ما روابط نزدیک برقرار کردهاند و حتی با اسرائیل رابطه ایجاد کردهاند. دوستان ما همین الان از سرزمینشان علیه ما استفاده میشود. سنتکام صراحتا می گوید موشکهای هایمارس از داخل کشورهای منطقه شلیک میشود. وقتی سه تا هواپیمای اف ۱۵ در کویت اشتباها ساقط میشوند کسی نپرسید اینها در کویت چه میکردند؟ برای ما حفظ جان مردممان مهمترین اولویت است. و امیدواریم دوستانمان این را درک کنند. این جنگ به ما تحمیل شد و ما این جنگ را به یک جنگ منطقه ای تبدیل نکردیم. این یک جنگ منطقهای است، آمریکا آن را به یک جنگ منطقهای تبدیل کرد چون از پایگاههای نظامیاش در منطقه به ما حمله میکند.
روز گذشته ترامپ گفت که احتمال دارد به جایی برسند. اکنون در گفتههای او هیچ چیز محکمی وجود ندارد، اما روشن است که آمریکاییها در موقعیتی هستند که منتظرند ایران نخستین قدم را بردارد. هر روز درباره یک موضوع صحبت میکنند. گاهی درباره تغییر رژیم، گاهی درباره اخراج ایران، گاهی درباره فروپاشی دولت، گاهی درباره تسلیم بدون قید و شرط نظر شما چیست؟
به نظر من آمریکاییها توسط اسرائیل یا دقیقتر توسط شخص نتانیاهو به این جنگ کشانده شدند و فکر میکنم حتی خودشان هم نمیدانند هدف نهایی آنها چیست. هر روز درباره یک چیز متفاوت صحبت میکنند؛ یک روز از تغییر نظام یک روز دیگر از تجزیه ایران، یک روز از فروپاشی حکومت و روز دیگر از تسلیم بی قید و شرط. تمام اینها بر پایه یک محاسبه اشتباه بوده و الان به این نتیجه رسیدند که به خاطر این اشتباه خودشان را در موقعیت دشواری قرار دادند. کسانی که از ما تسلیم بی قید و شرط میخواستند الان مجبور شدند حتی به دشمنان خودشان برای بازگشایی تنگه هرمز متوسل شوند و کمک بخواهند. به نظر ایالات متحده این جنگ را آغاز کرده و باید بپذیرد که اشتباه کرده و به تجاوز خودش پایان بدهد. ما به دنبال آتش بس نیستیم چون نمیخواهیم این سناریو دوباره بعد از یک مدتی تکرار شود بلکه ما خواهان خاتمه کامل و دائمی جنگ هستیم.
در منطقه یا فقط در ایران؟ پس اگر آتشبس پیشنهاد شودو تضمینهای زیادی داده شود که این تکرار نخواهد شد، اما جنگ، مثلاً در لبنان ادامه داشته باشد، آیا این جنگ متوقف خواهد شد؟
اولا ما به آتشبس اعتقادی نداریم، بلکه به پایان جنگ باور داریم. خاتمه جنگ یعنی پایان آن در همه جبههها، و این به نفع صلح منطقهای است. که یکبار برای همیشه تکلیف جنگ در منطقه مشخص شود و ما شاهد صلح در لبنان، یمن، عراق، ایران و کل منطقه باشیم و منطقه به منطقهای با ثبات و توسعهیافته تبدیل شود. و صلح و ثبات همه منطقه را در بربگیرد.
درباره اسرائیل چه؟
من درباره کشورهای منطقه صحبت میکنم. حساب رژیم اسرائیل جداست. اما ما و کشورهای منطقه باید به صلح جامع برسیم. و این نتیجه جنگ میتواند باشد. ما تا آخرین لحظه از خود دفاع میکنیم. باز تکرار میکنم آتش بس را قبول نداریم و باید خاتمه جنگ به صورت کامل باشد و خسارت مردم ایران پرداخت شود.
حال با توجه به این واقعیت که ما اکنون در دوره جدیدی در ایران هستیم. در میانه جنگ، رهبر جدیدی وجود دارد. همچنین میدانیم که رهبر فقید، آیتالله خامنهای، فتوایی در خصوص سلاحهای هستهای داشتند. آیا این فتوا با رهبری جدید ادامه خواهد داشت یا رهبر جدید میتواند آن را تغییر دهد؟ اصولاً سیاست هستهای ایران، دکترین هستهای ایران، آیا تغییر خواهد کرد درباره سیاست هستهای ایران و فتوای رهبر چه میگویید؟ آیا ممکن است تغییر کند؟
دکترین هستهای ایران همیشه صلحآمیز بوده و ما از حقوق خود برای انرژی هستهای صلحآمیز دفاع کردهایم. فتوا به شخص صادرکننده بستگی دارد و هنوز نمیتوانم درباره دیدگاه رهبر جدید قضاوت کنم، اما تلقی من این است که نباید تفاوت قابل توجهی با سیاستهای گذشته وجود داشته باشد اما باید مناظر باشیم.
درباره رهبری جدید و وضعیت او توضیح میدهید؟
تا جایی که من اطلاع دارم در خصوص رهبر معظم انقلاب تنها جراحات سطحی وجود داشته و ایشان در سلامت کامل به سر میبرند و اوضاع را تحت کنترل دارند. اینکه چه زمانی و چگونه با مردم صحبت کنند چه از طریق بیانیه یا حضور مستقیم و تصویری به تصمیم خودشان بستگی دارد اما اطلاعاتی که من دارم و از صحت آن مطمئن هستم این است که ایشان در سلامت کامل به سر میبرند.
ترامپ میگوید نمیداند با چه کسی در ایران صحبت کند. او مدعی است که هیچ رهبری در ایران نمیشناسد.
من تعجب میکنم. ما رئیسجمهور، وزیر امور خارجه و رهبر داریم. تمام رهبران کشور در جای خود هستند و کاملاً روشن است که با چه کسی باید صحبت کرد.
آیا تلاشی برای مذاکرات وجود دارد؟
کشورهای زیادی، از جمله دوستان ما، در حال ارائه پیشنهادهایی برای صلح هستند. ما از همه آنها تشکر میکنیم. موضع ما همین است که گفتم ما آتش بس را نمیپذیریم ولی هر ایدهای که شرایط ما را تأمین کند یعنی خاتمه جنگ در کل منطقه و پرداخت خسارات ایران، مورد بررسی قرار میدهیم.
آیا چین میتواند نقشآفرین باشد؟
چین یکی از کشورهایی است که میتواند نقش مثبت ایفا کند، همانطور که در روابط ایران و عربستان موفق بود و فکر میکنم ایران و عربستان الان هم به توافق به وساطت چین پایبند هستند. البته کشورهای دیگری هم توانایی دارند. باز تکرار میکنم هر ایدهای که شرایط ما را در نظر بگیرد را میشنویم.
ما شاهد چندین پیام هستیم که حداقل از طریق نیروهای نظامی ارسال میشوند. از طریق وزارت خارجه، و همچنین آقای لاریجانی چند روز پیش در بیانیه خود. آیا پیامی برای رئیسجمهور ترامپ یا مردم آمریکا دارید؟
من می توانم به مردم آمریکا پیام دهم. این جنگ بین مردم آمریکا و ایران نیست؛ این جنگ اسرائیل است. جنگی است که برای منافع اسرائیل طراحی شده است و هزینه آن را مردم ایران، منطقه و حتی آمریکا میپردازند. مردم عادی هستند که هزینههای انسانی و مادی این جنگ را میدهند. معتقدم پایان این جنگ به اراده مردم آمریکا بستگی دارد که دولت خود را مجبور کنند مسیر خائنین را دنبال نکند.
درباره تنگه هرمز و احتمال بستن آن چه نظری دارید؟ شما گفتهاید که هنوز همه میتوانند عبور کنند، به جز دشمنان ایران.
این جنگ را ما شروع نکردیم و مسئول همه خسارات انسانی و مادی آمریکاست.طبیعی است که اجازه ندهیم دشمنان از این آبراه استفاده کنند. در شرایط جنگی، ناامنی باعث میشود بسیاری از کشورها تمایلی به عبور نداشته باشند. برخی کشورها با ما تماس میگیرند و درباره عبور امن صحبت میکنند و ما تلاش میکنیم شرایط آن را فراهم کنیم.
به نظر من باید پس از جنگ، یک سازوکار جدید برای تنگه هرمز طراحی شود تا عبور کشتیها بهصورت امن طبق ضوابط مشخص و با در نظر گرفتن منافع ایران و منطقه انجام شود. به نظر من پس از جنگ بابد پروتکل در مورد تنگه بین کشورهایی که دو طرفه تنگه هستند، ایجاد شود که تضمین که طبق شرایط خاص عبور و مرور امن در تنگه صورت بگیرد.
بر اساس چه شرایطی؟
شرایطی که مانع از تکرار جنگ شود و صلح پایدار را تضمین کند.
بر اساس چه شرایطی؟ شما از «شرایط خاص» صحبت میکنید.
ما نمیخواهیم دوباره شاهد جنگ در منطقه باشیم. نمیخواهیم دوباره شاهد بسته شدن این تنگه باشیم. باید پاسخ و شرایطی تعریف شود که صلحی پایدار در این منطقه را تضمین کند.