شفقنا افغانستان- بازگرداندن اجباری پناهجویان افغان به کشوری که زیر حاکمیت طالبان قرار دارد، در حال تبدیل شدن به یکی از بزرگترین بحرانهای حقوق بشری منطقه است. سازمان عفو بینالملل هشدار داده است که بیش از ۲.۶ میلیون نفر تنها در سال جاری از ایران و پاکستان بهصورت غیرقانونی به افغانستان بازگردانده شدهاند و نزدیک به ۶۰ درصد آنان را زنان و کودکان تشکیل میدهند.
به گزارش شفقنا افغانستان؛ این بازگرداندنها در شرایطی صورت میگیرد که طالبان سرکوبهای گسترده حقوق بشر را تشدید کرده، دسترسی به خدمات حیاتی محدود شده و بلایای طبیعی اخیر شرایط انسانی را به شدت دشوار کرده است. سازمان عفو بینالملل تأکید کرده که ادامه این روند میتواند جان میلیونها نفر بهویژه کودکان و زنان را تهدید کند و تعهدات بینالمللی کشورها در زمینه حفاظت از پناهجویان را زیر سؤال ببرد و از جامعه جهانی خواسته است تا فوراً اقدامات عاجل برای توقف بازگرداندن اجباری و حمایت از آسیبپذیرترین گروههای جمعیتی انجام دهد.
بیش از ۲.۶ میلیون بازگشت اجباری در سال جاری
سازمان عفو بینالملل با انتشار گزارشی هشدار داده است که تمامی بازگرداندنهای اجباری پناهجویان و متقاضیان پناهندگی به افغانستان باید فوراً متوقف شود. این گزارش روز سهشنبه، ۲۵ قوس، منتشر شد و بر اساس تازهترین آمار سازمان ملل تنها در سال جاری بیش از ۲.۶ میلیون نفر از ایران و پاکستان بهطور غیرقانونی به افغانستان بازگردانده شدهاند.
بر پایه گزارش، حدود ۶۰ درصد بازگرداندهشدگان را زنان و کودکان تشکیل میدهند و هزاران نفر دیگر نیز از کشورهای ترکیه و تاجیکستان اخراج شدهاند.
طالبان و افزایش آسیبپذیری زنان و دختران
عفو بینالملل تأکید کرده است که طالبان در ماههای اخیر سرکوبهای خود علیه حقوق بشر را تشدید کردهاند و زنان و دختران بیشترین آسیب را از این سیاستها متحمل میشوند. بازگرداندن اجباری پناهجویان در شرایطی که حکومت طالبان قادر به تضمین امنیت و دسترسی به حقوق اولیه نیست، خطرات جدی برای جان و سلامت بازگرداندهشدگان ایجاد میکند.
بحران انسانی افغانستان و نقش بلایای طبیعی
گزارش سازمان عفو بینالملل نشان میدهد که بحران انسانی افغانستان با پیامدهای بلایای طبیعی اخیر مانند زلزلهها و خشکسالیها عمیقتر شده و شرایط را برای بازگرداندهشدگان بیش از پیش سخت کرده است. این سازمان با اشاره به اصل «عدم بازگرداندن اجباری» (Non-Refoulement) یادآور شده است که کشورها موظفاند بر اساس قوانین بینالمللی از اخراج پناهجویان به افغانستان جلوگیری کنند.
نگرانی از نقش کشورهای اروپایی در بازگرداندن اجباری
عفو بینالملل نسبت به افزایش تلاش کشورهای اروپایی برای بازگرداندن اجباری شهروندان افغان هشدار داده است. گزارشها حاکی است که آلمان، اتریش و اتحادیه اروپا در حال مذاکره با مقامات طالبان برای تسهیل این روند هستند. سمریتی سینگ، مدیر منطقهای عفو بینالملل در جنوب آسیا گفت:
«در حالی که سرکوب سیستماتیک حقوق بشر توسط طالبان ادامه دارد، بسیاری از کشورها به دنبال اخراج افغانها به کشوری هستند که زنان، دختران و صداهای مخالف در آن تحت فشار شدید قرار دارند؛ این در حالی است که بیش از ۲۲ میلیون نفر، نزدیک به نیمی از جمعیت افغانستان به کمکهای انسانی نیاز دارند.»
شرایط پناهجویان در کشورهای میزبان
پناهجویان افغان بهویژه در پاکستان از بازداشت، اخاذی و فشارهای مقامات امنیتی به شدت رنج میبرند. آنان از سازمانهای بینالمللی میخواهند برای جلوگیری از بازگرداندن اجباری مداخله فوری کنند. عفو بینالملل هشدار داده که ادامه این روند نه تنها جان میلیونها انسان آسیبپذیر را تهدید میکند بلکه نقض آشکار تعهدات بینالمللی کشورهای میزبان در قبال پناهجویان محسوب میشود.
این در حالیست که ادامه بازگرداندن اجباری پناهجویان به افغانستان در شرایطی که طالبان توان مدیریت بحران و تضمین حقوق انسانی شهروندان را ندارند، میتواند به یک بحران انسانی گسترده و طولانیمدت تبدیل شود. سکوت یا همراهی جامعه جهانی با این روند بهویژه در مورد زنان و کودکان، پیامدهای جبرانناپذیری برای نسل آینده کشور در پی خواهد داشت و اعتبار تعهدات بینالمللی در زمینه حقوق بشر را زیر سوال میبرد.