شفقنا – خبرگزاری EFE گزارش داده است که کرملین در واکنش به اقدامات ایالات متحده در ایران و ونزوئلا، با وجود انتقادهای غیرمستقیم، از نام بردن یا انتقاد علنی از دونالد ترامپ خودداری میکند.
بهنوشته این گزارش، این رویکرد بخشی از راهبرد رسانهای و دیپلماتیک روسیه برای مدیریت تنشها و حفظ تصویر ولادیمیر پوتین بهعنوان مدافع ثبات بینالمللی است.
در این گزارش آمده است: کرملین در محکومکردن اقدامات ایالات متحده در ایران و ونزوئلا دست به نوعی «آکروباتبازی دیپلماتیک» زده است، بیآنکه بهطور مستقیم از دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، انتقاد کند.
عبارت نانوشته «انتقاد از ترامپ ممنوع» به یک دستورالعمل ضمنی در میان رسانههای روسیه تبدیل شده است؛ دستورالعملی که بنا بر گزارشها از سال گذشته و از سوی نهاد ریاستجمهوری روسیه صادر شده است.
با این حال، پایبندی به این قاعده هر روز دشوارتر میشود؛ بهویژه در شرایطی که نیکولاس مادورو، اصلیترین متحد روسیه در آمریکای لاتین، بازداشت شده و ایران با موجی از اعتراضهایی روبهرو شده که بهطور علنی از سوی کاخ سفید حمایت میشود.
«نامش را به زبان نیاور»
این قاعده حتی از سوی خود ولادیمیر پوتین نیز مو به مو رعایت شده است. پوتین در مراسم اخیر کرملین برای دریافت استوارنامه سفیران خارجی، از اشاره به ترامپ یا حتی مهمترین بحرانهای جهانی خودداری کرد.
او بهجای آن، بهطور کلی از ظهور «کانونهای جدید تنش» سخن گفت، «قانون جنگل» یا «قانون زورمندترینها» را مورد انتقاد قرار داد و از تضعیف دیپلماسی و حقوق بینالملل ابراز تأسف کرد.
پوتین بدون نام بردن از هیچ کشوری، برآورد کرد که «دهها کشور» با تهدید علیه حاکمیت خود مواجهاند.
نکته قابل توجه آنکه پوتین از زمان آخرین گفتوگویش با ترامپ در پایان سال ۲۰۲۵ ـ زمانی که کییف را به حمله پهپادی به یکی از اقامتگاههایش متهم کرد ـ تاکنون هیچ اشاره علنیای به رئیسجمهور آمریکا نداشته است.
الگوی بوش
این نخستینبار نیست که پوتین از چنین راهبردی استفاده میکند. بنا بر اسناد تازه از طبقهبندی خارجشده دانشگاه جورج واشنگتن، او پیشتر نیز رویکردی مشابه در قبال جورج دبلیو بوش در پیش گرفته بود.
با وجود اختلافات عمیق بر سر عراق، خلع سلاح هستهای و چچن، پوتین کوشید رابطهای شخصی با بوش حفظ کند. در آستانه حمله آمریکا به عراق در مارس ۲۰۰۳، او به واشنگتن یادآوری کرد که تغییر رژیم در منشور سازمان ملل و حقوق بینالملل مجاز شمرده نشده، اما در عین حال بر اهمیت روابط شخصی تأکید داشت.
بر اساس این اسناد، پوتین در آن زمان به بوش گفته بود:
«برای من، رابطه شخصیمان از هر چیز مهمتر است. من از بیان اظهارات منفی علنی علیه شما خودداری کردهام. اگر عملیات نظامی آغاز شود، ناچار به اظهار نظر خواهم بود، اما نه به شکلی که به رابطهمان آسیب بزند.»
حرکت محتاطانه
وزیر خارجه روسیه، سرگئی لاوروف، نیز لحنی محتاطانه در پیش گرفته است؛ بهویژه پس از گفتوگوی او با مارکو روبیو در اکتبر گذشته که گفته میشود روابط با کاخ سفید را سردتر کرد.
لاوروف که از مذاکرات مستقیم با واشنگتن کنار گذاشته شده، این هفته اقدامات آمریکا علیه کاراکاس و تهران را محکوم کرد و آنها را بخشی از «سیاست همکاران آمریکایی ما برای برچیدن کامل سیستمی دانست که طی سالها با مشارکت مستقیم خودشان شکل گرفته است».
او بدون نام بردن از ترامپ، تهدید آمریکا به اعمال تعرفه ۲۵ درصدی علیه شرکای ایران را نیز مورد انتقاد قرار داد و این پرسش را مطرح کرد که آیا میتوان آمریکاییها را «شریکانی قابل اعتماد» دانست یا نه.
استثناها: اوکراین و گرینلند
مقامهای ارشد روسیه تنها در دو موضوع بهطور مستقیم از ترامپ نام میبرند: یکی احتمال دستیابی به توافق صلح در اوکراین و دیگری ـ گهگاه ـ جاهطلبیهای آمریکا درباره گرینلند.
سخنگوی کرملین، دیمیتری پسکوف، حتی این دیدگاه را رد کرده که تحولات ونزوئلا میتواند تلاشهای میانجیگرانه آمریکا در اوکراین را تضعیف کند و گفت: «تلاشهای آمریکا با منافع ما همخوانی دارد.»
گزارشها درباره دیدار قریبالوقوع پوتین با فرستادگان کاخ سفید، از جمله استیو ویتکوف و جرد کوشنر، نیز بهعنوان فرصتی برای تمجید از تمایل ترامپ به پرداختن به آنچه مسکو «ریشههای واقعی بحران» مینامد، مطرح شده است؛ بهویژه پس از آنکه ترامپ، ولودیمیر زلنسکی را ـ نه پوتین را ـ مانع اصلی صلح معرفی کرد.
در موضوع گرینلند نیز، مسکو از همسویی با اتحادیه اروپا خودداری کرده، هرچند اذعان دارد این جزیره قطبی متعلق به دانمارک است. پسکوف این وضعیت را «متناقض» توصیف کرده و به اظهارات پیشین ترامپ اشاره کرده که مشروعیت حقوق بینالملل را زیر سؤال برده بود.
فرامین تبلیغاتی کرملین
به گزارش رسانه مستقل مدوزا، کرملین بهطور منظم دستورالعملهای غیررسمی درباره نحوه پوشش تحولات مهم بینالمللی برای رسانههای روسی صادر میکند.
در یک سال گذشته، دستور غالب این بوده که ترامپ بهطور مثبت به تصویر کشیده شود؛ بهویژه در مقایسه با جو بایدن که مسکو او را مسئول تسلیح مجدد اوکراین میداند.
همانند دوران شوروی، کنترل اطلاعات همچنان ابزاری کلیدی برای آن است که کرملین از بحرانهای جهانی بیهزینه عبور کند. در این چارچوب، پوتین باید همواره بهعنوان مدافع ثبات بینالمللی و نظمی عادلانهتر تصویر شود؛ نه رهبری تضعیفشده که در ونزوئلا یا ایران از سوی ترامپ به حاشیه رانده شده است.