شفقنا افغانستان- تنشهای مرزی میان افغانستان و پاکستان وارد فاز جدید و نگرانکنندهای شده است؛ تشدید حملات هوایی نیروی هوایی پاکستان به ولایتهای شرقی و جنوبی افغانستان از یک سو و گزارشهای مستند از اعزام اجباری جوانان افغان به خطوط مقدم نبرد از سوی دیگر، ترکیبی از بحران امنیتی و انسانی را پدید آورده که پیامدهای آن فراتر از مرزهای دو کشور احساس میشود.
به گزارش شفقنا افغانستان؛ بر اساس دادههای میدانی و منابع محلی، حملات هوایی پاکستان در هفتههای اخیر با هدف قرار دادن مواضعی در ولایتهای ننگرهار، پکتیکا و خوست نهتنها تلفات غیرنظامی به همراه داشته بلکه واکنش نظامی طالبان و درگیریهای متقابل مرزی را نیز در پی داشته است. همزمان، شواهد و گزارشهای رسیده از ولایتهای شمالی و شمالشرقی افغانستان حاکی از آن است که طالبان در حال اجرای مکانیسمهای سیستماتیک برای جذب و اعزام جوانان به جبهههای نبرد هستند؛ فرآیندی که در بسیاری از موارد بدون رضایت آگاهانه خانوادهها با ترکیبی از فشارهای مستقیم، وعدههای مالی و در برخی موارد با استفاده از ابزارهای قهرآمیز صورت میپذیرد. این گزارش با تکیه بر منابع چندگانه، شامل گزارشهای میدانی، اظهارات شاهدان عینی، دادههای نهادهای ناظر و تحلیلهای کارشناسان منطقهای تلاش دارد تا ابعاد مختلف این بحران دووجهی را واکاوی کند. از تحلیل انگیزههای استراتژیک پاکستان در تشدید عملیاتهای هوایی و ارزیابی توانایی طالبان در مدیریت جبهههای مرزی تا بررسی پیامدهای انسانی اعزام اجباری نیرو و تأثیر این تحولات بر ثبات اجتماعی در ولایتهای درگیر.
در این میان، آمارهای متناقض طرفین درباره تلفات انسانی، فقدان مکانیسمهای شفاف راستیآزمایی و محدودیت دسترسی رسانههای مستقل به مناطق درگیری، چالشهای اضافی برای درک دقیق ابعاد بحران ایجاد کرده است. این گزارش همچنین به بررسی واکنشهای دیپلماتیک منطقهای، نقش بازیگران فرامنطقهای و سناریوهای محتمل برای خروج از بنبست کنونی میپردازد؛ چرا که تداوم این وضعیت نهتنها هزینههای انسانی و اقتصادی سنگینی بر مردم افغانستان و پاکستان تحمیل میکند بلکه میتواند ثبات کل منطقه آسیای مرکزی و جنوبی را تحت تأثیر قرار دهد.
حملات هوایی پاکستان: از ننگرهار تا کابل
بر اساس گزارشهای تأییدشده، نیروی هوایی پاکستان در تاریخهای ۲۲ و ۲۶ فوریه ۲۰۲۶، حملات هوایی متعددی را علیه مواضعی در ولایتهای ننگرهار و پکتیکا اجرا کرد که به کشته شدن دستکم ۱۸ نفر منجر شد.
این حملات که اسلامآباد آنها را با هدف «هدف قرار دادن مواضع نظامی گروههای شورشی» توصیف کرده با واکنش شدید مقامات طالبان مواجه گردید و بهانهای برای تشدید درگیریهای مرزی شد.
در پاسخ به این حملات، نیروهای نظامی تحت امر طالبان عملیات تهاجمی گستردهای را علیه مواضع ارتش پاکستان در مناطق مرزی چترال، خیبر، مهند، کرم و باجور آغاز کردند.
به گفته منابع نظامی طالبان در این درگیریها دستکم ۱۰ سرباز پاکستانی کشته و ۱۳ پاسگاه مرزی به کنترل نیروهای طالب درآمد؛ ادعایی که اسلامآباد آن را رد کرده و مدعی شده است که هیچیک از پاسگاههایش آسیب ندیده و در عوض تلفات سنگینی به نیروهای طالبان وارد شده است.
کارشناسان منطقهای هشدار دادهاند که مرز ۲۶۱۱ کیلومتری معروف به «خط دیورند» به دلیل ماهیت متخلخل خود، همواره بستری برای نفوذ گروههای مسلح بوده و عدم تمایل طالبان به سرکوب جدی شبکه «تحریک طالبان پاکستان» ریسک تشدید بیشتر خشونتها را افزایش داده است.
اعزام اجباری جوانان: وادارسازی، پول و اشک خانوادهها
همزمان با تشدید درگیریهای نظامی، گزارشهای مستقل از ولایتهای شمالی و شمالشرقی افغانستان حاکی از آن است که طالبان در حال اعزام اجباری جوانان به خط مقدم نبرد با پاکستان هستند؛ فرآیندی که با ترکیبی از زور، تهدید و وعدههای مالی صورت میگیرد.
به گفته شاهدان عینی در ولایت تخار، هیچ تمایزی میان اعضای طالبان و شهروندان عادی در فرآیند جذب وجود ندارد و جوانان، چه داوطلب و چه غیرداوطلب، ابتدا به کابل منتقل و سپس به مناطق مرزی اعزام میشوند. یکی از ساکنان تخار که نامش فاش نشده تأکید کرد: «طالبان هم نیروهای خود و هم شهروندان عادی را با وعده پول به کابل میبرند و از آنجا به جنگ با پاکستان میفرستند. بسیاری از این جوانان از قوم ازبک هستند و خانوادههایشان با اشک و نگرانی آنها را بدرقه میکنند»
در ولایت سرپل نیز گزارش شده که دستکم ۱۱ نفر از یک روستا بدون رضایت خانوادههایشان به جبهههای نبرد فرستاده شدهاند و نگرانی از گسترش این روند در میان ساکنان محلی رو به افزایش است.
این در حالی است که طالبان با محدود کردن دسترسی رسانهها به مناطق درگیر و انتشار اخبار تأییدنشده، تلاش دارند روایت خود را از جنگ تحمیل کنند؛ اقدامی که با بیاعتمادی فزاینده افکار عمومی مواجه شده است.
واکنشهای دیپلماتیک و آمارهای متناقض
در پی این تحولات، طالبان مدعی شدند که حملات پاکستان منجر به کشته شدن ۱۱۰ غیرنظامی و زخمی شدن ۱۲۳ تن دیگر شده و هشدار دادند در صورت تداوم حملات، سفارت پاکستان در کابل تعطیل خواهد شد. در مقابل، عطاالله تارار، وزیر اطلاعات پاکستان در چارچوب عملیات «غضبالحق» اعلام کرد که تا ۳ مارس ۲۰۲۶، ۴۶۴ عضو طالبان کشته و بیش از ۶۶۵ تن دیگر زخمی شدهاند.
این آمارهای متناقض نهتنها بازتابدهنده جنگ اطلاعاتی میان دو طرف است بلکه نشاندهنده فقدان مکانیسمهای شفاف و مستقل برای راستیآزمایی تلفات انسانی در مناطق درگیر میباشد؛ موضوعی که پیامدهای انسانی بحران را پیچیدهتر میسازد.
این در حالیست که تشدید درگیریهای مرزی افغانستان و پاکستان، فراتر از یک تقابل نظامی ساده، بازتابی از شکست دیپلماسی منطقهای و تبدیل مرزها به کانون بیثباتی است؛ در این میان، اعزام اجباری جوانان با ابزارهای وادارسازی نهتنها نقض فاحش حقوق بشر محسوب میشود بلکه با ایجاد زخمهای عمیق اجتماعی و بیاعتمادی عمومی، پایههای ثبات بلندمدت در افغانستان را نیز هدف قرار داده است. بدون مداخله فوری نهادهای بینالمللی و فشار دیپلماتیک برای توقف خشونتها و حفاظت از غیرنظامیان، منطقه در آستانه ورود به چرخهای ویرانگر از انتقامجوییهای فرامرزی قرار دارد که هزینههای انسانی و سیاسی آن برای تمام ذینفعان، غیرقابل جبران خواهد بود.