شفقنا- روزنامه خراسان نوشت: بازار جهانی نفت دو روز قبل نهتنها صحنه نوسانات قیمتی، بلکه آینهای از وزن ژئوپلیتیک ایران در معادلات جهانی بود. هر خبر از میز مذاکرات تهران و واشنگتن، بلافاصله در قیمت هر بشکه نفت منعکس شد؛ گویی بازار، زودتر از دیپلماتها به نتیجه مذاکرات واکنش نشان میداد. این واکنشها یک پیام روشن داشت: ایران هنوز یکی از بازیگران تعیینکننده انرژی جهان است.
بازار نفت در تبوتاب مذاکرات
بازار نفت دو روز قبل ساعات پراضطرابی را پشت سر گذاشت؛ روزی که نگاه معاملهگران، نه به آمارهای معمول، بلکه به تحولات سیاسی میان ایران و آمریکا دوخته شده بود.
آن گونه که فارس به نقل از منابع بین المللی گزارش کرده، با آغاز مذاکرات، قیمت نفت به یک باره بیش از یک دلار کاهش یافت و نفت برنت وارد کانال ۶۹ دلاری شد. هرچند اعلام بزرگترین افزایش هفتگی ذخایر نفت خام آمریکا در سه سال گذشته در این افت بیتأثیر نبود، اما خبرگزاری رویترز تصریح کرد که معاملهگران در حال ارزیابی پیامدهای احتمالی عرضه نفت در صورت پیشرفت مذاکرات ایران و آمریکا هستند.
جیووانی استانوو، تحلیل گر ارشد بازار نفت، همان ساعات گفت: «بازارها به نتیجه دور سوم مذاکرات آمریکا و ایران در روز پنجشنبه توجه دارند.»
تحلیل گران بانک ING نیز در یادداشتی نوشتند:
«نتیجه مذاکرات هستهای ایران و آمریکا امروز برای جهتگیری قیمت نفت بسیار تعیینکننده خواهد بود.»
توقف مذاکرات؛ جهش قیمتها
چند ساعت بعد، با توقف مذاکرات برای مشورت با پایتختها، فضای بازار دستخوش شایعات و گمانهزنی شد؛ نتیجه، جهش ناگهانی قیمت نفت به بالای ۷۲ دلار در هر بشکه بود.
اما با ازسرگیری گفتوگوها، قیمتها دوباره به محدوده ۷۰ دلار بازگشت و پس از پایان مذاکرات و اظهارات نسبتاً مثبت دو طرف، نفت برنت در محدوده ۷۰.۹۳ دلار و نفت خام آمریکا در ۶۵.۴۳ دلار معامله شد.
رویترز به نقل از تحلیل گران نوشت: سرمایهگذاران در حال حاضر بیش از هر عامل دیگری، منتظر نتیجه مذاکرات ایران و آمریکا هستند.
چرا بازار نفت اینقدر حساس شده است؟
واقعیت این است که بازار نفت اکنون در حساسترین وضعیت خود نسبت به تحولات ایران قرار دارد.
ایران نهتنها چهارمین تولیدکننده بزرگ اوپک است، بلکه کنترل یکی از حیاتیترین گلوگاههای انرژی جهان را در اختیار دارد: تنگه هرمز.
روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت خام و فرآوردههای نفتی-نزدیک به یکپنجم صادرات نفت جهان-از این آبراه عبور میکند. هرگونه تنش در این منطقه، حتی در سطح محدود، میتواند عرضه جهانی نفت را مختل کند و بازارها را ملتهب سازد.
نمایش عملی قدرت در تنگه هرمز
جهان چهارشنبه گذشته برای ساعاتی شاهد توان عملیاتی هوشمند ایران در کنترل تنگه هرمز بود؛ رخدادی که به تشکیل صف طولانی کشتیها انجامید. همین اتفاق کافی بود تا قیمت نفت در بالاترین سطوح هفتماهه تثبیت شود و هزینه اجاره نفتکشهای غولپیکر به بیش از ۲۰۰ هزار دلار در روز برسد.
ران بوسو، خبرنگار و تحلیل گر حوزه انرژی نوشت:ایران میتواند با سناریوهایی-از تشدید درگیریهای منطقهای تا مسدود کردن تنگه هرمز-«غرب آسیا را به آتش بکشد».
به اعتقاد او، اختلال شدید در عرضه نفت خاورمیانه میتواند یکی از بزرگترین بحرانهای انرژی دهههای اخیر را رقم بزند.
سناریوی آخرالزمانی؛ کابوس بازارها
فیل فلاین، تحلیل گر ارشد بازار انرژی میگوید:
«بستن تنگه هرمز تأثیر عظیمی بر قیمتها خواهد داشت.»
تحلیل گران اکسیوس نیز چنین رخدادی را «جهشی تاریخی در قیمت نفت» توصیف کردهاند؛ جهشی که دامنه اثر آن تنها به بازار انرژی محدود نمیماند و تقریباً همه بازارهای مالی جهان را تحت تأثیر قرار میدهد.
قیمت نفت؛ پاشنه آشیل اقتصاد آمریکا
در این میان، اهمیت قیمت نفت برای آمریکا بسیار فراتر از یک متغیر خارجی کم اثر است. قیمت بنزین در ایالات متحده وابستگی مستقیم به قیمت جهانی نفت دارد و سهم بالایی از هزینههای زندگی خانوار آمریکایی را تشکیل میدهد. هر جهش قیمتی، میتواند به تورم داخلی، نارضایتی اجتماعی و فشار سیاسی بر دولت آمریکا منجر شود.
با وجود آن که آمریکا یکی از بزرگترین تولیدکنندگان نفت جهان است، اما بازار نفت ماهیتی جهانی دارد و قیمتها بر اساس عرضه و تقاضای بینالمللی تعیین میشوند.
عطا بهرامی، کارشناس سیاسی–اقتصادی، در اینباره میگوید: «نفت در دنیا گران میشود و شرکتهای آمریکایی هم آن را با قیمت جهانی میفروشند؛ دولت آمریکا یارانهای برای مهار قیمت نمیدهد. مکانیسم بازار کار خودش را میکند.»
برگ برنده ایران روی میز مذاکرات
آنچه بازار نفت در روزهای اخیر نشان داد، فراتر از نوسان چند دلاری قیمتهاست. حساسیت بیسابقه بازار به مذاکرات تهران و واشنگتن، بیانگر گرهخوردن مستقیم سیاست و انرژی است.وابستگی اقتصاد آمریکا به قیمت جهانی نفت، هر جهش قیمتی را به یک چالش داخلی برای واشنگتن تبدیل میکند. در چنین شرایطی، موقعیت ژئوپلیتیک ایران در خلیج فارس و نقش آن در امنیت انرژی جهان، به برگ برندهای تعیینکننده در مذاکرات بدل شده است؛ برگ برندهای که بازار جهانی نفت، پیش از هر میز مذاکرهای، آن را به رسمیت شناخته است.