شفقنا- بیماری اِماِس (مولتیپل اسکلروزیس) معمولاً وقتی تشخیص داده میشود که مشکلات عصبی آشکاری مانند اختلال در بینایی، تعادل یا حس ظاهر شوند. اما یک مطالعه جدید نشان میدهد که بدن ممکن است خیلی زودتر از آنچه تصور میشود علائم هشدار بدهد؛ علائمی که بهتنهایی معمولی به نظر میرسند و بهراحتی میتوان آنها را به مشکلات روزمره نسبت داد.
به گزارش شفقنا، وبگاه سایتِکدِیلی در گزارشی آورده است:پژوهشگران دانشگاه بریتیش کلمبیا با بررسی پروندههای پزشکی بیش از ۱۲ هزار نفر متوجه شدند افرادی که بعدها به اِماِس مبتلا شدند، مدتها پیش از تشخیص این بیماری، بیشتر از دیگران به پزشک مراجعه میکردند. این تغییر حدود ۱۵ سال پیش از ظهور اولین علائم اِماِس آغاز شده بود.
گروه پژوهشی به جای تمرکز بر یک رویداد ناگهانی، یک روند طولانی از مراجعات پزشکی را ردیابی کرد که شامل مراجعه به پزشکان عمومی، متخصصان، اورژانس و خدمات تصویربرداری میشد. تصویری که از این دادهها بهدست میآید، به جای یک شروع ناگهانی، روندی تدریجی را نشان میدهد: بیمارانی که بارها به پزشک مراجعه میکنند، بیآنکه پاسخی روشن برای علائم مبهم خود پیدا کنند.
تغییر خط زمانی اماس
دکتر هلن ترملت (Dr. Helen Tremlett)، استاد عصبشناسی دانشگاه بریتیش کلمبیا و نویسنده ارشد این مطالعه میگوید: تشخیص اماس ممکن است سخت باشد، زیرا بسیاری از علائم اولیه مانند خستگی، سردرد، درد و مشکلات سلامت روان کاملاً عمومی هستند و بهراحتی با بیماریهای دیگر اشتباه گرفته میشوند. یافتههای ما خط زمانی این علائم هشدار را به طرز چشمگیری تغییر میدهد و امکان تشخیص و مداخله زودهنگام را فراهم میکند.
این پژوهش که در مجله جاما نِتورک (مجله انجمن پزشکی آمریکا)/ JAMA Network Open منتشر شده، برای اولینبار مراجعات پزشکی را تا ۲۵ سال پیش از شروع علائم ردیابی کرده است. مطالعات قبلی معمولاً فقط ۵ تا ۱۰ سال پیش از اولین رویداد دمیلیناسیون (مثل مشکلات بینایی) را بررسی میکردند.
افزایش تدریجی مراجعات پزشکی
نتایج نشان داد که مراجعات پزشکی افراد مبتلا به اماس در مقایسه با جمعیت عادی طی ۱۵ سال، بهتدریج افزایش یافت. این افزایش با الگویی مشخص همراه بود:
۱۵ سال پیش از شروع علائم: مراجعه به پزشک عمومی برای علائمی مانند خستگی، درد، سرگیجه، اضطراب و افسردگی افزایش یافت؛
۱۲ سال پیش از شروع علائم: مراجعه به روانپزشک بیشتر شد؛
۸ تا ۹ سال پیش از شروع علائم: مراجعه به متخصص مغز و اعصاب (نورولوژیست) و چشمپزشک افزایش پیدا کرد که میتواند مربوط به مشکلاتی مانند تاری دید یا درد چشم باشد؛
۳ تا ۵ سال پیش از شروع علائم: مراجعه به پزشک اورژانس و رادیولوژی بیشتر شد؛
یک سال پیش از شروع علائم: مراجعه به پزشکان در تخصصهای مختلف، از جمله مغز و اعصاب، طب اورژانس و رادیولوژی، به اوج خود رسید.
شواهدی از یک مرحله مقدماتی طولانی
دکتر مارتا روئیز آلگوئرو (Marta Ruiz-Algueró)، پژوهشگر فوق دکترای دانشگاه بریتیش کلمبیا و نویسنده اول این مطالعه میگوید: این الگوها نشان میدهد که اماس یک مرحله مقدماتی طولانی و پیچیده دارد؛ مرحلهای که اماس بیصدا در بدن فعال است، اما هنوز نشانههای آشکار آن بروز نکرده است. ما تازه داریم میفهمیم این علائم اولیه چه هستند و به نظر میرسد مشکلات مرتبط با سلامت روان از اولین نشانهها باشند.
مراحل مقدماتی در بیماریهای عصبی دیگر مانند پارکینسون نیز شناخته شده است: تغییرات خلقوخو، اختلالات خواب و یبوست، سالها پیش از لرزش و سفتی عضلات ظاهر میشوند.
هشدار یا امید؟
پژوهشگران تأکید میکنند که بیشتر افرادی که علائم عمومی مانند خستگی یا اضطراب را تجربه میکنند، به اماس مبتلا نخواهند شد؛ اما شناخت و توصیف مرحله مقدماتی اماس میتواند روزی به تشخیص سریعتر و بهبود نتایج برای بیماران کمک کند.
دکتر ترملت نتیجه میگیرد: با شناسایی این نشانههای اولیه، شاید بتوانیم زودتر مداخله کنیم؛ چه از راه پایش و چه از راه حمایت یا راهبردهای پیشگیرانه. این پژوهش راههای جدیدی برای کشف نشانگرهای زیستی اولیه، عوامل سبک زندگی و دیگر محرکهای احتمالی که در این مرحله نادیدهگرفتهشده بیماری نقش دارند، میگشاید.
نکته پایانی
اماس شاید سالها پیش از آنکه خود را نشان دهد، بیصدا در بدن پیشروی میکند و خود را در قالب خستگی، اضطراب، دردهای بیمورد و مراجعات مکرر به پزشک نشان میدهد. این پژوهش نهتنها خط زمانی بیماری را بازنویسی میکند، بلکه به ما میآموزد که شاید بعضی از نشانههای بیاهمیت، دارای اهمیتی بیشتر از آنچه فکر میکنیم باشند.