شفقنا – ایالات متحده از پوتین، رئیسجمهور روسیه، برای پیوستن به «شورای صلح» تحت رهبری ترامپ با محوریت غزه دعوت کرده است؛ اقدامی که همزمان با احتیاط و تردید گسترده در پایتختهای اروپایی همراه شده است.
این شورا بخشی از چارچوب جدید واشنگتن برای مدیریت مرحله پس از جنگ در غزه، از جمله آتشبس، حکمرانی و بازسازی معرفی شده است. کرملین دریافت دعوتنامه را تأیید کرده و اعلام کرده است در حال بررسی جزئیات آن بوده و امیدوار است شرایط و مفاد این پیشنهاد را در گفتوگو با آمریکا روشنتر کند.
به گزارشها، کاخ سفید همزمان از حدود ۶۰ کشور برای پیوستن به این شورا دعوت کرده است؛ کشورهایی از جمله پاکستان، مجارستان و هند نیز چنین دعوتنامههایی دریافت کردهاند. در مقابل، بیشتر دولتهای اتحادیه اروپا یا نسبت به مشارکت مردد هستند یا احتمالاً از پیوستن خودداری خواهند کرد؛ نگرانی اصلی آنها، رقابت احتمالی این شورا با سازوکارهای دیپلماتیک تحت رهبری سازمان ملل متحد عنوان شده است.
جزئیات نامشخص
منابع رسمی آمریکا تاکنون اساسنامه کامل یا فهرست نهایی اعضای «شورای صلح» را منتشر نکردهاند. بر اساس پیشنویسی که گفته میشود میان دولتها در گردش است، کشورهایی که مبالغ کلانی ـ در حد یک میلیارد دلار ـ تأمین مالی کنند، از عضویت دائم برخوردار خواهند شد و سایر کشورها برای دورههای محدودتر عضو شورا میشوند.
با این حال، مبانی حقوقی شورا، ارتباط نهادی آن با سازمان ملل و حدود اختیارات عملیاتیاش همچنان نامشخص است و شماری از دولتها نیز از اعلام موضع رسمی خودداری کردهاند. برخی دیپلماتها و تحلیلگران هشدار دادهاند که اگر این شورا بدون مشارکت مؤثر سازمان ملل فعالیت کند، میتواند تلاشهای چندجانبه موجود را تضعیف کند.
زمینه دیپلماتیک
مفهوم «شورای صلح» به طرح گستردهتر آمریکا برای غزه گره خورده است؛ طرحی که در اواخر سال ۲۰۲۵ از شورای امنیت سازمان ملل مجوز گرفت، اما با رأی ممتنع روسیه و چین همراه بود. آن قطعنامه صرفاً یک دوره انتقالی و نیروی تثبیتکننده بینالمللی را تأیید کرده بود.
تمایل مسکو برای بررسی این دعوت، نشاندهنده تلاش روسیه برای حفظ نقش خود بهعنوان بازیگری جهانی با روابط دیپلماتیک در میان بلوکهای رقیب است. در مقابل، تردید اروپا بازتاب نگرانی از تکرار سازوکارهای موازی و فرسودگی از چارچوبهای جدید تحت رهبری آمریکا تلقی میشود.
چرا دعوت از روسیه؟
بهگفته تحلیلگران، از نگاه واشنگتن، روسیه ـ برخلاف بسیاری از کشورهای اروپایی ـ همچنان با بازیگران کلیدی خاورمیانه از جمله اسرائیل، ایران، ترکیه و برخی پایتختهای عربی کانالهای ارتباطی فعال دارد؛ عاملی که میتواند «شورای صلح» را به نهادی عملیتر، نه صرفاً نمادین، تبدیل کند.
هرچند این به معنای بیطرفی روسیه نیست، اما در منطق دیپلماسی، کشورهایی که دارای نفوذ واقعی یا ادعایی هستند، به میز گفتوگو دعوت میشوند.
بهاینترتیب، «شورای صلح» برای آمریکا نمایانگر رویکردی خاص در دیپلماسی است: ایجاد ائتلافی با معماری طراحیشده در واشنگتن و امید به آنکه پذیرش بینالمللی پس از ارسال دعوتنامهها شکل بگیرد.
اینکه این شورا در عمل چه سرنوشتی خواهد داشت، به تصمیم دولتها ـ بهویژه در اروپا ـ برای پیوستن یا نظارهگر ماندن بستگی دارد.